Tiếng hô một mình giữa bụi chuối đánh lừa cả một toán lính
Chỉ có một mình, tay không tấc sắt, đối diện với ba tên lính có súng — cô du kích trẻ đã nghĩ ra cách đánh lừa táo bạo: hô lớn như đang chỉ huy một lực lượng đông đảo, khiến hai tên lính hoảng loạn bỏ chạy, chỉ còn lại viên chỉ huy đứng ngơ ngác một mình.
Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930 trong một gia đình cố nông nghèo tại Thái Bình, mồ côi cha mẹ từ sớm, phải đi ở đợ từ khi còn nhỏ. Sau Cách mạng Tháng Tám, bà trở về quê, được giác ngộ lý tưởng cách mạng và gia nhập lực lượng du kích địa phương.
Trong một trận đánh phối hợp với bộ đội chủ lực trên đường 39, khi Đại đội 44 chuẩn bị tấn công một tiểu đoàn thiện xạ lính Âu Phi, tên quan hai chỉ huy Pháp đã đích thân đi tuần cùng hai lính cận vệ. Lúc này bà đang đi trên đường làng, chỉ có một mình đối diện với ba tên địch có vũ trang. Từ một bụi chuối bên bờ mương, bà nhanh trí nảy ra cách đánh lừa: dõng dạc hô lớn như đang chỉ huy một đội hình đông đảo đang chuẩn bị tập kích.
Nghe tiếng hô bất ngờ, dứt khoát, hai tên lính cận vệ hoảng sợ bỏ chạy về phía đường 39, chỉ còn tên quan hai đứng lại, chưa kịp định thần. Bà thừa thế nhảy vào giật ngay khẩu súng tiểu liên trong tay hắn, chĩa ngược lại bắt hàng, rồi bình thản dẫn giải hắn về giao nộp cho Đại đội 44. Tên quan hai chỉ huy chính bị bắt khiến cả tiểu đoàn Âu Phi rơi vào hỗn loạn; Đại đội 44 nhân đó tấn công, xóa sổ hoàn toàn tiểu đoàn thiện xạ này. Từ đó, cái tên "người phụ nữ tay không bắt giặc" gắn liền với bà.
Tháng 4/1950, khi đang dẫn đường đưa một cán bộ bí thư chi bộ về hoạt động, bà bị địch phục kích. Bà đã ra hiệu để đồng chí cán bộ kịp chạy thoát, còn mình chấp nhận bị địch bắt. Suốt hơn ba tháng bị giam cầm, địch dùng mọi thủ đoạn dụ dỗ, tra tấn dã man — có lần buộc tay chân bà vào một cây tre rồi vứt xuống sông, chờ gần chết mới vớt lên; có lần bịt mắt, trói tay chân như tử tù rồi giả vờ đem đi bắn — nhưng bà vẫn không hề khai báo nửa lời. Không khai thác được thông tin và không có chứng cứ buộc tội, cuối cùng địch buộc phải thả bà ra.
Chủ tịch Hồ Chí Minh, dưới bút danh C.B, từng viết riêng một bài trên báo Nhân Dân ca ngợi tinh thần bám dân, kiên trung của bà trước những đòn tra tấn dã man. Bà trở thành nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, được Bác Hồ tặng một khẩu súng lục làm kỷ vật.
