TIẾNG HUY TRĂM TRÊN ĐỈNH XÀ RE

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ.

Khi phương tiện thông tin vô tuyến còn là một điều xa xỉ với du kích miền núi.

Đồng bào Hrê đã dùng chính những nhạc cụ truyền thống làm phương tiện truyền tin.

Đinh Văn Bla là người đã biến chiếc huy tăm thành một vũ khí thông tin lợi hại.

Anh là chiến sĩ liên lạc bám trụ trên đỉnh núi Xà Re thuộc xã Sơn Nham cũ.

Nơi đây là điểm cao có thể quan sát toàn bộ thung lũng Di Lăng và đường hành quân của quân Pháp.

Để báo tin giặc đi càn mà không làm động động đến bọn thám báo.

Anh Bla đã cải tiến chiếc huy tăm – một loại nhạc cụ làm bằng ống tre rỗng truyền thống.

Anh khoét thêm các lỗ thông hơi để tiếng huy tăm có thể ngân vang xa hơn qua các vách đá.

Mỗi nhịp điệu, mỗi cung thanh trầm bổng lại quy định một mật mã riêng.

Điệu dài là giặc đến đông.

Điệu ngắn dồn dập là giặc đang rút lui.

Một buổi sáng mùa đông năm 1953.

Sương mù phủ dày đặc triền núi Sơn Nham, tầm nhìn chưa đầy năm mét.

Một tiểu đoàn lính Âu - Phi từ đồn Di Lăng lặng lẽ hành quân nhằm đánh úp xưởng quân giới của ta.

Chúng đi trong câm lặng, không một tiếng động.

Đinh Văn Bla nấp trên ngọn cây cổ thụ đỉnh Xà Re, phát hiện ra những chiếc mũ nan của giặc nhấp nhô trong sương.

Khoảng cách quá xa để chạy bộ về báo, nổ súng súng kíp thì sẽ bị lộ vị trí ngay.

Anh Bla liền đặt chiếc huy tăm lên môi.

Anh dồn hết hơi sức từ lồng ngực, thổi lên một khúc nhạc trầm hùng nhưng dồn dập.

Tiếng huy tăm xé toạc màn sương muối, vang vọng khắp các sườn đồi từ Sơn Nham lan sang Sơn Thành.

Bọn sĩ quan Pháp dừng lại, chúng ngơ ngác nhìn quanh, chỉ nghĩ đó là tiếng thổi sáo của một chàng chăn trâu bản làng.

Nhưng ở dưới chân núi, tổ du kích và các công nhân xưởng quân giới nghe thấy khúc nhạc lập tức hiểu ra.

Họ nhanh chóng di chuyển máy móc, hòm đạn vào sâu trong hang đá ngầm.

Khi quân Pháp ập vào công xưởng, nơi đây chỉ còn là một căn nhà hoang vắng trống rỗng.

Tức tối vì vồ hụt mồi, chúng cho lính bắn xối xả lên ngọn núi nơi tiếng huy tăm phát ra.

Một loạt đạn găm trúng bắp chân của Đinh Văn Bla khiến anh ngã xuống từ ngọn cây.

Anh bị giặc bắt và chịu muôn vàn đòn roi tra tàn độc, nhưng anh nhất quyết bảo đó chỉ là bài hát gọi trâu về chuồng.

Giặc không làm gì được, buộc phải thả anh sau khi chiến dịch Đông - Xuân kết thúc.

Hòa bình lập lại, đôi chân anh Bla đã đi khập khiễng do vết thương năm xưa không được chạy chữa kịp thời.

Nhưng chiếc huy tăm tre già năm ấy vẫn được ông treo trang trọng trên vách nhà sàn xã Sơn Hạ lớn mạnh hôm nay.

Nó là chứng nhân cho một thời kỳ gian lao nhưng đầy sáng tạo của cha ông.

Nơi một nhạc cụ bình dị của buôn làng cũng biết cầm súng ra trận, giữ vững mạch máu thông tin cho ngày độc lập.