Tiếng khóc trẻ thơ dưới tầng địa đạo

Trời Vĩnh Linh những năm ấy không lúc nào dứt tiếng pháo cầm canh từ phía Nam sông Bến Hải rót sang. Địa đạo Vịnh Mốc được đào sâu ba tầng, tầng cuối cùng cách mặt đất hơn 20 mét. Đó là nhà, là trường học, là bệnh viện và là pháo đài của chúng tôi.

Tôi nhớ nhất là đêm mùa đông năm 1967, khi máy bay B-52 rải thảm liên tục suốt 4 tiếng đồng hồ trên mặt đất. Trong lòng địa đạo chật hẹp, ẩm ướt, chị Thắm – một nữ dân quân – đang trở dạ. Không có ánh sáng mặt trời, không có đủ dụng cụ y tế hiện đại, trạm xá dưới lòng đất chỉ vẻn vẹn vài chiếc đèn dầu lạc và những tấm nilon sạch.

Tiếng bom nổ trên đỉnh đầu làm đất đá rơi lả tả, hầm rung lên bần bật như muốn sập. Anh em chúng tôi đứng ngoài cửa hầm hộ sinh, tay nắm chặt súng, lòng thắt lại vì lo lắng. Giữa lúc sự hủy diệt đang gào thét trên mặt đất, thì từ độ sâu 23 mét dưới lòng đất, một tiếng khóc chào đời vang lên. Tiếng khóc ấy dõng dạc, át cả tiếng bom, như một lời khẳng định đanh thép: Sự sống không bao giờ đầu hàng!

Đứa bé được đặt tên là Vịnh, lấy tên làng để làm kỷ niệm. Chị Thắm nhìn con, đôi mắt sáng rực trong ánh đèn dầu leo lét. Chị bảo: "Sau này con lớn, con phải nhớ con được sinh ra từ lòng đất này, để biết yêu từng tấc đất quê hương".

Vịnh lớn lên trong sự đùm bọc của cả địa đạo. Những bài học đầu tiên của em không phải dưới bóng mát cây đa mà là dưới ánh đuốc trong hầm sâu. Chính những đứa trẻ "sinh ra trong lòng đất" ấy đã trở thành động lực để chúng tôi bám trụ, chiến đấu đến ngày đất nước lặng tiếng súng.

Hòa bình lập lại, địa đạo Vịnh Mốc trở thành di tích lịch sử. Mỗi lần quay lại, tôi vẫn như nghe thấy tiếng khóc của bé Vịnh năm xưa. Đó không chỉ là tiếng khóc của một đứa trẻ, mà là bài ca bất tử về sức sống mãnh liệt của dân tộc Việt Nam – một dân tộc dù bị đẩy xuống lòng đất vẫn kiên cường vươn tới tự do.