TIẾNG KHÓC TRONG ĐÊM MƯA NĂM 1969

Năm 1969, giữa những ngày khốc liệt của Chiến tranh Việt Nam giành giật quyền sống và quyền tồn tại của con người và của cả một dân tộc. Khi đó vùng thượng nguồn sông Thu Bồn chìm trong khói lửa, bom đạn trút xuống làng Trà Linh như xé nát từng mái nhà, từng phận người. Trong dòng người chạy giặc, có một người mẹ gầy gò – Lê Thị Nghê với đôi chân run rẩy vẫn cố bước, một tay dắt đứa con gái nhỏ còn thơ dại, tay kia ôm chặt đứa con trai mới ba tháng tuổi vào lòng, tất tả theo đoàn len lỏi vào hang Hòn Kẽm, mong tìm được nơi trú ẩn mong manh giữa sự sống và cái chết. Trong bóng tối đặc quánh của lòng hang, hơn hai trăm con người co ro, nín thở trước hiểm nguy cận kề, nơi mà sự sống trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Và cũng chính tại nơi ấy, giữa tiếng bom đạn dội về và tiếng khóc xé lòng của đứa trẻ, một quyết định đau đớn nhất, ám ảnh cả một cuộc đời người và khiến bất cứ ai nghe qua cũng không khỏi nghẹn lòng.

Trong lòng hang tối, hơn hai trăm con người co ro bên nhau. Không ánh sáng, không thức ăn, chỉ có nỗi sợ và cái đói bủa vây. Nhưng đáng sợ hơn tất cả không phải là bom đạn đang dội xuống không ngừng ở ngoài kia mà chính là sự im lặng đến nghẹt thở trong lòng hang tối. Đó là thứ im lặng nặng nề đến mức mỗi người đều phải tự bóp nghẹt hơi thở của mình, kìm nén từng cử động nhỏ nhất. Bởi ai cũng hiểu rằng, chỉ cần một tiếng động khẽ thôi: một tiếng ho, một tiếng nấc, hay một tiếng khóc trẻ thơ cũng có thể xé toạc màn đêm, trở thành dấu hiệu dẫn đường cho kẻ thù, và đổi lấy cái chết không chỉ của một người, mà của cả trăm con người đang co ro giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết.

Đứa bé trong tay Lê Thị Nghê còn quá nhỏ, lại đói vì không có giọt sữa nào, nên cứ cất tiếng khóc yếu ớt trong vòng tay mẹ. Ban đầu chỉ là những âm thanh mỏng manh như hơi thở, nhưng rồi cơn đói dày vò khiến tiếng khóc dần trở nên nấc nghẹn, day dứt, vang lên giữa không gian im lặng đến rợn người. Mỗi lần đứa trẻ cất tiếng, cả hang như thắt lại, hàng trăm con người đang lẩn trốn bỗng sững sờ, ánh mắt vừa xót xa thương đứa bé, vừa hoảng loạn, run rẩy hướng về phía người mẹ bởi ai cũng hiểu, tiếng khóc ấy không chỉ là nỗi đau của một đứa trẻ, mà còn có thể là dấu hiệu gọi cái chết đến với tất cả mọi người ở đây.

Khi tiếng súng mỗi lúc một dồn dập, tiến sát về phía cửa hang trong đêm mưa tháng 10 lạnh buốt, từng loạt pháo sáng xé toạc bầu trời, hắt thứ ánh sáng chập chờn vào lòng hang tối. Giữa khoảng lặng căng cứng ấy, một âm thanh nhỏ bé vẫn cứ dai dẳng vang lên tuy không lớn nhưng đủ khiến tim người ta thắt lại. Nó len lỏi qua từng hơi thở, chạm vào nỗi sợ sâu nhất của mỗi con người đang ẩn náu. Không ai nói một lời, nhưng tất cả đều hiểu: chỉ cần âm thanh mong manh ấy không dừng lại, nó sẽ trở thành dấu hiệu dẫn lối cho cái chết, và khi đó, cả hang người này sẽ không còn cơ hội sống sót.

Người mẹ ôm chặt con vào lòng. Đôi tay run rẩy. Nước mắt hòa vào nước mưa. Trong khoảnh khắc ấy, trái tim của một người mẹ bị xé làm hai nửa: một bên là con mình, một bên là hàng trăm mạng người đang thoi thóp phía sau.

Bà ôm siết con đến nghẹn thở, đôi môi run lên bật ra những lời thì thầm vỡ vụn như đang dỗ dành con, mà cũng như đang tự mình chịu đựng một nỗi đau không thể gọi thành tên. “Con ơi… đừng khóc nữa… xin con…”, Một lời nói nghẹn lại giữa cổ họng, vỡ ra thành những tiếng nấc câm lặng. Trong khoảnh khắc ấy, người mẹ như bị xé làm hai nửa: một nửa gào thét muốn giữ con lại trong vòng tay, nửa còn lại tuyệt vọng hiểu rằng, nếu không buông tay, thì chính đứa con bé bỏng ấy sẽ kéo theo cái chết của biết bao con người đang phía sau.

“Mẹ không muốn… nhưng để mọi người được sống…”

Rồi bà đứng dậy.

Bà lặng lẽ quấn con vào chiếc áo mỏng, ôm ghì vào ngực như níu giữ hơi ấm cuối cùng, rồi cúi người bò ra khỏi hang giữa màn mưa lạnh buốt. Gió quất rát da, đất nhão nhoét dính chặt vào từng kẽ tay, nhưng bà không dừng lại. Không cuốc, không xẻng mà chỉ có đôi bàn tay người mẹ cắm xuống bùn đất, bới từng nắm, từng nắm, dứt khoát đến tàn nhẫn. Mỗi lần đất bị xới lên như một lần tim bà bị xé toạc nhưng bà không cho phép mình chậm lại. Bởi bà biết, chỉ cần chần chừ một nhịp thôi, bà sẽ gục ngã, sẽ ôm con quay về và khi đó, cái chết sẽ không chỉ dành cho một đứa trẻ, mà cho tất cả những con người đang lặng im phía sau.

Đứa bé vẫn khóc.

Rồi… tiếng khóc tắt dần.

Dưới ánh chớp lạnh lẽo của pháo sáng, mặt đất vừa lấp bỗng khẽ rung lên như một sự giãy giụa tuyệt vọng cuối cùng níu lấy sự sống. Người mẹ khựng lại trong một thoáng, rồi quay mặt đi, cắn chặt môi đến bật máu để không bật ra tiếng khóc. Đôi tay run rẩy nhưng vẫn tiếp tục lấp đất, từng nắm, từng nắm nặng trĩu như đang tự tay vùi sâu chính trái tim mình xuống lòng đất lạnh.

Tiếng giặc đã đến rất gần.

Bà lao trở lại hang với một đôi chân nặng nề, bước chân chao đảo vừa chạm vào nền đá lạnh đã khuỵu xuống, toàn thân rã rời. Không một tiếng khóc bật ra có lẽ nỗi đau đã vượt quá giới hạn của nước mắt. Đôi môi bà bị cắn đến bật máu, run lên từng hồi nhưng vẫn cố ghìm chặt, còn đôi mắt thì trống rỗng, khô khốc, nhìn vào khoảng không vô định. Trong khoảnh khắc ấy, người mẹ dường như không còn cảm nhận được gì nữa bởi trái tim của bà đã bị bỏ lại ngoài kia, dưới lớp đất lạnh do chính tay bà vừa lấp.

Đêm ấy, cả làng sống.

Nhưng cũng từ đêm ấy, cuộc đời người mẹ không còn là cuộc đời nữa.

Suốt hàng chục năm sau, Lê Thị Nghê vẫn sống trong nỗi ám ảnh không lúc nào nguôi. Bà đi khắp nơi, như thể chỉ cần bước thêm một bước nữa thôi là có thể tìm lại được con mình. Những đêm mưa, bà lại lặng lẽ lần vào rừng, thắp nén nhang, khản giọng gọi tên con giữa khoảng không lạnh lẽo, bà gọi như thể chỉ cần gọi đủ lâu thì con sẽ nghe thấy và quay về. Có lúc bà ôm chặt chiếc khăn cũ từng quấn con, khe khẽ hát ru trong vô thức, giọng run run, tha thiết, như đang dỗ dành một đứa trẻ vẫn còn đâu đó trong vòng tay mình. Đó không chỉ là nỗi nhớ, mà là một khát khao day dứt đến tận cùng, là một khát khao được nhìn lại con, dù chỉ một lần trong đời.

Người ta nói bà điên, điên vì suốt ngày lang thang gọi tên con, điên vì ôm chiếc khăn cũ mà hát ru giữa khoảng không, điên vì cứ mãi tìm kiếm một điều không thể tìm thấy. Nhưng có lẽ, đó không phải là điên. Đó chỉ là nỗi đau quá lớn, lớn đến mức không còn chỗ chứa trong một trái tim bình thường. Đó là nỗi đau của một người mẹ đã từng phải tự tay từ bỏ chính đứa con mình mang nặng đẻ đau, để đổi lấy sự sống cho cả một làng người. Một nỗi đau không thể nguôi ngoai, không thể gọi thành lời, và cũng không thể quên dù chỉ là một ngày trong suốt quãng đời còn lại.

Bà giữ được làng nhưng mãi mãi mất con…