Tiếng máy bay trên bầu trời Hà Nội

Tôi tìm đến nhà ông Quang vào một buổi chiều cuối tuần. Ông sống trong một căn nhà nhỏ ở Nam Định. Trên tường có vài tấm ảnh cũ, trong đó có một bức ảnh ông mặc quân phục khi còn rất trẻ. Tôi hỏi:

“Bác từng tham gia chiến đấu ở Hà Nội năm 1972 phải không ạ?”

Ông nhìn tấm ảnh rồi gật đầu.

“Ừ. Hồi ấy bác còn trẻ lắm.”

Ông kể:

“Tháng 12 năm 1972, Hà Nội những ngày ấy căng thẳng lắm. Ban đêm nghe tiếng máy bay là mọi người biết sắp có chuyện.”

Đơn vị ông làm nhiệm vụ phòng không mỗi khi còi báo động vang lên, mọi người lập tức vào vị trí.

“Không ai biết đêm nay sẽ thế nào.”

Ông nhớ nhất một đêm tiếng máy bay xuất hiện rất dày.

“Tiếng động cơ từ xa vọng lại. Rồi bom bắt đầu rơi.”

Ông kể những ánh chớp liên tục xuất hiện trên bầu trời.

“Lúc ấy chúng tôi chỉ tập trung vào nhiệm vụ. Không có thời gian nghĩ nhiều.”

Sau trận đánh, đơn vị được lệnh hỗ trợ tìm kiếm người bị nạn ở khu vực bị bom đánh.

“Bác nhớ nhất cảnh người dân chạy ra giúp nhau.”

Có người mang cuốc, có người mang xẻng, có người chỉ có đôi tay.

“Không ai hỏi người kia là ai. Cứ thấy người bị thương là tìm cách cứu.”

Ông kể có một người phụ nữ đứng giữa đống đổ nát liên tục gọi tên con.

“Bác và mấy anh em tìm được một đứa trẻ.”

May mắn, đứa trẻ còn sống.

“Đưa được nó ra ngoài, người mẹ ôm lấy con mà khóc.”

Ông im lặng một lúc.

“Đến bây giờ bác vẫn nhớ tiếng khóc ấy.”

Tôi hỏi:

“Lúc đó bác có sợ không?”

Ông cười:

“Sợ chứ. Nhưng lúc ấy ai cũng có việc phải làm.”

Ông kể những đêm sau đó, cứ tiếng còi báo động vang lên là mọi người lại vào vị trí.

“Ban ngày thì tranh thủ ngủ. Đêm lại trực, có những hôm gần sáng mới được nghỉ".

Nhưng khi tôi hỏi điều gì ông nhớ nhất về Hà Nội năm ấy, ông không nói về những trận đánh.

Ông nói:

“Nhớ những người dân.”

Ông kể người dân Hà Nội đã giúp bộ đội rất nhiều.

“Có người mang cơm. Có người đưa nước. Có người giúp đào hầm, cứu người.”

Ông nói:

“Chiến tranh lúc ấy là chuyện của tất cả mọi người.”

Tôi hỏi ông có lần nào nghĩ mình sẽ không trở về không. Ông im lặng.

“Có chứ. Nhưng không ai nói ra.”

Ông nhìn tấm ảnh cũ trên tường.

“Ngày ấy bác chỉ nghĩ nếu mình không làm nhiệm vụ thì người khác sẽ phải làm thay.”

Sau hơn nửa thế kỷ, ông vẫn nhớ tiếng máy bay, nhưng ông nói:

“Bây giờ nghe tiếng máy bay dân dụng bay trên trời, bác thấy bình thường. Ngày trước chỉ cần nghe tiếng động cơ là mọi người đã tìm chỗ trú.”

Tôi hỏi:

“Nếu được quay lại Hà Nội tháng 12 năm 1972, bác muốn mang theo thứ gì?”

Ông cười:

“Mang theo một gia đình nữa.”

Tôi ngạc nhiên, ông giải thích:

“Để họ được sống trong Hà Nội hôm nay.”

Rồi ông nói:

“Cho họ nhìn thấy đường phố sáng đèn, trẻ con đi học, người già tập thể dục, người ta ngồi uống trà. Những thứ ngày ấy chúng tôi chỉ dám mơ.”

Tôi rời nhà ông khi trời đã tối. Trên đường về, tôi ngước nhìn bầu trời Hà Nội, không còn tiếng còi báo động, không còn tiếng bom, chỉ có những chuyến bay dân dụng lặng lẽ đi qua. Tôi chợt nhớ lời ông Quang:

“Ngày ấy chúng tôi chiến đấu để có một ngày bầu trời trở lại bình yên.”

Có lẽ đó chính là điều ông và thế hệ của mình mong muốn nhất, không phải những huân chương, không phải những lời ca ngợi. Chỉ đơn giản là được nhìn thấy một bầu trời không còn chiến tranh.