TIẾNG MÁY RÈ RÈ DƯỚI RẠT DỪA VÀ BẢN ĐỒ CỦA NGUYỄN THỊ RÀNH: CHUYỆN VỀ NGƯỜI ANH HÙNG DƯỚI LÒNG ĐẤT CỦA ĐẤT THÉP CỦ CHI
Lịch sử thường vang lên với âm hưởng của những trận đánh lớn, của tiếng súng đại bác rền vang mặt đất. Nhưng có một lịch sử khác, thầm lặng và bền bỉ hơn rất nhiều, được viết bằng mồ hôi, máu và hơi thở trong những đường hầm sâu chục mét dưới lòng đất. Bài viết này là một lát cắt cận cảnh, đượm chút hoài niệm và xót xa về Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Thị Rành – người nữ du kích Củ Chi đã dành trọn tuổi thanh xuân bám trụ đất lửa, biến lòng đất thành pháo đài bất tử.
I. Đứa con của đất thép và nhát cuốc đầu tiên mở lối
Hành trình tìm về ký ức của bà Nguyễn Thị Rành (sinh năm 1937 tại xã Phước Hiệp, huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh) không phải là tìm trong những trang sách biên niên sử khô khan, mà là chạm tay vào những vết sẹo hằn sâu trên đôi bàn tay chai sần của một thời lửa đạn.
Sinh ra và lớn lên trên vùng đất bưng biền "đất thép thành đồng", từ những năm tháng tuổi đôi mươi, khi bom đạn giặc cày xới từng tấc đất quê hương, Rành đã không chọn cách rời đi. Chị chọn ở lại, cầm cuốc, cầm xẻng cùng bà con du kích ngày đêm khoét lòng đất.
Công việc của một chiến sĩ giao liên, trinh sát và hậu cần bám trụ vùng kẹp không hề hào nhoáng. Chị phải gùi gạo, chuyển thương binh, tải đạn dược qua những con rạch ngoằn ngoèo, và quan trọng nhất là trực tiếp tham gia đào hệ thống địa đạo Củ Chi huyền thoại – mạng lưới giao thông hào ngầm phức tạp bậc nhất trong lịch sử chiến tranh hiện đại. Mỗi tấc đất đào lên là một lần đối mặt với cái chết khi máy bay trinh sát OV-10 rít gào trên đầu, hay những trận càn sục sạo của bộ binh địch ngay phía trên mặt đất.
II. Đêm dưới lòng đất và những bức thông điệp sinh tử
Mùa khô năm 1968, chiến trường miền Nam bước vào giai đoạn ác liệt nhất sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân. Củ Chi trở thành trọng điểm càn quét của các lữ đoàn kỵ binh bay Mỹ nhằm phá hủy tận gốc căn cứ ngầm của ta.
Đêm 15/3/1968, tại một căn hầm chữ A sâu chục mét dưới tán rạt dừa nước ngập mặn ở xã Nhuận Đức, Nguyễn Thị Rành đang túc trực làm nhiệm vụ giao ban và tiếp nhận thông tin từ các mũi trinh sát trở về.
Không khí trong hầm ngầm đặc quánh, thiếu dưỡng chỉ có ánh sáng mờ ảo từ chiếc đèn mỡ trăn leo lét. Bất ngờ, mặt đất phía trên rung chuyển dữ dội bởi những đợt bom B.52 rải thảm. Tiếng gầm rú đinh tai nhức óc của động cơ cơ giới cùng tiếng giày đinh của một tiểu đoàn địch đang áp sát khu vực miệng hầm.
Một nhóm du kích và thương binh đang kẹt ở hầm bên cạnh có nguy cơ bị lộ vì khói bom làm sập lối thoát hiểm.
III. Khúc tráng ca ngẩng cao đầu giữa lòng đất mẹ
Giữa lúc ngàn cân treo sợi tóc, không chút do dự, Rành nhận nhiệm vụ dẫn đầu tổ cứu hộ, luồn qua những ngách hầm nhỏ hẹp ngập bùn đất để tiếp cận hầm bị sập, dìu từng thương binh ra ngoài an toàn.
Khi địch phát hiện ra miệng hầm thông hơi và bắt đầu bơm hơi cay cùng khói độc xuống lòng đất nhằm bức hàng, Rành cùng đồng đội đã nhanh chóng bịt kín các ngách phụ, dùng khăn ướt che mặt và kiên quyết bám trụ, bảo vệ tài liệu mật cùng kho vũ khí đến phút chót. Sức chịu đựng phi thường của người phụ nữ đất thép ấy đã giữ vững mạch sống cho cả một cơ sở cách mạng trong những ngày tháng đen tối và khốc liệt nhất.
Trải qua hàng trăm trận càn lớn nhỏ, đối mặt với hỏa lực tối tân của kẻ thù, Nguyễn Thị Rành vẫn đứng vững như một biểu tượng kiên cường của người phụ nữ Nam Bộ. Sau ngày đất nước trọn niềm vui, bà tiếp tục gắn bó với quê hương, lặng lẽ đóng góp cho công cuộc xây dựng lại vùng đất từng chịu nhiều đau thương.
IV. Vầng trăng trên vùng đất thép
Năm 1978, Nguyễn Thị Rành vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Khi nhắc lại những năm tháng thanh xuân dưới lòng đất, bà thường mỉm cười hiền hậu, đôi mắt nheo lại nhìn ra những rặng dừa xanh ngắt bây giờ đã vươn cao trên mặt đất hòa bình:
Cuộc đời của Anh hùng Nguyễn Thị Rành không chỉ là một trang sử vẻ vang của một cá nhân, mà là khúc tráng ca rực rỡ của hàng vạn người con đất thép. Bà mãi là minh chứng sống động cho sức mạnh phi thường, ý chí quật cường và tâm hồn cao cả của người phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng hào hùng của dân tộc.
