Tiếng mõ tre báo bão của ông lão chèo đò bến kinh Vĩnh Tế

Mùa nước nổi năm 1970, vùng biên thùy dọc theo con kinh Vĩnh Tế thuộc Châu Đốc, An Giang chìm trong biển nước mênh mông. Lợi dụng địa hình ngập lụt, quân đội Mỹ tăng cường dùng tàu tuần tra bo bo tốc độ cao, trang bị đại liên kết hợp với máy bay trực thăng liên tục quần thảo, càn quét các cánh đồng hoang nhằm triệt hạ lực lượng du kích và các trạm giao liên mật của ta bám trụ ven kinh.

Tại một khúc kinh rộng, nơi có đường dây chuyển thương binh của Quân khu ngang qua, ông lão tên là Ba Đô (người dân địa phương gọi thân thương là chú Ba) làm nghề chèo đò dọc. Chú Ba vốn là một cơ sở cách mạng bí mật được chi bộ xã tin tưởng giao trọng trách gác bến. Nhiệm vụ của chú là vừa đưa đón khách sang sông, vừa quan sát mọi động tĩnh từ đồn địch ở đầu vàm để phát tín hiệu cho bộ đội dưới sông kịp thời ẩn nấp.

Để truyền tin một cách hợp pháp giữa ban ngày mà mắt thường hay radar của giặc không thể bắt bẻ, chú Ba Đô đã treo một chiếc mõ tre già bên mạn ghe du lịch của mình. Ở vùng sông nước miền Tây lúc bấy giờ, người chèo đò dọc thường gõ mõ tre để phát ra tiếng "cốc, cốc" báo hiệu cho người dân trong các rặng dừa nước biết có đò đến mà ra đón, hoặc để xua đuổi muỗi, muỗi rừng mỗi khi đêm xuống. Chú Ba đã biến vật dụng đời thường ấy thành một "hệ thống cảnh báo sớm" dưới sự quy ước nghiêm ngặt với lực lượng du kích:

• Gõ nhịp thưa, đều đặn (cốc... cốc... cốc): Nghĩa là mặt kinh yên tĩnh, đồn giặc không có động tĩnh, các xuồng chở thương binh hoặc vũ khí có thể bình thản lướt qua khoảng trống.

Một buổi trưa hè nắng gắt, chú Ba Đô đang thong thả chèo ghe ở giữa lòng kinh Vĩnh Tế thì từ phía đồn đầu vàm, tiếng động cơ gầm rú của ba chiếc tàu bo bo Mỹ rẽ sóng lao ra với tốc độ chóng mặt. Trên bầu trời, hai chiếc trực thăng cá lẹp cũng bắt đầu rà soát tầm thấp. Trong khi đó, cách vị trí của chú Ba không xa, một đoàn xuồng ba lá chở hơn mười thương binh nặng của ta vừa từ trạm quân y rút ra, đang chuẩn bị băng qua khúc kinh trống trải để vào cứ núi Cấm.

Tình thế hiểm nghèo ngàn cân treo sợi tóc. Nếu đoàn xuồng tiến ra, chắc chắn sẽ lọt vào tầm ngắm của hỏa lực đại liên địch. Không một chút hoảng loạn, chú Ba Đô lập tức buông mái chèo, tay trái vịn chắc mạn ghe, tay phải cầm chiếc dùi gỗ gõ liên hồi vào chiếc mõ tre già. Tiếng mõ "cốc-cốc-cốc-cốc" vang lên dồn dập, đanh thép, xé tan cái tĩnh lặng của buổi trưa hè, vang vọng khắp một vùng sông nước.

Nghe tiếng mõ báo động khẩn cấp của chú Ba, người chỉ huy đoàn xuồng chở thương binh lập tức ra lệnh cho toàn đội hình quay ngoắt mái chèo, lướt nhanh vào ẩn nấp dưới vòm lá dừa nước rậm rạp, kéo các bè lục bình che kín mặt xuồng ngay trước khi đoàn tàu bo bo của giặc phóng qua.

Chiếc tàu bo bo đi đầu sấn sổ lao thẳng vào mạn ghe của chú Ba Đô, làm chiếc ghe chao đảo mạnh. Một tên lính bảo an trên tàu chĩa súng vào mặt chú, quát lớn: "Ông già, trưa nắng làm cái gì mà gõ mõ điếc tai nhức óc vậy? Muốn làm tai mắt cho việt cộng hả?"

Giữa lằn ranh sinh tử, trước họng súng đen ngòm của kẻ thù, chú Ba Đô vẫn giữ gương mặt bình thản của một lão nông miền biên thùy dày dạn sương gió. Chú cười khà khà, đưa tay gãi đầu rồi chỉ vào chiếc mõ tre: "Dạ bẩm mấy thầy, nước nổi muỗi mòng dữ quá, già gõ cái mõ này để xua muỗi cho mấy bà nhà quê đi đò đỡ bị đốt, chứ thân già này biết chữ nghĩa gì đâu mà tai với mắt. Mấy thầy đi tuần nắng nực, uống miếng nước gáo dừa cho mát bụng."

Nhìn thấy ông lão gầy gộc, trên ghe chỉ có vài chiếc giỏ đan không và chiếc mõ tre cũ kỹ dính đầy bùn đất, toán lính chủ quan nghĩ rằng đây chỉ là một ông già lẩm cẩm vùng sông nước. Chúng chửi đổng một tiếng rồi ra lệnh cho tàu bo bo tiếp tục rú ga phóng đi hướng khác, hoàn toàn không ngờ rằng chính tiếng mõ tre bình dị ấy vừa cứu sống cả một đội hình thương binh ngay trước mũi súng của chúng.

Câu chuyện về tiếng mõ tre của chú Ba Đô bên dòng kinh Vĩnh Tế là một sự thật lịch sử sinh động, minh chứng cho sự mưu trí vô song và tấm lòng kiên trung của người dân An Giang thời hoa lửa. Bằng việc biến những phong tục, thói quen đời thường thành vũ khí tác chiến thầm lặng, những người con của đất biên cương dưới sự lãnh đạo, tổ chức tài tình của chi bộ Đảng đã dệt nên một trận thế lòng dân vững chắc, giữ vững mạch máu giao thông chiến lược cho đến ngày toàn thắng của dân tộc.