TIẾNG NỔ ĐỒI A1 VÀ LỜI HẸN ƯỚC VỚI ĐẤT ĐIỆN BIÊN

Giữa những ngày tháng Tư lịch sử, khi chiến trường Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn cam go và quyết liệt nhất, có một người con của quê hương cách mạng Cao Bằng đã gánh vác trên vai sứ mệnh lịch sử đầy hiểm nguy. Đó là ông Tô Quang Khoan, người chiến sĩ sinh năm 1930 tại xã Quảng Hưng, huyện Quảng Hòa (nay là huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng). Ký ức về những ngày khói lửa ấy, đặc biệt là nhiệm vụ chế tạo quả bộc phá lịch sử làm rung chuyển đồi A1, vẫn vẹn nguyên trong tâm trí ông như mới vừa diễn ra ngày hôm qua.

Đầu tháng 4 năm 1954, chàng thanh niên Tô Quang Khoan khi ấy vinh dự đảm nhận vai trò Tổ trưởng tổ chế tạo bộc phá. Một buổi chiều, tổ của ông bất ngờ nhận được mật lệnh lên gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng Chỉ huy Chiến dịch. Khoảnh khắc đứng trước vị Đại tướng lừng danh, lòng họ trào dâng một cảm giác hồi hộp khó tả. Nghe Đại tướng giao nhiệm vụ, ông Khoan cảm nhận rõ một "sức nặng ngàn cân" đè lên vai mình – sức nặng ấy vừa là trọng trách thiêng liêng với Tổ quốc, vừa giống như trọng lượng của chính quả bộc phá khổng lồ mà họ chuẩn bị chế tạo.

Để hoàn thành nhiệm vụ dường như bất khả thi ấy, tổ công binh của ông Khoan đã bước vào cuộc chạy đua khốc liệt với thời gian. Họ làm việc với một tinh thần thép và sức lực phi thường: ban ngày tập trung chế tạo bộc phá, ban đêm lại xuống hào đào đất, mỗi ngày chỉ chợp mắt từ 3 đến 4 tiếng đồng hồ. Khó khăn chồng chất khó khăn khi nguồn nguyên liệu vô cùng khan hiếm. Để có đủ thuốc nổ cho quả bộc phá khổng lồ đánh sập hầm ngầm cứ điểm địch, ông Khoan cùng các chiến sĩ công binh của Trung đoàn 174 phải mò ra tận cánh đồng Mường Thanh để tháo dỡ những quả bom chưa nổ do quân Pháp thả xuống nhằm lấy thuốc súng.

Đối với một người lần đầu tiên trực tiếp sờ vào bom mìn như ông Khoan, việc học cách tháo kíp, lấy thuốc súng là những bài học sinh tử từ thực tế. Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, ông hiểu rằng chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng sẽ khiến cả tổ phải trả giá bằng mạng sống ngay lập tức. Nhưng bằng lòng quả cảm và sự khéo léo, quả bộc phá định mệnh ấy cuối cùng đã hoàn thành, chuẩn bị cho giờ khắc lịch sử làm rung chuyển cứ điểm đồi A1.

Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, hòa bình lập lại trên thung lũng Mường Thanh. Thế nhưng, khi đồng đội sửa soạn ba lô trở về quê nhà Cao Bằng, ông Tô Quang Khoan lại đưa ra một quyết định thay đổi cả cuộc đời mình: ở lại Điện Biên. Đứng trước những hố bom, nhìn những rặng đồi xám xịt vết đạn pháo, ông nghĩ đến những người đồng đội đã nằm lại và tự tâm niệm rằng: “mỗi tấc đất trên mảnh đất Điện Biên này đều là mồ hôi, công sức, là máu của đồng đội”. Lời hẹn ước vô hình với những người đã ngã xuống đã giữ chân người lính trẻ ở lại mảnh đất anh hùng này theo chủ trương khai hoang và xây dựng vùng kinh tế mới.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, người tổ trưởng chế tạo bộc phá năm xưa giờ đã tìm thấy bến đỗ bình yên bên người vợ hiền trong căn nhà nhỏ tại phường Thanh Trường, nằm lặng lẽ bên kia sân bay Mường Thanh. Họ đã cùng nhau xây dựng tổ ấm và nuôi dạy 6 người con khôn lớn, tất cả đều đã yên bề gia thất. Trên quê hương thứ hai Điện Biên, ông vẫn giữ nguyên vẹn phẩm chất của người lính cụ Hồ và tinh thần kiên cường của người con đất Cao Bằng, viết tiếp câu chuyện hòa bình từ chính mảnh đất mà ông từng sẵn sàng hy sinh cả máu xương để bảo vệ.