Tiếng nổ muộn màng 41 năm sau ngày hòa bình: Sự hy sinh lặng lẽ của người đi nhặt lại "tử thần"

Chúng ta thường tin rằng chiến tranh đã thực sự kết thúc vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi những bản hiệp định được ký kết và súng đạn ngừng rơi. Nhưng ở dải đất miền Trung, đặc biệt là tại Quảng Trị – nơi từng hứng chịu lượng bom đạn lớn nhất trong lịch sử chiến tranh nhân loại, hòa bình đôi khi chỉ là phần nổi trên một mặt đất chứa đầy tử thần. Từ năm 1975 đến nay, những quả "bom ngủ quên" dưới lòng đất đã cướp đi sinh mạng và làm tàn phế hàng vạn thường dân vô tội. Để những đứa trẻ có thể an tâm chạy nhảy trên cánh đồng quê hương, có những người đàn ông đã chọn một nghề nghiệt ngã nhất thời bình: Nghề rà phá bom mìn. Anh Ngô Thiện Khiết là một trong những người "hiệp sĩ" lặng thầm ấy.

Sinh năm 1971, lớn lên khi đất nước đã im tiếng súng, anh Khiết không phải nếm trải những ngày tháng chiến hào. Nhưng tuổi thơ của anh ở Quảng Trị luôn bị bủa vây bởi hình ảnh những người hàng xóm mất đi tay chân sau một nhát cuốc cày ruộng, hay những đứa trẻ chăn trâu vĩnh viễn không về nhà chỉ vì nhặt nhầm một quả bom bi. Nỗi ám ảnh ấy đã thôi thúc anh đưa ra một quyết định thay đổi cả cuộc đời. Năm 2008, anh chính thức tham gia Dự án RENEW (Dự án phục hồi môi trường và khắc phục hậu quả chiến tranh), trở thành người trực tiếp đối mặt với tử thần.

Công việc của anh Khiết và các đồng đội không có sự hào nhoáng. Mỗi buổi sáng, trước khi rời nhà, họ hôn tạm biệt vợ con mà không chắc chắn mình có thể quay về vào bữa cơm tối. Họ khoác lên mình bộ áo giáp nặng nề, mang theo máy dò kim loại, và bước những bước đi nghẹt thở vào những khu vực bị ô nhiễm bom mìn. Chỉ cần một tích tắc lơ là, một sai số tính bằng milimet khi chạm chiếc bàn chải vào vỏ quả bom đã hoen gỉ, cái giá phải trả chính là sinh mạng. Ròng rã suốt 8 năm, dưới cái nắng cháy da cháy thịt của gió Lào, Đội trưởng Ngô Thiện Khiết cùng anh em đã rà tìm và hủy nổ an toàn hàng ngàn vật liệu nổ, trả lại hàng triệu mét vuông đất sạch cho người dân canh tác.

Nhưng sự tàn khốc của chiến tranh vốn không có sự khoan nhượng, kể cả với những người đang cố gắng dọn dẹp nó. Ngày 12 tháng 5 năm 2016, trong lúc đang làm nhiệm vụ rà phá tại thôn Trảng Bóng, xã Hải Thái, huyện Hải Lăng, đội của anh Khiết phát hiện một quả bom bi (loại bom chùm BLU-26 cực kỳ nguy hiểm do quân đội Mỹ để lại). Dù đã tuân thủ tuyệt đối các quy tắc an toàn nghiêm ngặt nhất, một sự cố ngoài ý muốn đã xảy ra. Quả bom phát nổ.

Tiếng nổ xé toạc sự tĩnh lặng của buổi sáng thời bình. Anh Khiết bị thương cực kỳ nghiêm trọng, một đồng đội khác bên cạnh cũng gục ngã. Dù đã được đưa đi cấp cứu ngay lập tức, nhưng do vết thương quá nặng, người đội trưởng 45 tuổi ấy đã trút hơi thở cuối cùng trên đường đến bệnh viện.

Ngày đưa tang anh, bầu trời Quảng Trị như trĩu nặng. Anh ra đi, để lại một người vợ tần tảo và hai đứa con trai đang tuổi ăn học. Người vợ ấy đã khóc cạn nước mắt bên linh cữu chồng, chị hiểu sự nguy hiểm của nghề anh chọn, nhưng chưa bao giờ dám nghĩ ngày chia ly lại đến đột ngột nhường này.

Sự hy sinh của anh Ngô Thiện Khiết vào năm 2016 là một minh chứng đớn đau tột cùng: Món nợ của chiến tranh vẫn chưa được trả xong. Dù 41 năm đã trôi qua kể từ ngày hòa bình lập lại, máu của người Việt Nam vẫn tiếp tục đổ xuống trên chính quê hương mình. Anh đã chọn đánh cược phần sống của mình để đổi lấy sự an toàn cho hàng vạn sinh mệnh khác, viết nên một bản anh hùng ca thầm lặng, không có tiếng súng, nhưng ngập tràn máu và nước mắt của thời đại mới.