Tiếng nói của người đàn ông ‘bị căm ghét nhất nước Mỹ’ trong chiến tranh Việt Nam
Giữa lúc nội bộ nước Mỹ đầy biến động (Bộ trưởng Quốc phòng McNamara và Tổng thống Johnson từ chức, mục sư Martin Luther King Jr. bị ám sát), trung tá Eugene Wilber lên chiếc máy bay F4 nhận nhiệm vụ bắn phá miền Bắc nhưng bị "lưới phòng không" của Việt Nam bắn hạ ở Thanh Chương, Nghệ An.
Tom cũng đi thăm gia đình một người phụ nữ khác ở đây, người mà theo lời kể của cha ông "đã được gia đình cho ăn khi bị bắt". 60 năm gặp lại con của người ở bên kia chiến tuyến, bà gọi Tom là "con", "thấy con như thấy cha con".
Sau khi bị bắt, ông Wilber được dẫn giải tới nhà tù Hỏa Lò. Từ tháng 6-1968 đến tháng 8-1971 ông cùng gần 500 tù binh Mỹ bị giam giữ ở đây và sẽ được trao trả nếu hội nghị Paris ký kết.
Thời điểm đó, việc giam giữ tù binh phi công Mỹ rất quan trọng đối với Chính phủ Việt Nam để đặt lên bàn đàm phán, đổi lại việc Mỹ chấm dứt chiến tranh, ngừng ném bom miền Bắc và rút quân khỏi Việt Nam. Tuy nhiên đây lại là cái cớ để Mỹ "leo thang" cuộc chiến.
Chỉ tính riêng trong cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc (từ 1965-1968 và từ 1972-1973), Việt Nam trở thành quốc gia bị ném bom nhiều nhất trong lịch sử, gấp gần ba lần tổng số bom sử dụng trong Thế chiến thứ hai, tương đương sức công phá của 250 quả bom nguyên tử mà Mỹ ném xuống Hiroshima và Nagasaki.
Đi cùng với đó là phong trào phản chiến bùng lên ở chính nước Mỹ.
Chiếc lông chim rơi xuống từ song sắt nhà tù Hỏa Lò
Cha ông từng kể với Tom Wilber, một ngày ông thấy chiếc lông chim rơi xuống cửa sổ từ song sắt phòng giam. Ông chợt nhận ra, dù thân thể trong tù nhưng tâm trí như được cởi trói. Ông bắt đầu nghe tiếng chim, xe đạp, xe tải, tiếng chuông từ chùa Quán Sứ gần đó…
Phim tiết lộ đoạn ghi âm phát ngôn phản chiến của ông Eugene Wilber gửi tới người dân Mỹ vào năm 1969: "Sự đoàn kết thống nhất của nhiều nhóm phản chiến cùng với hàng triệu công dân yêu chuộng hòa bình mong muốn sớm kết thúc chiến tranh Việt Nam khiến trái tim tôi vô cùng hân hoan. Tinh thần ấy sẽ vượt qua mọi trở ngại trên con đường tiến tới hòa bình".
Lời nói của Eugene Wilber đã chạm đến trái tim của nhiều binh lính Mỹ tham chiến tại Việt Nam, trong đó có hạ sĩ Bob Chenoweth (cựu tù binh chiến tranh bị bắt trong sự kiện Tết Mậu Thân 1968).
