TIẾNG PHÁO NĂM XƯA VÀ GÁNH CƠM CỦA NGƯỜI NỮ CHIẾN SĨ

CÓ NHỮNG ÂM THANH KHÔNG LÙI XA

Chiến tranh đã lùi xa hàng chục năm, nhưng với bà Nguyễn Thị Hoàn, có một âm thanh vẫn gợi lại những ngày tháng cũ: tiếng pháo.

Bà sinh năm 1960, hiện sống tại thôn Dầu Sơn, xã Cam Lâm. Khi kể về quãng đời quân ngũ, bà nhắc đến nỗi sợ tiếng pháo thời chiến – một ký ức còn theo mình cho đến hôm nay.

Đối với người chưa từng đi qua chiến tranh, tiếng pháo có thể chỉ là một âm thanh được nghe kể lại. Nhưng với người từng làm nhiệm vụ giữa những năm tháng ấy, nó gắn với hiểm nguy, với sự căng thẳng và những khoảnh khắc không thể biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Bởi vậy, câu chuyện của bà Hoàn không bắt đầu từ một chiến công vang dội. Nó bắt đầu từ một điều rất người: nỗi sợ còn ở lại sau chiến tranh.

TỪ ĐƠN VỊ 178 ĐẾN QUÂN LỰC HUYỆN VĂN LÃNG

Ngày 19/8/1978, Nguyễn Thị Hoàn được huấn luyện tại Đơn vị 178, Lạng Sơn. Khi ấy, bà mới mười tám tuổi – độ tuổi mà nhiều người đang bắt đầu những dự định cho tương lai.

Năm 1979, bà nhận nhiệm vụ thống kê tại Quân lực huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, mang quân hàm Trung sĩ.

Công việc thống kê ít khi xuất hiện trong những câu chuyện chiến trường. Nó không có âm thanh của trận đánh, cũng không dễ được tái hiện bằng một hình ảnh kịch tính. Nhưng trong thời chiến, công tác quản lý và bảo đảm lực lượng là một phần của nhiệm vụ chung, đòi hỏi người thực hiện phải cẩn trọng và có trách nhiệm.

Bà Hoàn đã làm phần việc ấy trong những ngày đất nước còn chiến tranh. Và bên cạnh nhiệm vụ tại đơn vị, ký ức về những lần gánh cơm cho chiến sĩ trên chốt đã trở thành một dấu ấn đặc biệt trong câu chuyện đời bà.

GÁNH CƠM GIỮA NHỮNG NGÀY GIAN KHÓ

Hình ảnh người phụ nữ mặc áo lính gánh cơm lên chốt có sức lay động bởi sự bình dị của nó.

Một gánh cơm không thể xua đi hiểm nguy của chiến trường. Nhưng nó giúp người chiến sĩ có thêm sức lực để tiếp tục nhiệm vụ. Nó cũng mang theo sự quan tâm của đồng đội ở phía sau dành cho những người đang giữ chốt.

Trong hoàn cảnh chiến tranh, sự sẻ chia đôi khi hiện diện qua những điều nhỏ nhất: một suất ăn được đưa đến đúng nơi cần đến, một nhiệm vụ được hoàn thành để đồng đội yên tâm làm phần việc của mình.

Bà Hoàn không chỉ nhớ chiến tranh qua tiếng pháo. Bà còn nhớ nó qua những gánh cơm. Nếu tiếng pháo gợi lại hiểm nguy, thì gánh cơm nhắc về tình người đã giúp những người lính cùng nhau đi qua gian khó.

Hai hình ảnh đối lập ấy lại cùng làm nên ký ức của người nữ chiến sĩ năm xưa.

TẤM KỶ NIỆM CHƯƠNG VÀ NỤ CƯỜI HÔM NAY

Trong bức ảnh hiện tại, bà Nguyễn Thị Hoàn đứng giữa khoảng xanh của cây cỏ, mỉm cười và nâng trên tay cuốn sổ kỷ niệm chương. Trên ngực áo bà là những dấu hiệu ghi nhận chặng đường đã qua.

Bức ảnh bình yên ấy tạo nên một sự đối chiếu lặng lẽ với câu chuyện thời chiến. Người phụ nữ từng làm nhiệm vụ ở Lạng Sơn, từng gánh cơm lên chốt và đến nay vẫn còn sợ tiếng pháo, giờ đứng trước ống kính với nụ cười hiền hậu.

Không phải mọi ký ức đều có thể kể hết. Cũng không phải mọi đóng góp đều được ghi lại bằng những trận đánh hay con số. Có những phần của lịch sử nằm trong câu chuyện đời một người phụ nữ, trong công việc âm thầm tại đơn vị và trong một gánh cơm mang đến cho đồng đội.

Hôm nay, khi nhắc lại bà Nguyễn Thị Hoàn, điều đáng nhớ không chỉ là những năm tháng bà khoác áo lính, mà còn là cách bà đã sống và làm nhiệm vụ trong hoàn cảnh ấy.

Tiếng pháo của chiến tranh có thể còn vang trong ký ức, nhưng hình ảnh gánh cơm lên chốt cũng ở lại – như một lời nhắc rằng giữa những năm tháng khốc liệt, tình đồng đội vẫn được gìn giữ bằng những việc làm giản dị nhất.