Tiếng Radio Trên Chuyến Xe Đò Vùng Biên

Vào năm 1971, các tuyến đường bộ nối liền vùng giải phóng nông thôn với các thị xã, đô thị lớn bị quân đội Sài Gòn kiểm soát gắt gao bằng các "Trung tâm Kiểm soát Hỗn hợp". Tại các trạm gác này, không chỉ có quân cảnh mà còn có mật vụ chìm cài cắm để soi xét hành khách. Chúng có thể bắt tất cả hành khách xuống xe, xếp hàng và dùng máy dò (hoặc bắt thợ rã đồ vật) để tìm tài liệu mật của cách mạng.

Lúc bấy giờ, đồng chí Hai Nghĩa – một chiến sĩ giao liên tình báo hoạt động trong vỏ bọc một viên chức nhỏ đi tìm mua đất rẫy – nhận một nhiệm vụ đặc biệt nguy cấp: Phải chuyển một cuộn phim micro chứa danh sách nội tuyến và bản đồ phòng thủ của địch từ nội đô ra vùng căn cứ.

Nếu giấu vào đế giày, vali hai đáy hay trong quần áo, nguy cơ bị mật vụ chìm khám người (rờ nắn) phát hiện là cực kỳ cao. Nhìn chiếc máy Radio băng cát-sét chạy bằng bóng đèn điện tử cũ kỹ, hiệu Philips của mình, anh Hai Nghĩa đã nảy ra một kế hoạch nguy trang dựa trên nguyên lý kỹ thuật và tâm lý đám đông.

Chiếc radio đèn thời đó rất cồng kềnh, bên trong cấu tạo gồm nhiều bo mạch, bóng đèn thủy tinh phát nhiệt và một chiếc loa lớn. Anh Hai Nghĩa đã chuẩn bị "vũ khí ngụy trang" này một cách tinh vi:

Anh tháo rời chiếc biến thế nguồn (cục tăng phô bằng lõi sắt) của radio, khéo léo nhét cuộn phim micro được bọc lớp chì chống tia X vào giữa các lá thép, rồi quấn dây đồng bên ngoài như một linh kiện bình thường. Chiếc radio sau khi lắp lại vẫn hoạt động, thu sóng và phát tiếng bình thường. Anh không giấu chiếc radio vào ba lô mà luôn xách trên tay, mở volume vừa phải cho phát các điệu cải lương hoặc ca nhạc thị phi thời bấy giờ để tạo sự chú ý công khai, đánh tan tâm lý nghi ngờ về một món đồ giấu giếm.

Buổi sáng hôm đó, chiếc xe đò gầm rú chạy tuyến đường dài đông đúc hành khách. Khi xe vừa đến trạm kiểm soát hỗn hợp, một toán quân cảnh và hai tên mật vụ mặc thường phục, đeo kính đen bước lên xe, quát lớn: "Tất cả xuống xe, cầm sẵn căn cước, bỏ hết hành lý ra băng ghế để kiểm tra!".

Không khí trên xe lập tức trở nên ngột ngạt, tim ai cũng đập liên hồi. Anh Hai Nghĩa thản nhiên bước xuống xe, một tay cầm xấp giấy tờ đất rẫy giả, tay kia vẫn xách chiếc radio đang phát oang oang một bài vọng cổ ngọt ngào. Anh chủ động đứng ngay hàng đầu tiên, đối diện với tên trưởng trạm mật vụ.

Tên mật vụ cáo già quét ánh mắt sắc lẹm nhìn anh Hai Nghĩa từ đầu đến chân. Hắn nhìn chằm chằm vào chiếc radio đang hát trên tay anh, giật lấy, vặn nhỏ âm lượng rồi hỏi gằn giọng: "Đi đâu mà mang theo cái của nợ cồng kềnh này? Tắt máy, mở nắp lưng ra cho tao xem!". Anh Hai Nghĩa không hề hoảng loạn, anh nở nụ cười tự nhiên của một trí thức thành thị, khéo léo nói: "Dạ thưa đại úy, tôi đi xem mấy miếng đất rẫy ở vùng ven, đường xá xa xôi buồn tẻ nên mang theo cái radio nghe tin tức. Cái máy này là hàng Philips cổ của ông già để lại, chạy bằng bóng đèn điện tử. Đại úy mở nắp ra coi chừng phỏng tay, bóng đèn nó đang nóng hầm hập đó ạ". Tên mật vụ lật ngược chiếc radio, nhìn qua các khe hở tản nhiệt phía sau lưng máy. Quả thực, những chiếc bóng đèn thủy tinh bên trong đang sáng rực tia lửa cam và phả ra hơi nóng hôi hổi. Hắn cầm chiếc tuốc-nơ-vít định cạy ốc vít ra để xem xét. Đúng lúc đó, anh Hai Nghĩa nhanh tay lật sấp xấp giấy tờ mua bán đất, bên trong có kẹp sẵn vài tờ tiền mệnh giá lớn "lộ phí" đưa sát vào tay tên mật vụ, hạ giọng: "Giấy tờ rẫy của tôi có chút trục trặc về địa chính, nhờ đại úy xem giùm và uống miếng nước giải khát trưa nắng. Cái radio đèn này mở ra lắp lại lệch băng tần là mất sóng, uổng cái máy kỷ niệm của ông cụ lắm đại úy". Nhìn xấp tiền lót tay dày dặn, lại thấy chiếc radio đang hoạt động hoàn hảo, phát tiếng rõ mồn một, cộng thêm hơi nóng phả ra từ các bóng đèn điện tử (chứng tỏ máy không có khoảng trống để giấu những bọc đồ lớn như súng đạn hay lựu đạn), tên mật vụ liếc nhìn xấp tiền, nhoẻn miệng cười. Hắn đưa tay vặn volume to lên lại, trả chiếc radio cho anh Hai Nghĩa rồi phẩy tay: "Giấy tờ hợp lệ. Thôi, xách cái máy hát này lên xe ngồi đi, nghe rế tai nhức đầu quá! Cho xe qua!".

Anh Hai Nghĩa bình thản gật đầu chào, bước nhanh lên xe đò. Chiếc xe nổ máy, vượt qua hàng rào kẽm gai của trạm kiểm soát dã chiến, lao thẳng về hướng vùng giáp ranh giải phóng.

Chiều hôm đó, tại ngôi nhà sàn bí mật bên bìa rừng, chiếc radio đèn được anh Hai Nghĩa tự tay dùng tuốc-nơ-vít rã ra. Lõi biến thế được mở, cuộn phim micro hiện ra hoàn toàn vẹn nguyên, an toàn tuyệt đối. Chỉ vài giờ sau, những thông tin tình báo vô giá từ cuộn phim đã được giải mã và chuyển thẳng lên Bộ chỉ huy Quân khu, giúp quân ta chủ động điều chỉnh phương án, né tránh một cuộc càn quét quy mô lớn và bảo vệ vẹn nguyên lực lượng