TIẾNG RADIO TRONG ĐÊM

TIẾNG RADIO TRONG ĐÊM

Năm ấy, trong một đơn vị đóng giữa rừng, có một người lính trẻ tên Khải.

Khải quê ở một làng nhỏ bên dòng sông.

Trước ngày lên đường, cha anh tặng anh một chiếc radio cũ.

Nó đã trầy xước nhiều chỗ, chiếc núm vặn cũng đã lỏng.

Khải hỏi:

— Cha cho con cái này làm gì?

Cha anh cười:

— Khi nhớ nhà thì mở lên nghe.

Khải bật cười:

— Ở đây làm gì có sóng?

Cha anh đáp:

— Có khi không nghe được gì, nhưng cứ mang theo.

Khải không hiểu.

Nhưng anh vẫn bỏ chiếc radio vào ba lô.

Những ngày đầu ở đơn vị, chiếc radio chẳng bắt được mấy.

Có hôm chỉ toàn tiếng rè.

Có hôm nghe được một đoạn nhạc rồi mất.

Đồng đội thường trêu:

— Cái hộp của cậu chắc còn già hơn cả chúng ta.

Khải cười.

— Nhưng cha tôi bảo phải mang theo.

Từ đó, mỗi tối sau giờ nghỉ, Khải lại lấy radio ra.

Anh vặn từng chút.

Rè...

Rè...

Rồi một giọng nói xa xôi vang lên.

Một bản tin.

Một bài hát.

Một chương trình từ quê nhà.

Chỉ vài phút thôi.

Nhưng với Khải, đó là cả một buổi chiều ở quê.

Anh nhắm mắt.

Tưởng tượng thấy con đường làng.

Cây đa đầu xóm.

Mùi khói bếp.

Và tiếng mẹ gọi anh về ăn cơm.

Một hôm, radio bắt được một chương trình đặc biệt.

Giọng người phát thanh viên vang lên:

— Sau đây là lời nhắn gửi của một gia đình đến người thân đang làm nhiệm vụ xa nhà...

Khải ngồi bật dậy.

Anh không nghĩ mình sẽ nghe thấy tên mình.

Nhưng rồi giọng nói quen thuộc vang lên.

Là mẹ anh.

Khải đứng bất động.

Mẹ nói chậm rãi:

— Khải à, mẹ không biết con có nghe được không.

— Nhà mình vẫn bình thường.

— Cha con vẫn khỏe.

— Cây xoài con trồng năm trước đã ra quả.

Khải cúi đầu.

Đồng đội ngồi bên cạnh cũng im lặng.

Mẹ anh nói tiếp:

— Con cứ yên tâm làm nhiệm vụ.

— Ở nhà mọi người vẫn chờ.

Rồi giọng bà nghẹn lại.

— Khi nào về, mẹ nấu canh chua cho con.

Chương trình kết thúc.

Khải vẫn ngồi đó.

Anh không nói gì.

Một người đồng đội vỗ nhẹ vai anh.

— Nghe thấy mẹ rồi nhé.

Khải gật đầu.

— Ừ.

Đêm ấy, anh không ngủ.

Anh mở radio lần nữa.

Nhưng chỉ còn tiếng rè.

Từ hôm đó, chiếc radio trở thành người bạn thân nhất của Khải.

Không chỉ anh nghe.

Cả đơn vị cũng nghe.

Mỗi khi bắt được tín hiệu, mọi người lại ngồi quanh.

Người nhớ mẹ.

Người nhớ vợ.

Người nhớ những đứa con còn nhỏ.

Có người nghe thấy một bài hát quê nhà rồi quay mặt đi lau nước mắt.

Không ai trêu ai.

Bởi ai cũng hiểu.

Trong những năm tháng ấy, một giọng nói từ quê hương có thể quý hơn bất cứ món quà nào.

Một buổi tối, Khải nhận được thư.

Mẹ viết:

“Con trai,

Cây xoài đã ra quả thật rồi.

Mẹ giữ lại một quả cho con.

Con về muộn thì quả sẽ chín mất.

Nhưng mẹ vẫn để dành.”

Khải đọc xong, cười.

Anh nói với người bạn bên cạnh:

— Mẹ tôi đúng là lạ.

— Sao?

— Quả xoài mà cũng để dành được.

Người bạn cười:

— Vì bà ấy đâu có để dành quả xoài.

Khải nhìn anh.

— Thế để dành gì?

Người bạn đáp:

— Để dành một lý do cho cậu trở về.

Khải im lặng.

Anh gấp lá thư lại thật cẩn thận.

Những năm tháng sau đó, Khải đi qua rất nhiều nơi.

Chiếc radio theo anh trong chiếc ba lô.

Có lúc nó hỏng.

Có lúc mất sóng.

Có lúc chỉ còn tiếng rè.

Nhưng anh chưa bao giờ bỏ nó.

Một đêm nọ, giữa rừng sâu, cả đơn vị bất ngờ bắt được tín hiệu rất rõ.

Một bài hát quê hương vang lên.

Mọi người ngồi sát bên nhau.

Không ai nói.

Chỉ lặng lẽ nghe.

Khi bài hát kết thúc, Khải nói:

— Sau này nếu tôi về, tôi sẽ mở cái radio này cho cha mẹ nghe.

Người đồng đội hỏi:

— Còn nếu radio hỏng?

Khải cười.

— Thì tôi hát cho họ nghe.

Nhiều năm sau.

Đất nước bình yên.

Khải trở về làng.

Anh đã khác xưa rất nhiều.

Mái tóc có vài sợi bạc.

Bước chân chậm hơn.

Nhưng vừa nhìn thấy cây xoài trước sân, anh nhận ra ngay.

Mẹ anh đứng trong cửa.

Bà nhìn anh rất lâu.

— Khải?

Anh gật đầu.

— Con đây.

Bà bước ra.

Không nói gì.

Chỉ ôm lấy con.

Khải cũng ôm mẹ.

Anh không kể những năm tháng mình đã trải qua.

Mẹ cũng không hỏi.

Bởi có những điều không cần nói.

Tối hôm đó, Khải lấy chiếc radio ra.

Cha anh đã già.

Ông ngồi bên cạnh.

Khải vặn núm.

Rè...

Rè...

Một lúc sau, tiếng phát thanh vang lên.

Cha anh cười:

— Nó vẫn chạy được à?

Khải nói:

— Cha bảo con giữ mà.

Cha nhìn chiếc radio.

— Tao tưởng mày vứt từ lâu rồi.

Khải lắc đầu.

— Con giữ bao nhiêu năm.

Mẹ từ trong bếp đi ra.

Trên tay bà là một đĩa xoài.

— Ăn đi.

Khải nhìn đĩa xoài.

— Quả mẹ để dành ngày xưa đâu?

Mẹ cười.

— Hỏng lâu rồi.

Khải bật cười.

— Con biết ngay mà.

Mẹ nói:

— Nhưng mẹ đã để dành được người.

Khải im lặng.

Cha anh quay mặt đi.

Ngoài sân, tiếng côn trùng vang lên.

Chiếc radio vẫn phát tiếng nói nhỏ nhẹ.

Nhiều năm sau, Khải có một người con trai.

Một hôm, cậu bé tìm thấy chiếc radio cũ trong tủ.

— Bố ơi, cái này còn dùng được không?

Khải cười.

— Có thể.

— Nó để làm gì?

— Để nghe tiếng quê hương.

Cậu bé không hiểu.

— Quê hương ở trong radio à?

Khải lắc đầu.

— Không.

Anh ngồi xuống bên con.

— Quê hương ở trong lòng người.

Cậu bé hỏi:

— Thế sao bố vẫn giữ?

Khải nhìn chiếc radio.

— Vì có những ngày, bố cần một giọng nói để nhớ mình đang sống vì điều gì.

Nhiều năm sau nữa, Khải già đi.

Chiếc radio được đặt trên chiếc tủ gỗ.

Nó đã không còn hoạt động.

Nhưng ông vẫn giữ.

Một buổi chiều, cháu nội hỏi:

— Ông ơi, cái radio này hỏng rồi sao ông không bỏ?

Khải mỉm cười.

— Vì nó từng nói với ông rằng mẹ ông vẫn đang chờ.

Cậu bé ngồi xuống.

— Ông nhớ bà không?

Khải nhìn ra sân.

— Nhớ.

— Bà mất lâu chưa?

— Lâu rồi.

— Ông còn nghe thấy giọng bà không?

Khải im lặng một lúc.

Rồi ông mỉm cười.

— Có.

— Ở đâu?

Khải đặt tay lên ngực.

— Ở đây.

Chiều xuống.

Khải ngồi bên cửa sổ.

Trên chiếc tủ cũ, chiếc radio nằm im.

Ngoài kia, trẻ con đang chơi.

Một chiếc xe đạp chạy qua con đường làng.

Mùi cơm chiều từ những căn bếp bay ra.

Khải nhắm mắt.

Ông tưởng như lại nghe thấy giọng mẹ năm nào:

“Khi nào về, mẹ nấu canh chua cho con.”

Ông mỉm cười.

Bao nhiêu năm đã qua.

Nhưng lời ấy vẫn còn nguyên.

Bởi trong những năm tháng hoa lửa, người ta có thể mất đi rất nhiều thứ.

Nhưng có một thứ chiến tranh không thể lấy mất:

đó là tiếng gọi của quê hương trong trái tim một con người.

Chiếc radio đã cũ.

Sóng đã tắt.

Nhưng tiếng quê nhà thì chưa bao giờ mất.

Nó ở lại trong từng người lính trở về.

Ở lại trong những người mẹ từng chờ con.

Ở lại trong những mái nhà có ánh đèn chờ sáng.

Và ở lại trong ký ức của một thế hệ đã đi qua những năm tháng gian khó,

để đổi lấy một điều tưởng như giản dị nhất:

được nghe tiếng quê hương trong một buổi tối bình yên.