Tiếng ru còn ở lại

Tôi biết đến Mẹ Nguyễn Thị Thứ từ những câu chuyện của bà nội.

Nhà tôi không ở gần nơi Mẹ sống, nhưng mỗi lần kể về những người mẹ Việt Nam anh hùng, bà nội luôn nhắc đến Mẹ với một sự kính trọng đặc biệt.

Bà bảo:

– Có những người mẹ sinh con ra cho gia đình. Nhưng cũng có những người mẹ sinh con ra cho Tổ quốc.

Ngày ấy tôi còn nhỏ nên chưa hiểu hết ý nghĩa của câu nói đó.

Cho đến một ngày, cô giáo dẫn lớp tôi đi tham quan Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng.

Dưới bầu trời xanh rộng lớn, tượng Mẹ hiện lên sừng sững như một dãy núi. Gương mặt hiền từ nhưng đầy nghị lực khiến ai nhìn cũng cảm thấy xúc động.

Cô giáo kể rằng nguyên mẫu của tượng đài chính là Mẹ Nguyễn Thị Thứ.

Tôi ngước nhìn thật lâu.

Trong suy nghĩ non nớt của mình, tôi tự hỏi: điều gì đã khiến một người mẹ bình thường trở thành biểu tượng của cả dân tộc?

Tối hôm ấy, tôi đem câu hỏi đó về hỏi bà nội.

Bà không trả lời ngay.

Bà chỉ chậm rãi cất tiếng hát:

“À ơi...

Gió đưa cành trúc la đà...”

Giọng bà trầm và ấm.

Tôi ngạc nhiên:

– Bà đang hát gì vậy?

Bà mỉm cười:

– Tiếng ru của những người mẹ Việt Nam.

Rồi bà kể cho tôi nghe.

Ngày còn trẻ, Mẹ Nguyễn Thị Thứ cũng giống bao người phụ nữ khác. Mẹ làm ruộng, chăm con, thức khuya dậy sớm lo cho gia đình.

Những đêm mùa hè nóng bức, Mẹ bế con trên tay, vừa đưa võng vừa hát ru.

Những câu hát giản dị ấy theo các con lớn lên.

Không ai ngờ rằng sau này, những đứa con ấy sẽ khoác áo lính và ra chiến trường.

Chiến tranh đến.

Người con đầu tiên lên đường.

Rồi người thứ hai.

Người thứ ba.

Cứ thế từng người lần lượt tạm biệt mái nhà nhỏ.

Mỗi lần tiễn con đi, Mẹ vẫn dặn dò như mọi bà mẹ khác:

– Đi mạnh giỏi nghe con.

Nhưng khi quay lưng vào nhà, Mẹ lặng lẽ lau nước mắt.

Bà nội kể đến đây thì dừng lại.

Tôi hỏi:

– Mẹ có sợ không bà?

– Có chứ.

– Vậy sao Mẹ vẫn để các con đi?

Bà nhìn tôi thật lâu.

– Vì Mẹ hiểu rằng nếu ai cũng giữ con mình ở lại thì đất nước sẽ không còn người bảo vệ.

Tôi im lặng.

Lần đầu tiên tôi cảm nhận được sự hy sinh lớn lao của một người mẹ.

Những năm tháng sau đó, tin dữ liên tiếp gửi về.

Người con này hy sinh.

Người con khác ngã xuống.

Rồi con rể.

Rồi cháu ngoại.

Mỗi lần nhận tin, Mẹ lại thắp một nén hương lên bàn thờ.

Không ai biết những đêm khuya vắng, Mẹ đã khóc bao nhiêu lần.

Nhưng trước mặt mọi người, Mẹ luôn giữ vẻ bình tĩnh.

Mẹ không muốn nỗi đau của mình làm những người khác mất niềm tin.

Bà nội kể rằng có người từng hỏi:

– Điều gì giúp Mẹ vượt qua mất mát lớn như vậy?

Mẹ chỉ nhẹ nhàng trả lời:

– Tôi còn tiếng ru của các con trong tim.

Tôi nghe đến đó mà thấy sống mũi cay cay.

Có lẽ đối với một người mẹ, con cái không bao giờ mất đi hoàn toàn.

Họ vẫn sống trong ký ức.

Trong những kỷ niệm.

Trong những câu hát ru từng vang lên dưới mái nhà.

Vài ngày sau chuyến tham quan, cô giáo giao cho lớp tôi một bài tập.

Cô hỏi:

– Nếu được nói một điều với Mẹ Nguyễn Thị Thứ, các em sẽ nói gì?

Nhiều bạn trả lời rất nhanh.

Có bạn nói lời cảm ơn.

Có bạn nói lời kính trọng.

Đến lượt mình, tôi đứng dậy.

Tôi nói:

– Em muốn được nghe Mẹ hát ru.

Cả lớp im lặng.

Ngay cả cô giáo cũng bất ngờ.

Nhưng tôi biết vì sao mình nói như vậy.

Bởi tôi nghĩ rằng những câu hát ru ấy không chỉ dành cho các con của Mẹ.

Mà còn dành cho tất cả chúng tôi hôm nay.

Tiếng ru ấy dạy chúng tôi biết yêu quê hương.

Biết sống có trách nhiệm.

Biết trân trọng hòa bình.

Nhiều năm đã trôi qua kể từ ngày ấy.

Giờ đây tôi đã lớn hơn.

Mỗi khi đọc sách lịch sử hay xem những thước phim về chiến tranh, tôi lại nhớ đến câu chuyện của bà nội.

Tôi nhớ đến người mẹ đã tiễn những người thân yêu nhất của mình cho Tổ quốc.

Tôi nhớ đến hình ảnh Mẹ đứng trước sân nhà nhìn theo bóng các con khuất dần nơi cuối đường.

Và tôi nhớ nhất tiếng ru.

Một tiếng ru không còn vang lên bằng âm thanh.

Nhưng vẫn còn mãi trong trái tim của bao thế hệ người Việt Nam.

Bởi có những bài hát sẽ kết thúc khi người hát ngừng cất tiếng.

Nhưng cũng có những bài hát sống mãi với thời gian.

Tiếng ru của Mẹ Nguyễn Thị Thứ chính là một bài hát như thế.

Một bài hát được viết bằng tình yêu thương.

Bằng sự hy sinh.

Bằng lòng yêu nước.

Và bằng trái tim của một người mẹ Việt Nam anh hùng.

Cho đến hôm nay, tiếng ru ấy vẫn còn ở lại.