Tiếng sáo trên đỉnh đèo Pha Đin

Năm 1954, khi chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn quyết liệt, con đèo Pha Đin trở thành tuyến đường huyết mạch để vận chuyển lương thực, đạn dược ra mặt trận.

Tại một bản nhỏ dưới chân đèo có chàng trai tên Vừ A Cháng vừa tròn hai mươi tuổi.

Cháng là người dân tộc Mông, sinh ra trong gia đình làm nương trên sườn núi. Cha anh giỏi săn bắn, mẹ dệt vải lanh và nuôi đàn gà nhỏ trước nhà. Từ nhỏ, Cháng đã quen với những con dốc đá cheo leo, tiếng gió hú qua vách núi và tiếng sáo Mông vang lên mỗi chiều.

Anh khỏe mạnh, nhanh nhẹn và nổi tiếng trong bản vì thổi sáo rất hay. Mỗi lần tiếng sáo của Cháng vang lên trên đỉnh đồi, trẻ con trong bản lại chạy theo nghe, còn người già chỉ cười hiền:
— Thằng bé này sau lớn lên chắc sẽ đi xa lắm.

Khi bộ đội kéo về chuẩn bị cho chiến dịch lớn, cả bản ai cũng góp sức. Người gùi gạo, người dẫn đường, người chăm sóc thương binh.

Cháng không do dự, tình nguyện tham gia đội dân công vận tải trên đèo Pha Đin.

Công việc của anh là gùi đạn, gạo và thuốc men vượt qua những con dốc hiểm trở giữa mưa rét và bom đạn. Mỗi chuyến đi là một thử thách với sức người.

Cha anh nắm vai con trai:
— Núi cao không đáng sợ bằng lòng người chùn bước. Con hãy đi.

Từ đó, ngày đêm Cháng cùng đồng đội gùi hàng băng qua đèo. Có những hôm vai rớm máu vì đòn gánh, chân trượt đá nhưng anh vẫn đứng dậy tiếp tục bước.

Mỗi lần nghỉ ngắn giữa đường, anh lại lấy cây sáo nhỏ ra thổi vài khúc quen thuộc. Tiếng sáo vang giữa núi rừng khiến đồng đội như quên bớt mệt nhọc.

Một anh bộ đội từng nói:
— Nghe tiếng sáo của Cháng, tôi thấy như quê nhà đang ở rất gần.

Một đêm cuối tháng Ba, đơn vị nhận nhiệm vụ khẩn cấp: phải đưa gấp một chuyến đạn pháo vượt đèo trước bình minh để kịp cho trận đánh lớn sáng hôm sau.

Trời mưa phùn, đường trơn như đổ mỡ, máy bay địch vẫn quần thảo trên đầu.

Cháng là người xung phong đi đầu dẫn đường.

Đoàn người lặng lẽ bước trong đêm tối, chỉ nghe tiếng thở nặng và tiếng gùi va nhẹ vào nhau. Khi đến một khúc cua nguy hiểm, đất đá bất ngờ sạt xuống do mưa lớn.

Con đường bị chặn, phía sau đoàn vận tải không thể tiến lên.

Không còn thời gian do dự, Cháng cùng vài người lao ra dọn đá mở lối. Anh dùng chính đôi tay trần và sức lực cuối cùng để kéo từng tảng đá sang bên.

Con đường vừa đủ thông để đoàn hàng tiếp tục đi qua.

Chuyến đạn đến mặt trận đúng lúc.

Nhưng trong trận sạt lở ấy, Cháng đã mãi mãi nằm lại bên sườn đèo Pha Đin, nơi tiếng sáo từng vang vọng mỗi chiều.

Ngày chiến thắng Điện Biên vang dội, người trong bản đứng trên đỉnh đèo nhìn về phía xa mà nhớ đến chàng trai trẻ năm nào.

Người ta kể rằng, mỗi khi gió chiều thổi qua đèo Pha Đin, dường như vẫn còn vang lên tiếng sáo quen thuộc — tiếng sáo của tuổi trẻ, của lòng dũng cảm và của những con người bình dị đã góp phần làm nên chiến thắng lẫy lừng của dân tộc.