Tiếng Súng Phai Khắt - Nà Ngần
Rời quê hương Quảng Bình từ năm 12 tuổi để sang Thái Lan làm liên lạc cho Bác Hồ dưới bí danh Thầu Chín, Hoàng Sâm đã trải qua vô số trận tuyến gian nguy. Ở tuổi 29, ông được Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và Tổng chỉ huy Võ Nguyên Giáp tin tưởng trao trọng trách Đội trưởng đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, viết nên khúc khải hoàn Phai Khắt – Nà Ngần mở đầu thời hoa lửa bất tử của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Chiều ngày 22 tháng 12 năm 1944, giữa tán rừng Trần Hưng Đạo rậm rạp thuộc tỉnh Cao Bằng, ánh nắng đông nhạt màu hắt qua những vòm lá cổ thụ. 34 chiến sĩ áo chàm, quần nâu đứng thành hai hàng ngay ngắn. Đứng ở vị trí chỉ huy là Hoàng Sâm — chàng thanh niên 29 tuổi với nước da sương gió, ánh mắt tinh anh nhưng đầm ấm.
Trong "thời hoa lửa" của mình, Hoàng Sâm không phải là người lạ với hiểm nguy. Mới 12 tuổi, ông đã dấn thân sang Thái Lan, được lựa chọn làm người liên lạc tin cậy cho Bác Hồ. Trôi dạt qua các nhà tù thực dân, từng bôn ba từ Việt Bắc sang Trung Quốc, trải qua hàng chục cuộc đụng độ sinh tử với mật thám và lính tuần tra, người con xứ Lệ Sơn (Quảng Bình) ấy đã rèn luyện cho mình bản lĩnh dũng mãnh, khả năng bắn súng bách phát bách trúng và óc chỉ huy mưu trí.
"Trận đầu phải thắng!" — Câu dặn dò của Bác Hồ và đồng chí Võ Nguyên Giáp xoáy sâu vào tâm trí Đội trưởng Hoàng Sâm. Với 34 con người và vỏn vẹn vài khẩu súng hỏa lực yếu, mục tiêu của họ là hai đồn đồn trú kiên cố của Pháp: Phai Khắt và Nà Ngần.
Rạng sáng ngày 25 tháng 12, trời mù sương. Hoàng Sâm cải trang thành viên đội sếp người Việt, bình tĩnh dẫn một tiểu đội tiến thẳng vào đồn Phai Khắt. Bằng sự nhanh trí và tác phong uy nghi, ông khiến binh lính trong đồn hoàn toàn mất cảnh giác. Khi tên đồn trưởng vừa bước ra, Hoàng Sâm nhanh như xé gió rút súng khống chế, phát lệnh cho các chiến sĩ ập vào tước vũ khí toàn bộ đồn địch mà không để lọt một viên đạn lạc.
Ngay ngày hôm sau, ông tiếp tục chỉ đạo trận tập kích đồn Nà Ngần. Bằng thuật ngụy trang tài tình và lối đánh bất ngờ, lực lượng do ông chỉ huy lại một lần nữa tiêu diệt và bắt sống toàn bộ quân địch, thu về hàng chục khẩu súng quý giá để tiếp tục mở rộng lực lượng.
Hai chiến thắng Phai Khắt — Nà Ngần không chỉ là tiếng súng chào đời của một quân đội anh hùng, mà còn là minh chứng cho trí tuệ và lòng quả cảm của Hoàng Sâm.
Từ người đội trưởng đầu tiên của 34 chiến sĩ ban đầu, Hoàng Sâm sau này trở thành một trong những Thiếu tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, kinh qua khắp các chiến trường gian khổ từ Tây Tiến, Trung Lào cho đến miền Trị - Thiên rực lửa. Cả cuộc đời ông là một thiên hùng ca thầm lặng nhưng chói lọi — nơi tuổi trẻ và nhiệt huyết dâng trọn cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
