TIẾNG SÚNG TRÊN ĐÈO HẢI VÂN VÀ KHÍ PHÁCH NGƯỜI DU KÍCH
Đèo Hải Vân – nơi được mệnh danh là "Thiên hạ đệ nhất hùng quan" – với những cung đường quanh co hiểm trở bên sườn núi cao, một bên là vách đá dựng đứng, một bên là biển sâu thăm thẳm. Trong những năm tháng chiến tranh, tuyến đường đèo này là con đường huyết mạch độc đạo nối liền hai trung tâm quân sự lớn của địch là Đà Nẵng và Huế. Nhận thấy vị trí chiến lược tối quan trọng này, quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã bố trí tại đây một hệ thống đồn bốt, lô cốt kiên cố và các đội tuần tra liên tục nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho các đoàn xe quân sự vận chuyển vũ khí, lương thực. Thế nhưng, chính tại vùng đất hiểm nguy này, tiếng súng của những người du kích kiên cường đã liên tục vang lên, đập tan sự tự tin của kẻ thù.
Đội du kích Hải Vân được thành lập từ những người con ưu tú của vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng và Thừa Thiên Huế. Sống trong các hang đá rêu phong trên đỉnh núi cao, quanh năm sương mù bao phủ và điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn, nhưng lòng yêu nước và ý chí căm thù giặc của các anh luôn rực cháy. Nhiệm vụ hằng ngày của đội là theo dõi biến động của các đoàn xe địch, tổ chức các trận phục kích bất ngờ nhằm tiêu hao sinh lực địch và cắt đứt chuỗi cung ứng chiến lược của chúng. Với vũ khí thô sơ như mìn tự chế, súng trường cũ, họ đã biến những khúc cua hiểm trở trên đèo thành những bẫy tử thần đối với quân xâm lược.
Trận đánh năm 1969 trên đỉnh đèo đã đi vào lịch sử như một minh chứng cho khí phách và sự mưu trí của người du kích. Nhận được thông tin về một đoàn xe vận tải quân sự hạng nặng của Mỹ sắp đi qua, đội du kích đã bí mật tiếp cận trận địa từ nửa đêm, ngụy trang kín đáo trong các bụi cây bên lề đường dưới làn mưa phùn lạnh giá. Khi chiếc xe bọc thép đi đầu vừa bước vào khúc cua chữ U, tiếng nổ vang trời của quả mìn tự chế đã hất tung chiếc xe xuống vực sâu, làm toàn bộ đội hình phía sau hỗn loạn. Khẩu súng trung liên của ta từ trên cao nã đạn xối xả, các chiến sĩ nhanh chóng lao xuống áp sát, tiêu diệt gọn đoàn xe địch chỉ trong vòng chưa đầy mười lăm phút trước khi máy bay cứu viện của chúng kịp đến.
Những trận đánh xuất quỷ nhập thần trên đèo Hải Vân đã gây cho quân địch tổn thất nặng nề về phương tiện chiến tranh và luôn sống trong tâm trạng hoang mang lo sợ mỗi khi phải di chuyển qua cung đường này. Đội du kích Hải Vân đã chứng minh rằng, địa hình hiểm trở không phải là rào cản, mà chính là lợi thế đối với những con người có lòng dũng cảm và nghệ thuật tác chiến linh hoạt. Sự ngã xuống của những người lính du kích trên vách đá Hải Vân đã tô thắm thêm truyền thống anh hùng của quân và dân miền Trung, hòa dòng máu của mình vào hồn thiêng sông núi.
Ngày nay, đèo Hải Vân đã trở thành một trong những cung đường du lịch đẹp nhất thế giới, thu hút đông đảo du khách đến chiêm ngưỡng cảnh quan hùng vĩ và những chứng tích lịch sử của các lô cốt cũ rêu phong. Câu chuyện về tiếng súng năm xưa của những người du kích vẫn luôn vang vọng trong tiếng gió ngàn, như một lời nhắc nhở thiêng liêng về khí phách kiên cường của một thế hệ cha anh. Đối với thế hệ trẻ hôm nay, tinh thần ấy là ngọn hải đăng sáng soi, cổ vũ tuổi trẻ không ngừng vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đem hết tài năng và nhiệt huyết để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
