Tiếng suối nguồn Côn Sơn

Tiếng suối nguồn Côn Sơn

Trời Côn Sơn những năm cáo quan về ở ẩn thanh vắng lạ thường. Tiếng suối chảy rì rào bên vách đá, nghe như tiếng đàn cầm gảy suốt ngày đêm. Nguyễn Trãi ngồi trên tảng đá phẳng, áo vải thô, tóc đã điểm sương. Tay ông cầm chiếc bút lông đã mòn, nhưng mắt nhìn xa xăm về phía chân trời phía nam, nơi triều đình Thăng Long đang cuộn sóng phù hoa và đố kỵ.

Cuộc đời ông là một bản hùng ca bi tráng. Có những đêm bên ánh đèn dầu nhỏ, ông nhớ lại ngọn gió năm Nhâm Tuất (1402), nhớ lời dặn rớm máu của người cha Nguyễn Phi Khanh ở ải Nam Quan: "Con đi đi, về cứu lấy nước, thù này đành gởi lại con". Câu nói ấy theo ông suốt hai mươi năm nếm mật nằm gai cùng Lê Lợi ở Lam Sơn, viết nên những áng thư hùng chuyển bại thành thắng như Quân trung từ mệnh tập hay Bình Ngô đại cáo vang dội núi sông. [1, 2]

Nhưng chiến công rồi cũng lùi xa. Đổi lại hào quang là sự lạnh nhạt, nghi kỵ chốn triều cương. Ông tìm về với thiên nhiên, coi cỏ cây là tri kỷ.

– Côn Sơn suối chảy rì rào / Ta nghe như tiếng đàn dao bên tai... – Ông lẩm nhẩm ngâm câu thơ vừa nảy ra trong lòng.

Bỗng ngoài hiên vắng, tiếng gió thổi rạt rào qua rặng thông già. Nguyễn Trãi mỉm cười nhẹ. Lòng ông thanh thản, không chút oán hờn. Ông thương dân, lo cho nước, trăn trở về một triều đại thịnh trị mà ông hằng mơ ước nhưng chưa trọn vẹn. Gác lại thế sự bất công, ông ngước nhìn vầng mây trắng lững thững trôi qua đỉnh núi. Ở nơi thanh tịnh này, tâm hồn của bậc đại anh hùng vẫn sáng trong như ngọc thạch, hòa làm một với non sông đất Việt.