Tiếng Thơ Thần Bên Sông Như Nguyệt Và Sách Lược "Tiên Phát Chế Nhân"

Thái úy Lý Thường Kiệt – vị danh tướng phụng sự qua ba triều vua Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông – là biểu tượng kiệt xuất của trí tuệ và uy phong Đại Việt. Năm 1069, ông đảm nhận vai trò tiên phong trong cuộc chinh phạt Chiêm Thành, dẹp yên bờ cõi phía Nam. Nhưng đỉnh cao nghệ thuật quân sự của ông chính là cuộc chạm trán lịch sử với nhà Tống phương Bắc. Trước nguy cơ giặc Tống ráo riết chuẩn bị lương thảo tại các căn cứ Khâm Châu, Liêm Châu và Ung Châu để cất quân xâm lược, Lý Thường Kiệt đã đưa ra một quyết định táo bạo chưa từng có: "Nguồn gốc việc binh là ở chỗ tiên phát chế nhân". Cuối năm 1075, ông chủ động cất quân vượt biên giới, chủ động đánh phá tập kích 3 châu Khâm, Ung, Liêm, triệt hạ toàn bộ cơ sở hậu cần của địch rồi chủ động rút quân về nước, khiến cả triều đình nhà Tống chấn động.

Khi quân Tống do Quách Quỳ và Triệu Tiết chỉ huy kéo sang phục hận vào năm 1077, Lý Thường Kiệt đã chuẩn bị sẵn một tuyến phòng thủ kiên cố dọc sông Như Nguyệt. Giữa lúc cuộc chiến giằng co nghẹt thở, giữa đêm tối âm vang từ đền thờ Trương Hống, Trương Hát tiếng thơ thần "Nam quốc sơn hà Nam đế cư" vang lên như lời sấm truyền của đất trời, đè bẹp nhuệ khí quân thù và nâng cao khí thế chiến đấu của ba quân. Sau khi đánh tan các đợt vượt sông của địch, ông mở đường hiếu sinh bằng sách lược ngoại giao tài tình, đề nghị hòa hiếu để quân Tống rút về nước trong danh dự, bảo toàn nền độc lập trọn vẹn cho Đại Việt.