Tiếng Thoi Giữa Làn Bom

Dưới gốc đa hồ Vị Xuyên, Nam Định, tôi ngồi bên nhà thơ Lâm Xuân Vi. Ở tuổi ngoài 80, ông nhìn mặt hồ phẳng lặng nhưng ký ức lại cuộn trào về những năm tháng "Thành phố Dệt" rúng động dưới làn bom Mỹ.

Tiếng Thoi Giữa Làn Bom

Tôi khẽ hỏi về thời khắc khốc liệt nhất, ông Vi bùi ngùi:

"Cháu ạ, Nam Định những năm 1965-1972 không chỉ có tiếng thoi đưa. Đó là tiếng còi báo động xé lòng hòa cùng tiếng máy dệt. Công nhân mình tay thoi tay súng, dệt vải trong hầm tối để kịp gửi ra tiền tuyến. Bom dội nát phố Hoàng Văn Thụ, nhưng lòng người Thành Nam không nát."

Lớp Học Dưới Hầm Chữ A

Ông kể về những ngày làm giáo viên sơ tán ở huyện Ý Yên, dạy học dưới hầm chữ A đắp bùn rơm:

"Bác viết giáo án dưới ánh đèn dầu lạc leo lắt. Học trò da xanh xao vì thiếu ăn nhưng mắt sáng rực khi đọc thơ. Lịch sử lúc đó không nằm ở đâu xa, nó nằm trong từng con chữ lem nheo mực tím, trong quyết tâm không để tiếng học bài bị đứt đoạn bởi tiếng máy bay."

Lời Nhắn Nhủ

Khi hoàng hôn nhuộm đỏ tượng đài Trần Hưng Đạo, ông nắm tay tôi:

"Bác là kẻ may mắn được lịch sử chọn để kể lại. Nam Định là đất học, đất thơ. Đừng chỉ nhìn phố xá khang trang hôm nay, hãy lắng nghe tiếng vọng từ lòng đất để thấy cái giá của bình yên lớn lao đến nhường nào."

Cuộc trò chuyện ngắn ngủi nhưng đủ để tôi hiểu: Những người như ông Vi chính là những "pho sử sống" giữ gìn linh hồn cho mảnh đất Thành Nam.