TIẾNG TRỐNG CÁCH MẠNG Ở CHỢ MỚI NĂM 1930
Ở xã Long Điền (huyện Chợ Mới), cụ Nguyễn Văn Tâm nay đã bước vào tuổi bách niên giai lão. Trí nhớ của cụ có thể quên đi những chuyện lặt vặt hằng ngày, nhưng ký ức về đêm 29 rạng sáng ngày 30/4/1930 thì vẫn vẹn nguyên, sắc nét như vừa mới xảy ra hôm qua. Khi ấy, cụ Tâm mới là một cậu thiếu niên mười bốn tuổi, chân trần chạy theo sau lưng cha, hòa vào dòng người cuồn cuộn làm nên một trong những sự kiện chấn động nhất miền Tây Nam Bộ thời bấy giờ.
Vào những năm tháng ấy, người nông dân vùng đất cù lao Chợ Mới phải sống ngột ngạt dưới ách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp và bọn tay sai. Sưu cao, thuế nặng, lúa gạo làm ra bị vơ vét cạn kiệt, đẩy người dân vào cảnh lầm than. Giữa lúc bóng tối bao trùm, những đảng viên Cộng sản đầu tiên của An Giang đã nhóm lên ngọn lửa đấu tranh.
Cụ Tâm nhớ lại, đêm đó trời tối đen như mực. Đúng nửa đêm, từ phía đình Long Điền, một hồi trống liên thanh thình lình vang lên: Tùng! Tùng! Tùng! Tùng!... Tiếng trống dồn dập, mạnh mẽ, xé toạc màn đêm tĩnh mịch của vùng quê sông nước. Nó như một hiệu lệnh thiêng liêng len lỏi vào từng nếp nhà sàn, từng bờ tre góc rạch.
Ngay lập tức, từ khắp các ngả đường, hàng ngàn ngọn đuốc lá dừa đồng loạt được thắp sáng, rực rỡ cả một khúc sông. Hàng ngàn nông dân Chợ Mới, từ những cụ già tóc bạc đến những thanh niên lực điền, tay cầm gậy gộc, giáo mác, tầm vông, cuồn cuộn đổ về trung tâm thị tứ. Trên tay họ, lần đầu tiên xuất hiện lá cờ đỏ búa liềm kiêu hãnh tung bay trước gió.
Cậu thiếu niên Tâm ngày ấy vừa chạy theo cha vừa trống ngực liên hồi, không phải vì sợ, mà vì bị cuốn vào cái khí thế hừng hực chưa từng thấy. Tiếng bước chân rầm rập hòa cùng tiếng hô vang khẩu hiệu đòi giảm thuế, đòi quyền sống: "Đả đảo thực dân Pháp!", "Bỏ thuế thân, thuế ruộng!" vang động cả đất trời.
Đoàn biểu tình rầm rộ kéo đến dinh quận Chợ Mới. Trước sức mạnh bão táp của lòng dân, bọn lính đồn trú và tay sai bấy giờ hoảng sợ tột độ. Chúng không dám nổ súng phản kháng mà vội vã kéo sập cửa sắt, tắt hết đèn, cố thủ chặt bên trong tòa quận. Đêm đó, người dân Chợ Mới đã làm chủ hoàn toàn đường phố, buộc tên quận trưởng phải run rẩy ký vào bản yêu sách của nhân dân.
Cuộc biểu tình lịch sử ngày 30/4/1930 tại Chợ Mới chính là đốm lửa cách mạng đầu tiên do Đảng lãnh đạo trên đất An Giang. Hơn một chín mươi năm đã trôi qua, đình Long Điền vẫn đứng đó soi bóng xuống dòng sông, và tiếng trống đêm năm ấy vẫn vang vọng trong tâm thức các thế hệ người dân cù lao như một lời nhắc nhở về truyền thống kiên cường, bất khuất của quê hương.
