Tiếng trống hội Diên Hồng và lời thề Xương Giang

Mùa đông năm 1283, gió bấc thổi phần phật qua những mái ngòi rêu phong của phủ Thiên Trường. Từ phương Bắc, hàng chục vạn đại quân Nguyên - Mông hung hãn do Thoát Hoan cầm đầu đang lăm le bờ cõi Đại Việt, như bầy sói đói khát chỉ chực chờ nuốt chửng giang sơn.

Trước tình thế "ngàn cân treo sợi tóc", Thượng hoàng Trần Thánh Tông và vua Trần Nhân Tông đã triệu tập hội nghị các bô lão trong toàn quốc về điện Diên Hồng để bàn kế sách đánh giặc.

Giữa triều đình trang nghiêm, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn bước lên trước bệ ngọc. Ánh mắt ông sáng ngời như đuốc, dáng người uy nghi khoác tấm bào xám sờn gió bụi.

Vua Trần Nhân Tông nhẹ nhàng hỏi:

• “Quân Nguyên mạnh như hổ đói, tiếng tăm lừng lẫy khắp Trung Hoa và Tây Á. Trẫm bàn với các vương hầu nên hòa hay nên đánh?”

Đại điện bỗng chốc chìm vào tĩnh lặng. Ai nấy đều nín thở chờ đợi.

Đúng lúc ấy, một vị bô lão râu tóc bạc phơ bước ra khỏi hàng. Đó là cụ Đốc Ngữ, người đất Hoan Châu, năm nay đã hơn tám mươi tuổi nhưng giọng nói vẫn vang sảng như chuông đồng:

• “Thưa bệ hạ, xin đánh! Kẻ thù tàn bạo, cướp nước ta, giết dân ta, nước ta chỉ có một con đường sống là kiên quyết chiến đấu đến cùng!”

Nghe vậy, hàng trăm vị phụ lão khắp các vùng quê đồng loạt giơ cao gậy trúc, tay đấm mạnh xuống nền điện, hô lớn:

• “Đánh! Đánh! Quyết đánh!”

Tiếng hô vang dậy cả đất trời, át cả tiếng gió mùa đông bắc rít qua mái hiên.

Trần Hưng Đạo mỉm cười kín đáo. Sự đồng lòng của toàn dân chính là bức trường thành vững chắc nhất mà không một thứ binh khí nào của giặc có thể phá vỡ. Ngay đêm hôm đó, ông trở về căn cứ, viết thiên hịch nổi tiếng “Hịch tướng sĩ” truyền đi khắp các đạo quân. Những dòng chữ đanh thép như lửa cháy: “Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa... Giả sử mổ bụng ta, phơi thây ngoài nội, xả thịt cho chó sói, ta cũng xin vui lòng...”

Tinh thần ấy đã ngấm vào máu thịt của từng người lính, từng người nông dân áo vải. Để rồi sau đó, dưới sự lãnh đạo tài tình của Hưng Đạo Vương, quân dân nhà Trần đã làm nên những chiến thắng lừng lẫy tại Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, và đỉnh cao là trận chiến trên sông Bạch Đằng năm 1288, bẻ gãy hoàn toàn mộng xâm lăng của đế chế Nguyên - Mông hùng mạnh nhất thế giới thời bấy giờ.