Tiếng trống hội Tây Kết và khúc khải hoàn trên sông Đồ Ban

Vào những năm cuối thế kỷ X, nước Đại Cồ Việt vừa mới thoát khỏi ách đô hộ hơn nghìn năm phương Bắc, nền độc lập hãy còn non yếu như chồi non trước gió. Trong triều đình, sau khi Đinh Tiên Hoàng và Nhã Lang qua đời, ngai vàng rơi vào tay vua trẻ Đinh Toàn khi mới sáu tuổi. Ngoại thích nhiếp chính, nội bộ lục đục, lòng người hoang mang.

Đúng lúc đó, từ phương Bắc, nhà Tống – một đế chế hùng mạnh đang trên đà cực thịnh – rắp tâm nhòm ngó, chuẩn bị 30 vạn đại quân tiến đánh nước ta để rửa mối hận xưa và sáp nhập Đại Cồ Việt vào bản đồ Trung Hoa.

Trước nguy cơ mất nước cận kề, triều đình và các đại thần nhận ra rằng không thể để một vị vua trẻ tuổi gánh vác sơn hà. Giữa thời khắc "ngàn cân treo sợi tóc" ấy, Thập Đạo Tướng Quân Lê Hoàn đã được quần thần và Thái hậu Dương Vân Nga suy tôn lên ngôi hoàng đế, lập nên nhà Tiền Lê (năm 980) để gánh vác trọng trách cứu nước.

1. Hành động quyết đoán và bản lĩnh phi thường

Vừa lên ngôi vua chưa ráo mật, Lê Hoàn đã phải đối mặt với thử thách cực lớn: nội phản chưa yên, ngoại xâm đã kề cận. Vừa xử lý xong các cuộc nội loạn do các thế lực phản trắc gây ra, ông vừa khẩn trương tổ chức toàn dân, toàn quân sẵn sàng nghênh chiến.

Hiểu rõ sức mạnh của nhà Tống, Lê Hoàn không đợi giặc đánh đến chân thành mà chủ động chuẩn bị trận địa mai phục hiểm hóc. Ông cho đóng cọc ngầm trên sông Bạch Đằng – con sông từng ghi dấu ấn oai hùng của Ngô Quyền – và bố trí lực lượng thủy bộ phối hợp chặt chẽ.

2. Trận chiến Lục Đầu Giang và sông Đồ Ban chấn động

Mùa xuân năm 981, đại quân nhà Tống chia làm hai đường thủy bộ ào ạt tràn vào đất Việt. Thủy quân giặc do Hầu Nhân Bảo chỉ huy tiến vào cửa biển Bạch Đằng, còn bộ binh do Khang Thủ Tín và Triệu Phụng Tiêu tiến theo đường Lạng Sơn.

Trước thế giặc mạnh, Lê Hoàn chủ động điều quân nghênh chiến rồi tương kế tựu kế, vừa đánh vừa lùi để dụ địch sâu vào trận địa mai phục trên sông.

Đỉnh cao của chiến thuật đánh giặc dưới thời Lê Đại Hành diễn ra tại sông Đồ Ban và vùng Lục Đầu Giang. Khi thủy quân Tống lọt vào khu vực mai phục, quân dân Đại Cồ Việt từ các ngả bất ngờ đổ ra đánh úp. Dưới sự chỉ huy trực tiếp và dũng mãnh của Lê Hoàn, chiến thuyền của ta lao thẳng vào đội hình giặc.

Chủ tướng địch là Hầu Nhân Bảo bị chém chết tại trận trong sự hoảng loạn tột độ của quân Tống. Cánh quân bộ binh nghe tin thủy quân tan rã, chủ tướng bỏ mạng, liền kinh hồn bạt vía, tranh nhau tháo chạy về phương Bắc. Chỉ trong một thời gian ngắn, 30 vạn đại quân nhà Tống bị đánh cho tan tác, mộng xâm lăng hoàn toàn sụp đổ.

3. Ngoại giao khôn khéo, giữ vững nền tự chủ

Giành thắng lợi vang dội trên chiến trường, nhưng với tầm nhìn của một nhà chính trị lỗi lạc, Lê Hoàn thừa hiểu rằng Đại Cồ Việt tuy thắng nhưng vẫn là một quốc gia nhỏ bé, không thể liên tục gây chiến với một đế chế khổng lồ ở phương Bắc.

Ngay sau chiến tranh, ông đã chủ động phóng thích các tù binh nhà Tống, đồng thời sai sứ sang triều cống, tỏ rõ lòng kính nhường nhưng vẫn kiên quyết bảo vệ chủ quyền. Vua Tống nể sợ trước oai phong lẫm liệt của Lê Hoàn và tài năng ngoại giao khéo léo của Đại Cồ Việt, đành phải công nhận ông là "Nam Việt Vương", chính thức thiết lập quan hệ hòa hiếu, giữ vững biên cương yên bình trong nhiều thập kỷ.

Di sản nghìn năm

Không chỉ là một nhà quân sự thiên tài, Lê Đại Hành còn là vị vua hết lòng vì sự nghiệp phát triển kinh tế và ngoại giao của đất nước. Ông là vị hoàng đế đầu tiên của nước ta xắn tay xuống đồng ruộng cày Lễ Tịch để khuyến khích nông nghiệp, cho đào kênh rạch (như kênh Tịch Điền, kênh Hoà Đạo) để phát triển giao thương và thủy lợi.

Trị vì 24 năm, Lê Hoàn đã đặt nền móng vững chắc cho sự tự chủ của Đại Cồ Việt, tạo tiền đề quan trọng để sau này nhà Lý dời đô về Thăng Long. Câu chuyện về vị Hoàng đế ra trận đánh giặc, về nhà lãnh đạo kiệt xuất Lê Đại Hành mãi là niềm tự hào sáng ngời trong dòng chảy lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam.