Tiếng trống Mê Linh-Hào khí Đông A.

Trong dòng chảy lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, thời kỳ Bắc thuộc là một chương buồn đau nhưng cũng đầy kiêu hãnh. Chính trong đêm trường tăm tối dưới ách thống trị tàn bạo của phong kiến phương Bắc, tinh thần yêu nước của nhân dân ta chưa bao giờ lụi tắt. Ngược lại, nó luôn âm ỉ cháy để rồi bùng lên mạnh mẽ qua tiếng trống Mê Linh lịch sử. Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng vào năm 40 sau Công nguyên không chỉ là phát súng đầu tiên cứu nước, cứu dân mà còn là minh chứng hùng hồn cho sức mạnh vô song của người phụ nữ Việt Nam.

Năm ấy, thứ sử Giao Chỉ là Tô Định nổi tiếng là kẻ tham lam, tàn bạo. Chính sách đồng hóa gắt gao cùng những thứ thuế vô lý của nhà Đông Hán đã đẩy nhân dân ta vào cảnh lầm than, khốn khổ. Trước tình cảnh đất nước bị chà đạp, Trưng Trắc và Trưng Nhị – hai người con gái tài sắc, giàu lòng yêu nước của Lạc tướng vùng Mê Linh – đã bí mật liên kết với các hào kiệt khắp nơi để chuẩn bị đại sự. Bi kịch ập đến khi Thi Sách, chồng của bà Trưng Trắc, vì có chí hướng chống lại quân đô hộ nên đã bị Tô Định ra tay sát hại dã man nhằm uy hiếp tinh thần nhân dân. Thế nhưng, đòn roi của kẻ thù không làm người con gái đất Mê Linh gục ngã. Trái lại, nợ nước hòa cùng thù nhà đã trở thành ngọn lửa căm hờn, thúc giục hai bà chính thức phất cờ khởi nghĩa.

Mùa xuân năm canh tý, tại cửa sông Hát, tiếng trống đồng Mê Linh vang lên vang dội cả một vùng trời, báo hiệu giờ cứu quốc đã điểm. Trước khi xuất quân, bà Trưng Trắc đã dõng dạc đọc lời thề thiêng liêng, khẳng định quyết tâm rửa sạch nhục nước, dựng lại nghiệp xưa của vua Hùng. Lời thề ấy như có sức mạnh dời non lấp bể, lay động mọi trái tim yêu nước. Khắp nơi đồng lòng đứng lên, hào kiệt bốn phương kéo về tụ nghĩa dưới bóng cờ của hai vị nữ tướng. Quân khởi nghĩa hừng hực khí thế, từ Mê Linh nhanh chóng đánh chiếm Cổ Loa, rồi tràn sang hạ thành Luy Lâu. Kẻ thù hoảng loạn, thái thú Tô Định phải cắt tóc, cạo râu, trà trộn vào dòng người tháo chạy về nước. Chỉ trong một thời gian ngắn, quân ta đã thu phục được sáu mươi lăm thành trì, quét sạch bóng dáng quân xâm lược ra khỏi bờ cõi.

Sau chiến thắng oanh liệt, non sông sạch bóng quân thù, bà Trưng Trắc được suy tôn lên ngôi vua, xưng là Trưng Vương, đóng đô tại Mê Linh. Dù triều đại ấy chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn ngủi trước cuộc đàn áp khốc liệt của Mã Viện sau đó, nhưng cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng đã để lại một dấu son chói lọi trong lịch sử dân tộc. Đó là cuộc khởi nghĩa đầu tiên trong thời kỳ Bắc thuộc giành được thắng lợi, đập tan ách thống trị của phong kiến phương Bắc, đem lại độc lập cho đất nước sau hơn hai thế kỷ bị đô hộ.

Thời gian có thể đẩy lùi mọi sự kiện vào quá khứ, nhưng hình ảnh hai người phụ nữ anh hùng oai phong lẫm liệt cưỡi voi ra trận vẫn luôn sống mãi trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam. Tiếng trống Mê Linh năm xưa là biểu tượng của ý chí tự lực tự cường, là lời khẳng định đanh thép rằng người Việt Nam quyết không chịu làm nô lệ. Tinh thần bất khuất của Hai Bà Trưng sẽ mãi là ngọn đuốc sáng, soi đường cho các thế hệ con cháu hôm nay và mai sau trên hành trình bảo vệ và xây dựng Tổ quốc.

Lịch sử thế giới vào thế kỷ XIII chứng kiến sự trỗi dậy kinh hoàng của đế chế Nguyên Mông. Với vó ngựa viễn chinh đi đến đâu cỏ không mọc được đến đấy, đội quân hung hãn này đã giẫm nát từ Á sang Âu, tiêu diệt hàng loạt quốc gia lớn nhỏ. Thế nhưng, khi ba lần tiến xuống phương Nam để thôn tính đất nước Đại Việt nhỏ bé, quân xâm lược đã phải chuốc lấy những thất bại vô cùng ê chề. Làm nên kỳ tích hiển hách ấy chính là nhờ vào tinh thần đoàn kết độc lập của toàn dân, mà người nhạc trưởng vĩ đại thống lĩnh toàn quân không ai khác chính là Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Ông là biểu tượng sáng ngời cho tài năng quân sự kiệt xuất và lòng yêu nước thương dân vô bờ bến của dân tộc ta.

Trần Hưng Đạo sinh ra và lớn lên trong hoàng tộc nhà Trần, một triều đại rực rỡ với tinh thần tự tôn cao độ, thường được gọi là "Hào khí Đông A". Khi giặc Nguyên Mông tràn sang xâm lược nước ta lần thứ hai và thứ ba, ông được vua Trần tin tưởng giao cho trọng trách Tiết chế quốc công, thống lĩnh toàn bộ quân đội. Đối mặt với một kẻ thù hung hãn, đông đảo và thiện chiến bậc nhất thế giới lúc bấy giờ, áp lực đè nặng lên vai vị chủ tướng là vô cùng lớn. Thế nhưng, bằng bản lĩnh của một bậc đại trí, đại dũng, Trần Hưng Đạo đã nhìn ra sức mạnh cốt lõi của dân tộc không nằm ở vũ khí hay thành cao hào sâu, mà nằm ở lòng dân.

Để chuẩn bị cho cuộc chiến sinh tử, Trần Hưng Đạo đã viết bản Hịch tướng sĩ bất hủ. Từng lời văn như rút ra từ ruột gan, vừa phê phán thái độ bàng quan của binh sĩ, vừa khơi dậy lòng tự trọng, căm thù giặc sâu sắc và nghĩa vụ đối với non sông. Bài hịch đã thổi một luồng sinh khí mạnh mẽ vào quân đội, khiến toàn thể tướng sĩ đồng lòng thích hai chữ "Sát Thát" lên cánh tay, thề sống chết với kẻ thù. Không chỉ có vậy, ông còn chủ động dẹp bỏ mối hiềm khích cá nhân lâu đời giữa gia đình mình và vương triều để tạo nên sự đoàn kết tuyệt đối trong nội bộ lãnh đạo. Tại hội nghị Diên Hồng, khi các vị bô lão đại diện cho nhân dân cả nước cùng hô vang khẩu hiệu "Đánh!", ý chí của nhà vua, quân đội và nhân dân đã hòa làm một, tạo nên một bức tường thành vững chắc vững hơn bất cứ thành trì kiên cố nào.

Dưới sự chỉ huy tài tình của Trần Hưng Đạo, quân dân nhà Trần đã thực hiện chiến thuật "vườn không nhà trống", chủ động rút lui để bảo toàn lực lượng, làm tiêu hao sinh lực địch, khiến chúng rơi vào cảnh đói khát, mệt mỏi. Khi thời cơ chín muồi, ông đã tung ra những đòn phản công chiến lược quyết định. Đỉnh cao của nghệ thuật quân sự Trần Hưng Đạo được thể hiện rõ nét nhất trong trận thủy chiến trên sông Bạch Đằng năm 1288. Kế thừa bài học kinh nghiệm của tiền nhân Ngô Quyền, ông đã cho cắm cọc gỗ đầu bịt sắt xuống lòng sông, dụ thuyền chiến của giặc vào trận địa khi thủy triều dâng cao. Khi triều rút, thuyền địch mắc cạn, vỡ toác và bị đốt cháy dữ dội. Toàn bộ đạo binh thuyền của giặc bị tiêu diệt hoàn toàn, tướng giặc Ô Mã Nhi bị bắt sống, bẻ gãy hoàn toàn ý chí xâm lược của nhà Nguyên.

Chiến thắng vĩ đại dưới sự lãnh đạo của Trần Hưng Đạo không chỉ bảo vệ vẹn toàn nền độc lập, chủ quyền của Đại Việt mà còn góp phần chặn đứng làn sóng xâm lược của đế chế Mông Cổ xuống khu vực Đông Nam Á. Ông không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc với tác phẩm Binh thư yếu lược để lại cho đời sau, mà còn là một tấm gương sáng về đạo đức, lối sống vị tha, hết lòng vì nước vì dân. Sau khi mất, ông được nhân dân cả nước tôn kính, phong thánh và lập đền thờ ở khắp nơi, thường được gọi một cách đầy thành kính là Đức Thánh Trần.

Hàng trăm năm đã trôi qua, nhưng hào khí Đông A và những chiến công hiển hách của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn vẫn luôn là niềm tự hào to lớn của dân tộc Việt Nam. Bài học về sự đoàn kết toàn dân "vua tôi đồng lòng, anh em hòa thuận, cả nước chung sức" mà ông để lại vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay. Tên tuổi của ông đã hòa vào sông núi, mãi mãi là bức tường thành tinh thần vững chắc, tiếp thêm sức mạnh cho các thế hệ người Việt trong công cuộc gìn giữ và bảo vệ quê hương.