Tiếng trống Ninh Châu

Lịch sử “Quảng Bình kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược 1945-1954” đã ghi: Làng chiến đấu Hiển Lộc, xã Duy Ninh ra đời từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp. Thực hiện khẩu hiệu: "Mỗi quốc dân là một chiến sĩ, một làng xã là một pháo đài"; quán triệt đường lối: "Kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ" của Trung ương, Huyện uỷ Quảng Ninh đã chỉ đạo cán bộ, đảng viên và nhân dân Hiển Lộc không quản gian lao, ngày đêm thực hiện kế hoạch rào làng chiến đấu, toàn dân đánh giặc giữ làng.

Là vùng đất có truyền thống yêu nước, cách mạng, bị địch chiếm đóng và khủng bố ác liệt, Hiển Lộc vẫn kiên trì bền bỉ chiến đấu, duy trì được cơ sở Đảng, cơ sở quần chúng và lực lượng du kích. Hiển Lộc là một trong những nơi sớm nổi dậy tiến công địch, phối hợp với bộ đội đánh đồn, vây bắt tề, thành lập chính quyền cách mạng.

Bao quanh làng là một lớp hàng rào tre cao từ 3 - 4 m, tiếp đó là một tuyến giao thông hào dài khoảng 4.000 m chạy liên hoàn giữa các xóm, trong đó có công sự cá nhân và hầm vững chắc cho từng tiểu đội. Nhân dân và lực lượng du kích còn rào làng thành 4 đến 5 ô, giữa các ô có các đường di chuyển cơ động chi viện cho nhau khi chiến đấu chống càn. Do nằm giữa vùng chiêm trũng thường bị úng nước, nhân dân ở đây đã có sáng kiến hạ rầm nhà để lát hầm hào.

Gần 200 gia đình đã thực hiện “hạ rầm” giao cho cán bộ thôn đội xây dựng hệ thống chiến đấu vững chắc. Các mặt bảo đảm chiến đấu được Hiển Lộc tổ chức khá chu đáo, từ bảo đảm lương thực, thuốc men, lập trạm cứu thương đến tổ chức báo động truyền tin. Với truyền thống đánh địch vốn có và thế trận làng chiến đấu vừa tạo được, Hiển Lộc trở thành một căn cứ vững chắc. Từ tháng 8-1949 đến tháng 10-1950, giặc Pháp đã 10 lần đem quân tấn công Hiển Lộc, song cả 10 lần chúng đều thất bại.

Chỉ tính trong năm 1949, riêng về thành tích diệt địch, du kích Hiển Lộc đã diệt được 41 tên, làm bị thương 10 tên khác, bắt hai tù binh, thu nhiều súng đạn.Cùng với “Làng chiến đấu Hiển Lộc”, xã Duy Ninh còn được cả tỉnh biết đến với “Tiếng trống Ninh Châu” mở màn cho phong trào “Quảng Bình quật khởi”... Đầu tháng 7 năm 1949, nhận thấy kẻ địch có nhiều sơ hở, chủ quan, ỷ lại hệ thống đồn bốt dày đặc ở Quảng Ninh, Lệ Thủy, Tỉnh ủy Quảng Bình đã triệu tập hội nghị bất thường, quyết định phát động tuần lễ “Tích cực cầm cự, chuẩn bị tổng phản công” và lấy ngày 15-7-1949 làm ngày “Quảng Bình quật khởi”, hướng hoạt động chủ yếu là Quảng Ninh, Lệ Thủy.

Thực hiện chủ trương của Tỉnh ủy, rạng sáng ngày 15-7-1949, theo phương án của huyện, từ ngôi nhà anh Nguyễn Mậu Chất (thôn Hiển Lộc) vang lên những hồi trống giục giã ba tiếng một thông báo cho quân và dân Ninh Châu (bao gồm cả 3 xã Duy Ninh, Hàm Ninh, Võ Ninh) lệnh tiến công của Ủy ban kháng chiến. Nhân dân Hiển Lộc đồng loạt nổi trống, gõ mõ. Du kích phối hợp với bộ đội vây bắt tề, đốt điếm canh của hương vệ... làm cho địch vô cùng hoảng sợ. Tiếng trống Ninh Châu là điểm phát lệnh mở màn cho cao trào “Quảng Bình quật khởi” trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.