Tiếng Vĩ Cầm Trong Thành Cổ

Mùa hè năm 1972. Quảng Trị đón chúng tôi bằng cái nắng như đổ lửa và tiếng gầm rú xé toạc bầu trời của bom đạn. Thành Cổ lúc bấy giờ là một túi bom đúng nghĩa, nơi mà ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ mỏng như một làn khói.

Tôi và Kiên nằm chung một hầm chữ A dưới hào giao thông. Tôi là lính thông tin, còn Kiên là tay súng cao xạ, quê gốc Hà Nội. Giữa cái nóng hầm hập và mùi thuốc súng khét lẹt, hành trang quý giá nhất mà Kiên mang theo bên mình không phải là thêm một cơ số đạn, mà là cây đàn vĩ cầm cũ kỹ được bọc kỹ trong mấy lớp ni-lông.

Đoạn đối thoại dưới làn bom

Một buổi chiều hiếm hoi ngớt tiếng pháo, chúng tôi tựa lưng vào thành hào, mặt mũi ai nấy đều lem luốc hóng chút gió trời. Tôi nhìn Kiên, đùa:

"Này Kiên, nếu sống sót qua cái mùa hè đỏ lửa này, việc đầu tiên ông làm khi về lại Thủ đô là gì?"

Kiên cười, đôi mắt sáng lên dưới vành mũ cối bám đầy bụi bẩn:

• "Tôi sẽ đến thẳng nhà Thủy—cô bạn cùng lớp nhạc viện.

• Tôi sẽ đứng dưới cây hoa sữa đầu phố và kéo cho cô ấy nghe bản ’Bài ca hy vọng’.

• Chúng tôi hẹn nhau rồi, hết chiến tranh sẽ cùng làm một đám cưới giản dị."

Nói rồi, Kiên cẩn thận lấy cây đàn ra. Đôi tay thô ráp vì xúc đất đào hào, đầy những vết xước rớm máu, nâng cây đàn lên một cách nâng niu, trân trọng nhất.

Giai điệu vượt lên cái chết

Khi vĩ cầm cất lên, cả trận địa như lặng đi. Tiếng đàn len lỏi qua những rặng tre xơ xác, bay qua những bức tường thành đổ nát, hòa vào dòng sông Thạch Hãn cuồn cuộn đỏ phù sa. Nó mềm mại, trong trẻo và thanh bình đến lạ lùng.

Anh em chiến sĩ dưới các căn hầm dường như đều nín thở để lắng nghe. Trong khoảnh khắc ấy, không ai còn nghĩ đến bom rơi đạn lạc. Tiếng đàn nhắc chúng tôi nhớ về quê nhà, về dáng mẹ gầy bên bếp lửa, về tà áo trắng của người thương, và về lý do vì sao chúng tôi đang đứng ở đây, sẵn sàng hiến dâng tuổi thanh xuân đẹp nhất của mình.

Nhưng bình yên ở Thành Cổ chưa bao giờ kéo dài quá một tiếng đàn.

Đùng!

Một loạt pháo kích bất ngờ dội xuống. Mặt đất rung chuyển dữ dội. Tôi bị hất văng vào góc hầm, tai ù đi, bụi đất đổ sập xuống che lấp tầm nhìn.