Tiếng vọng Thạch Hãn – Ký ức 81 ngày đêm đưa đò giữa mưa bom

Tiếng bom đạn năm xưa dường như vẫn còn vang vọng trong tâm trí bà Nguyễn Thị Thu. Những tiếng kêu đau đớn “mẹ ơi” chập chờn trong giấc ngủ, trở thành ký ức không thể phai mờ sau chiến tranh. Dù chỉ có 4 năm tham gia du kích, điều in sâu nhất trong bà lại là 81 ngày đêm lịch sử chèo đò đưa bộ đội vượt sông Thạch Hãn.

Vượt mưa bom bão đạn giữa dòng sông lửa

Những ngày cuối tháng 10, Quảng Trị bước vào mùa mưa, nước lũ dâng cao, dòng Thạch Hãn chảy xiết, đục ngầu. Trong ký ức bà Thu, cảnh tượng ấy gợi lại những ngày mưa bom dữ dội hơn 50 năm trước, khi trên trời không chỉ có mưa mà còn có đạn pháo, dưới đất là máu, mồ hôi và nước mắt hòa vào từng tấc đất Thành cổ.

Mùa hè đỏ lửa năm 1972, khi mới 17 tuổi, bà Nguyễn Thị Thu tham gia lực lượng du kích địa phương. Cũng ở tuổi ấy, bà nên duyên với ông Nguyễn Câu, con trai ông Nguyễn Con. Tình cảm vừa chớm nở, chưa kịp một đám cưới trọn vẹn thì chiến tranh bùng nổ dữ dội.

Ông Câu sau đó lên đường vào miền Nam, còn bà Thu ở lại cùng gia đình chồng, dùng chiếc đò nhỏ làm phương tiện đưa bộ đội vượt sông, tiếp cận chiến trường Thành cổ Thành cổ Quảng Trị.

Những chuyến đò trong đêm tối

Giữa mưa bom bão đạn, chiếc đò của bà Thu trở thành một trong những phương tiện hiếm hoi đưa bộ đội qua sông. Ban ngày máy bay địch quần thảo, vì vậy mọi chuyến đò đều diễn ra trong đêm tối mịt mùng. Chỉ khi ánh pháo sáng lóe lên, người chèo đò mới kịp nhìn thấy nhau trong khoảnh khắc ngắn ngủi.

“Ngày đó, mỗi đêm chúng tôi đưa hàng chục chuyến đò. Các chiến sĩ phần lớn rất trẻ, chỉ khoảng 18–20 tuổi, nhiều người là sinh viên vừa rời giảng đường,” bà Thu nhớ lại. “Có người đi rồi không bao giờ trở về.”

Nỗi ám ảnh lớn nhất của bà không phải là bom đạn, mà là những tiếng kêu đau đớn của thương binh, những lời gọi “mẹ ơi” trong giây phút cuối đời khi chưa kịp đến trạm quân y.

Gặp lại người lính năm xưa

Sau 81 ngày đêm lịch sử, những người chèo đò như bà Thu tiếp tục cuộc sống bình thường bên dòng Thạch Hãn. Nhiều năm sau, bà bất ngờ gặp lại một trong những người lính từng được mình đưa qua sông – ông Phạm Hùng, người đã vượt hàng trăm cây số từ miền Bắc vào Quảng Trị để tìm lại ký ức xưa.

Cuộc gặp sau 46 năm khiến cả hai nghẹn ngào. Người lính năm nào nay đã bạc tóc, còn người chèo đò năm ấy vẫn giữ nguyên ký ức về những chuyến đi không biết ngày trở lại.

Bức ảnh nụ cười trên dòng sông

Trong ký ức chiến tranh, một bức ảnh do nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính chụp đã trở thành chứng tích hiếm hoi: người chèo đò mỉm cười giữa dòng sông, bên cạnh là những chiến sĩ trẻ vừa vượt qua mưa bom.

Bức ảnh ấy sau này được trao lại cho gia đình ông Nguyễn Câu, khiến ông nghẹn ngào vì đó là kỷ vật duy nhất còn lại của cha mình – ông Nguyễn Con.

Hòa bình và ký ức còn mãi

Sau chiến tranh, ông Câu và bà Thu kết hôn, xây dựng cuộc sống bình dị bên dòng Thạch Hãn và có bốn người con. Dù đã bước qua tuổi 70, họ vẫn giữ thói quen trở lại Thành cổ Quảng Trị để thắp hương cho những người đã nằm lại, và ra mộ cha – ông Nguyễn Con – để tưởng nhớ một thời khói lửa.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức về những chuyến đò giữa mưa bom trên dòng Thạch Hãn vẫn còn sống mãi trong lòng những người ở lại.