Tiếp Bước Trên Con Đường Các Bác Đã Mở

Tôi sinh ra khi đất nước đã hòa bình. Những con đường tôi đi mỗi ngày được đổ bê tông phẳng lì, những buổi sáng đến trường không còn tiếng bom, không còn nỗi lo chia cắt. Với tôi và nhiều bạn trẻ, chiến tranh từng chỉ là những trang sách lịch sử.

Cho đến khi tôi gặp các bác cựu Thanh niên xung phong ở Lai Châu.

Một buổi sáng ở Tả Lèng, sương phủ trắng triền núi. Tôi theo chân đoàn đến thăm bà Nguyễn Thị Mít. Bà đang lom khom giữa vườn thanh long, tay thoăn thoắt nhổ cỏ, kiểm tra từng luống chè, nhìn ra ao cá như nhìn một phần máu thịt của mình.

Khó ai có thể hình dung người phụ nữ tóc bạc hiền từ ấy từng mở đường giữa bom đạn những năm 1972–1974 trên tuyến Phong Thổ – Điện Biên. Bà kể rất ít về gian khổ. Chỉ nói: “Ngày đó nhiệm vụ là phải thông đường.”

Tôi nhìn đôi tay đã chai sần của bà. Đôi tay ấy từng xúc từng xẻng đất lấp hố bom. Hôm nay lại cặm cụi vun từng gốc cây nuôi sống gia đình. Tôi chợt nhận ra: tinh thần xung phong năm ấy chưa bao giờ mất đi, chỉ chuyển từ chiến trường sang ruộng vườn.

Rồi tôi gặp ông Nguyễn Xuân Cát ở Than Uyên. Ông từng tham gia TNXP tại đất bạn Lào năm 1972. Trở về đời thường, ông bươn chải đủ nghề, rồi quyết định đầu tư trồng mắc-ca, chè, cây ăn quả. Thất bại có, khó khăn có. Nhưng ông không bỏ cuộc.

“Ngày xưa bom còn không sợ, giờ sao sợ thất bại,” ông nói.

Câu nói ấy khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Chúng tôi – thế hệ trẻ – đôi khi nản lòng chỉ vì một lần thi trượt, một lần kinh doanh không thành. Còn các bác, họ đi qua lửa đạn, rồi lại đi tiếp qua đói nghèo.

Ở bản Muông, bà Phùng Thị Líu kể chuyện trồng thanh long, mít, bưởi. Bà tính toán thị trường, học kỹ thuật mới, mạnh dạn đầu tư. Mỗi năm thu về hàng trăm triệu đồng. Tôi thấy ở bà sự năng động không hề kém bất kỳ doanh nhân trẻ nào.

Tôi bắt đầu hiểu rằng: các bác không chỉ là nhân chứng lịch sử. Các bác là những tấm gương sống động về nghị lực và trách nhiệm.

Hơn 640 cựu TNXP ở Lai Châu – đó không chỉ là con số. Đó là hơn 640 câu chuyện về tuổi trẻ từng gác lại tình riêng để lên đường. Hôm nay, nhiều bác vẫn tham gia công tác cơ sở, vận động bà con làm kinh tế, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn đoàn kết.

Nhìn họ, tôi cảm thấy tự hào. Không phải tự hào vì những điều xa vời, mà vì được sống trên mảnh đất có truyền thống như vậy.

Chúng tôi – thế hệ trẻ – không phải mở đường giữa bom đạn. Nhưng chúng tôi có con đường khác phải mở: con đường học tập, khởi nghiệp, sáng tạo, xây dựng quê hương giàu đẹp hơn.

Các bác đã dạy chúng tôi một điều rất giản dị:
Xung phong không chỉ là trong chiến tranh.
Xung phong là dám nhận việc khó, dám đi đầu, dám chịu trách nhiệm.

Mỗi khi đi qua những con đường ở Lai Châu hôm nay, tôi không còn chỉ thấy bê tông, nhựa đường. Tôi thấy bóng dáng của những thanh niên năm xưa. Và trong lòng mình, tôi tự nhủ phải sống xứng đáng hơn – để tiếp bước con đường các bác đã mở bằng cả tuổi xuân.

Bởi lòng tự hào không chỉ là cảm xúc.
Lòng tự hào phải được trả lời bằng hành động.