TIẾP NỐI MẠCH MÁU HÀO HÙNG: TIẾNG VỌNG TỪ ĐƯỜNG 15A VÀ LỜI HỨA CỦA THẾ HỆ HÔM NAY

TIẾP NỐI MẠCH MÁU HÀO HÙNG: TIẾNG VỌNG TỪ ĐƯỜNG 15A VÀ LỜI HỨA CỦA THẾ HỆ HÔM NAY

Nếu có dịp đi ngang dòng sông Trát êm đềm chạy qua Xóm 3, xã Kim Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh), người ta sẽ dễ dàng bắt gặp hình ảnh một ngôi nhà cổ ba gian nằm tĩnh lặng dưới bóng mát của những hàng dừa xanh. Nơi đây không chỉ là chốn đi về của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Lộc, mà còn là một "bảo tàng thu nhỏ" – nơi lưu giữ mạch máu ký ức rực lửa của cả một dòng họ và một vùng quê cách mạng kiên cường dưới chân dãy Hồng Lĩnh.

1. Lá cờ Đoàn rách vạt và chiếc áo trấn thủ thấm giọt máu chiều đèo Bại

Bên cạnh chiếc bình tông nhôm sứt quai và cuốn nhật ký chiến trường đã phai màu mực tím, góc bàn thờ dòng họ Nguyễn tại Xóm 3 còn trân trọng đặt hai hiện vật vô giá khác: chiếc áo trấn thủ bằng vải thô sờn góc và lá cờ Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam rách vạt.

Chiếc áo trấn thủ là di vật duy nhất còn sót lại của liệt sĩ Nguyễn Văn Nam – người chồng thân yêu của Mẹ Lộc, người chiến sĩ trinh sát đã ngã xuống trong trận càn quét dồn dập tại chiến trường Đường 9 - Khe Sanh mùa hè năm 1971. Mũi chỉ khâu vụng về nơi cổ áo do chính tay Mẹ Lộc đính vào đêm trước ngày ông khoác ba lô lên đường. Mẹ kể, ngày nhận được giấy báo tử cùng chiếc áo sờn vai do đồng đội gửi về, Mẹ đã ôm chặt chiếc áo vào lòng suốt nhiều đêm ròng, để hơi ấm và mùi mồ hôi thân thương ấy xoa dịu đi nỗi đau mất mát xé xé ruột gan.

Còn lá cờ Đoàn rách vạt chính là biểu tượng cho tuổi trẻ sôi nổi của Mẹ Lộc và lớp thanh niên xã Kim Lộc năm xưa. Năm 1968, trong một đợt oanh tạc dữ dội của máy bay B-52 tại trọng điểm chân đèo Bại (Đường 15A), trận địa bị cày xới nát vụn. Giữa làn khói bom khét lẹt, người Bí thư Chi đoàn trẻ Nguyễn Thị Lộc đã giương cao lá cờ đỏ sao vàng bị mảnh bom xé rách một góc, hô vang lời thề kiên quyết bám đường:

"Cả Chi đoàn nghe đây! Còn người là còn đường! Xe chưa qua, nhà không tiếc; máu có thể rơi, nhưng huyết mạch giao thông quyết không được đứt!"

Chính lá cờ rách vạt ấy đã dẫn lối cho hàng trăm đoàn viên TNXP lao ra mặt đường, lấy thân mình làm cọc tiêu sống giữa đêm tối, hướng dẫn cho đoàn xe chở lương thực, khí tài cắm pha gầm vượt qua ngầm lầy tiến vào miền Nam.

2. Hành trình 20 năm đi tìm đồng đội của bác thương binh làng Bồng Sơn

Cách mái nhà của Mẹ Lộc không xa là nơi sinh sống của ông Trần Văn Bình (73 tuổi), cựu chiến sĩ trinh sát thuộc Sư đoàn 304, người con của làng Bồng Sơn xưa. Trở về sau chiến tranh với thương tật 2/4, mất đi mắt trái và chân phải, nhưng trong tâm khảm người thương binh ấy chưa bao giờ ngơi nghỉ ngọn lửa tình nghĩa đồng đội.

Suốt hơn hai thập kỷ qua, với chiếc nạng gỗ gõ nhịp xuống những con đường làng, ông Bình đã lặn lội qua hàng chục nghĩa trang liệt sĩ từ Quảng Trị, Thừa Thiên Huế cho đến đường Trường Sơn huyền thoại. Ông tỉ mỉ chép lại từng dòng chữ trên bia mộ, đối chiếu với từng cuốn sổ tay chiến trường cũ kỹ để hỗ trợ tìm kiếm hài cốt và xác minh thông tin cho hơn 30 liệt sĩ là con em quê hương Can Lộc.

Căn phòng nhỏ của ông Bình treo đầy những bản đồ quân sự rách mép và hàng trăm lá thư cảm ơn từ các gia đình thân nhân liệt sĩ khắp Bắc - Trung - Nam. Ông nghẹn ngào chia sẻ:

"Nằm mơ tôi vẫn thấy gương mặt các anh em tuổi 18, 20 ngã xuống bên cạnh mình nơi chiến hào. Tôi may mắn còn được trở về sống bên sông Trát, được ngắm nhìn quê hương đổi mới. Nếu không tìm được hài cốt của anh em, không đưa các anh về lại đất mẹ Can Lộc, thì lòng tôi cả đời này không thể nào yên."

Không dừng lại ở đó, ông Bình còn là người khởi xướng quỹ "Sổ tiết kiệm tình nghĩa" tại địa phương. Bằng uy tín của một cựu chiến binh kiên trung, ông đã vận động các nhà hào hào tâm, con em quê hương làm ăn xa đóng góp hàng trăm triệu đồng để chăm lo cho các gia đình thương binh nặng, thân nhân liệt sĩ cô đơn và cựu TNXP có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã.

3. Lời hứa tiếp bước dưới bóng cờ của tuổi trẻ Kim Lộc

Những câu chuyện sống động về Mẹ Lộc, ông Bình cùng những kỷ vật bám bụi thời gian không bị lãng quên trong quá khứ, mà đang được Đoàn Thanh niên xã Kim Lộc hô biến thành "máy phát động năng lực cách mạng" cho thế hệ trẻ hôm nay.

Đều đặn mỗi tháng một lần, ngôi nhà Xóm 3 của Mẹ Lộc lại trở thành điểm hẹn của chương trình "Bát nước chè xanh – Kể chuyện chiến trường". Bên đĩa khoai lang luộc ấm nóng và bát nước chè xanh chát ngọt đặc trưng của vùng đất Hà Tĩnh, các bạn đoàn viên, học sinh được trực tiếp cầm trên tay chiếc bình tông nhôm sứt quai, vuốt ve lá cờ Đoàn rách vạt và lắng nghe những lời tâm sự rút ra từ ruột gan của những người đi trước.

Bí thư Đoàn xã Kim Lộc xúc động chia sẻ:

"Mỗi lần được nghe Mẹ Lộc kể về những đêm làm cọc tiêu sống trên Đường 15A, hay nhìn thấy bác Bình chống nạng gỗ đến từng nhà thăm hỏi thương binh, chúng tôi mới hiểu rằng cái giá của hòa bình đắt đến nhường nào. Thế hệ trẻ chúng tôi hôm nay không thể sống hoài, sống phí. Chúng tôi nguyện đem tri thức và sức trẻ để xây dựng quê hương Can Lộc ngày càng giàu đẹp."

Từ cảm hứng ấy, Đoàn Thanh niên xã Kim Lộc đã phát động hàng loạt công trình phần việc thiết thực:

• Công trình "Đường cờ thanh niên": Tuyến đường dẫn vào đèo Bại năm xưa nay rợp bóng cờ đỏ sao vàng do chính tay đoàn viên trồng hoa và chăm sóc.

4. Ngọn đuốc bất tử soi đường tương lai

Chiến tranh đã lùi xa vào quá khứ, những vệt bom cày xới trên đường 15A hay đèo Bại năm xưa nay đã được phủ xanh bởi những đồi tràm, đồi keo bát ngát và những ngôi nhà cao tầng khang trang. Nhưng giá trị tinh thần bất tử từ những tấm gương Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh, cựu TNXP và cán bộ Đoàn năm xưa vẫn vẹn nguyên sức sống.

Những kỷ vật được lưu giữ trong các gia đình ở Xóm 3, xã Kim Lộc không chỉ là chứng nhân của một thời đạn bom gian khổ, mà đã trở thành những "cột mốc tâm hồn", nhắc nhở lớp lớp cháu con về lòng tự tôn dân tộc, chí khí quật cường và tinh thần cống hiến không ngừng nghỉ. Mạch nguồn truyền thống ấy sẽ mãi chảy trôi như dòng sông Trát hiền hòa, bồi đắp nên bản lĩnh và khát vọng của thế hệ hôm nay trên con đường xây dựng quê hương Việt Nam đàng hoàng hơn, to đẹp hơn.