TIỂU ĐOÀN 1 TRUNG ĐOÀN 4 T1 (QUÂN KHU 7)

Hoàn thành tốt nhiệm vụ trong chiến dịch Bình Giã, chiến dịch đầu tiên của Quân giải phóng miền Nam, bước đầu tôi đã chiếm được niềm tin trong lòng anh em Tiểu đoàn.

Tết Ất Tỵ (1965), Tiểu đoàn đón một cái Tết vui vẻ, hồ hởi, phấn khởi. Sau chiến dịch Bình Giã phong trào đấu tranh chính trị, phá ấp chiến lược, phong trào du kích các tỉnh miền Đông phát triển mạnh. Vùng giải phóng các nơi được mở rộng.

Bộ Tư lệnh Miền chủ trương, tập trung xây dựng các đơn vị chủ lực để đánh những đòn tiêu diệt lớn nhằm tiếp tục mở rộng vùng giải phóng. Bộ Tư lệnh T1 (Quân khu 7) quyết định thành lập trung đoàn đầu tiên của Quân khu tại vùng căn cứ Chiến khu Đ, lấy phiên hiệu là Trung đoàn Đồng Nai, sau đổi là Trung đoàn 4 (Q764) theo phiên hiệu do Bộ Tư lệnh Miền đặt.

Tổ chức ăn Tết cho Tiểu đoàn xong, theo lệnh của Bộ Tư lệnh Tl, tôi tổ chức cho Tiểu đoàn tạm biệt chiến trường Bà Rịa hành quân về Chiến khu Đ.

Khi mới thành lập, trực thuộc Trung đoàn 4 có 2 tiểu đoàn bộ binh, một đại đội trợ chiến, một trung đội trinh sát và cơ quan trung đoàn bộ gồm các ban Tham mưu, Chính trị và Hậu cần. Tiểu đoàn 800 chúng tôi là đơn vị đã kinh qua chiến đấu nhiều năm, đội ngũ cán bộ chiến sĩ được rèn luyện và trưởng thành, lại thông thạo địa hình miền Đông Nam Bộ nên được giao nhiệm vụ là lực lượng chủ công của Trung đoàn với phiên hiệu là Tiểu đoàn 1. Tiểu đoàn 308 (gồm các đơn vị vận tải, sản xuất bảo vệ căn cứ) mới thành lập mang phiên hiệu Tiểu đoàn 3. Ban chỉ huy Trung đoàn gồm đồng chí Trần Minh Tâm - Trung đoàn trưởng, Đặng Kỷ - Chính ủy Trung đoàn, Đặng Ngọc Sĩ - Trung đoàn phó. Tôi làm Tiểu đoàn trường Tiểu đoàn 1, Hồ Văn Nam (Sậm) làm Chính trị viên, Trần Minh Thắng làm Tiểu đoàn phó. Huỳnh Thìn làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, Út Minh làm Chính trị viên và Tư Thinh làm Tiểu đoàn phó.

Biên chế ban đầu của trung đoàn còn thiếu, vũ khí trang bị của cấp trung đoàn cũng thiếu. Riêng Tiểu đoàn 1 chúng tôi, quân số trên 500, biên chế có 3 đại đội bộ binh, 1 Đại đội trợ chiến, 1 đại đội trinh sát, 1 trung đội thông tin, 1 trung đội vận tải, 1 trung đội quân y, vũ khí được trang bị rất tốt về chủng loại và rất đầy đủ.

Ngày 31 tháng 1 năm 1965, để chào mừng ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Tư lệnh Quân khu ra chỉ thị cho Trung đoàn tổ chức đánh một trận đánh thắng lợi giòn giã trên khu vực đường 16 Tân Uyên để xây dựng truyền thống Trung đoàn. Thật là một nhiệm vụ rất khó khăn lúc bấy giờ. Vì đơn vị mới thành lập, cán bộ chưa quen tính cách nhau, cơ quan chưa biết ưu thế của đơn vị, đặc biệt là chưa đánh kết hợp lực lượng trung đoàn lần nào...

Trước khó khăn ấy, anh Hai Sỹ - Trung đoàn phó, người hiểu Tiểu đoàn 1 nhất xuống Tiểu đoàn và bàn với tôi, Út Thắng, Ba Nam về nhiệm vụ được giao. Sau khi cân nhắc kỹ, chúng tôi hạ quyết tâm với anh Hai Sỹ:

- Tiểu đoàn sẽ làm nòng cốt đánh một trận trên đường 16.

Tôi nói tiếp:

- Anh Hai báo cáo với anh Năm Tâm để anh yên tâm.

Trung đoàn tổ chức đi nghiên cứu chiến trường, lực lượng tham gia gồm cán bộ Tiểu đoàn 1 và 3, cùng Đại đội 61 của Bình Dương để hình thành phương án đánh phục kích địch trên đường 16, vận động cấp trung đoàn tham gia, vị trí là khu vực ngã ba cổng Xanh.

Ngày 2 tháng 2 năm 1965, Trung đoàn hành quân phục kích gần khu vực ngã ba cổng Xanh đến khu vực Nhà Đỏ trên đường 16 Tân Uyên đi Phú Giáo. Tiểu đoàn 1 được tăng cường thêm Đại đội 61 của Bến Cát (Bình Dương), từ bắc đường 16 trong đêm hành quân xuống nam đường 16, phục kích chặn đầu và đánh từ nam lên bắc đường 16 khi địch lọt vào. Tiểu đoàn 3 phục kích đối diện với Tiểu đoàn 1. Do địa hình trống trải, Tiểu đoàn 3 phải phục cách đường hơi xa, khoảng 700 - 800 mét, nghe Tiểu đoàn 1 nổ súng thì phải nhanh chóng đánh lên mặt đường.Đúng như dự kiến trong kế hoạch, 8 giờ ngày 3 tháng 2, Tiểu đoàn 31 biệt động quân ngụy thuộc Chi khu Phú Giáo hành quân lọt vào trận địa phục kích của ta. Đại đội 61 nổ súng khóa đầu. Toàn tiểu đoàn 1 xung phong lên mặt đường.

Bị đánh bất ngờ, ngay từ phút đầu, địch đã rối loạn đội hình, bị tiêu diệt một số. Tôi cử Út Thắng nắm trinh sát chạy nhanh đến báo tin cho Đại đội 1 của Hai Phê thúc đánh nhanh, chậm sẽ bị phi pháo. Út Thắng nhận lệnh, thực hành chỉ huy xuất sắc. Địch lợi dụng địa hình chống đỡ, gọi trực thăng chi viện làm cho trận chiến thêm quyết liệt.

Tiểu đoàn 3 không thấy xuất kích, để địch chạy thoát về Phú Giáo. Sau một giờ chiến đấu, chiến trường im hẳn tiếng súng chỉ còn trên đầu trực thăng đang quần đảo, tôi ra lệnh mỗi đại đội cho một tổ bắn máy bay, tất cả nhanh chóng rút quân theo kế hoạch.

Trận mở đầu của Trung đoàn thắng lợi. Ta diệt 2 đại đội địch, bắn rơi một máy bay trực thăng thu trên 40 súng, địch chết và bị thương 300 tên. Ta hy sinh 3 đồng chí, bị thương trên 10 đồng chí trong đó có Hai Phê, Đại đội trưởng Đại đội 1.

Họp rút kinh nghiệm trận đánh, Ban Chỉ huy Trung đoàn kết luận:

- Trận đánh có hiệu suất cao. Tiểu đoàn 1 hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Tiểu đoàn 3 không xuất kích kịp thời do tổ chức quan sát không tốt, không nghe rõ tiếng súng của Tiểu đoàn 1, đến khi xuất kích thì trận đánh đã kết thúc.

Họp xong, tôi đến gặp Huỳnh Thìn, Tiểu đoàn trưởng Tiếu đoàn 3 và an ủi anh:

- Anh chưa quen địa hình ở đây. Hơn nữa, Tiểu đoàn phục kích dưới triền thấp nên không nghe tiếng súng. Tôi hiểu anh. Anh yên lòng, chúng ta còn chiến đấu với nhau dài dài…

Ngày 3 tháng 2 năm 1965 trở thành ngày thành lập Trung đoàn 4.

Chiến thắng Nhà Đỏ - Cổng Xanh đường 16 khởi đầu xây dựng truyền thống Trung đoàn “ĐÃ ĐÁNH LÀ THẮNG".

Tiểu đoàn 1 bước đầu gây được lòng tin với cán bộ Trung đoàn, với các đơn vị bạn trong Trung đoàn.