Tiểu đoàn phó của Đại đoàn 305 – Người góp lửa trong trận Đak Pơ
Võ Thiết sinh năm 1920 tại một làng nhỏ thuộc tỉnh Quảng Trị. Làng nằm bên triền sông Thạch Hãn, nơi mùa hè gió Lào thổi nóng rát, mùa đông gió bấc cắt da thịt. Nhưng người dân vùng này vốn bền gan, chịu khổ, trong đó có cậu bé Thiết – nhanh nhẹn, tháo vát và gan lỳ từ nhỏ.
Khi phong trào cách mạng lan rộng khắp miền Trung, Võ Thiết sớm tham gia lực lượng du kích, rồi trở thành bộ đội chủ lực. Với năng lực tổ chức, tinh thần quyết liệt và sự chín chắn, ông được bổ nhiệm làm Tiểu đoàn phó thuộc Đại đoàn 305, một đơn vị cơ động mạnh của quân đội ta lúc bấy giờ.
Hướng Tây Nguyên – nơi ghi dấu người chỉ huy Quảng Trị
Năm 1954, cục diện chiến trường chuyển biến mạnh mẽ. Quân Pháp điều Binh đoàn cơ động số 100 (GM100) – đơn vị tinh nhuệ tập hợp nhiều lính Âu – Phi – từ chiến trường Triều Tiên về Tây Nguyên để lập tuyến phòng ngự.
Đại đoàn 305 được giao phối hợp với các lực lượng khác chặn đánh GM100 khi chúng rút khỏi An Khê theo đường số 19.
Võ Thiết hiểu rõ:
“Nếu chặn được GM100, ta sẽ khoét một lỗ thủng lớn vào phòng tuyến của Pháp ở Tây Nguyên.”
Chuẩn bị cho trận quyết chiến
Tiểu đoàn của ông bí mật ém quân dọc khe suối Đak Pơ. Địa hình hiểm trở, lại mưa rừng mịt mù, nhưng Thiết kiên quyết yêu cầu:
Trinh sát nắm đường đi của địch xuống từng mét.
Công binh đặt chướng ngại để khóa đường rút.
Bộ binh bố trí hỏa điểm chữ thập, sẵn sàng đánh gần để cắt đội hình GM100.
Ông thường nói với chiến sĩ:
“Đánh trận này phải nhanh, gọn, không để chúng kịp xoay trở.”
Khoảnh khắc lật ngược cán cân
Ngày 24 tháng 6 năm 1954, GM100 lọt vào khu vực phục kích. Khi đội hình địch kéo dài trên đường số 19, Võ Thiết ra hiệu bằng khẩu lệnh ngắn gọn:
“Nổ súng!”
Trận đánh bùng nổ dữ dội. Pháo 75 ly của ta từ mỏm đá bên sườn trút xuống đầu xe cơ giới địch. Bộ binh của Thiết chia thành nhiều mũi, lao vào đánh giáp lá cà, cắt rời đội hình GM100 thành từng cụm nhỏ.
Tiểu đoàn do ông chỉ huy bao vây đoàn xe phía sau, đánh sập các xe GMC chở lính Âu – Phi. Chiếc cờ hiệu của GM100 ngã xuống trong hỗn loạn. Chỉ trong vài giờ, Binh đoàn cơ động số 100 – đơn vị từng tham chiến ở Triều Tiên – bị tiêu diệt gần như hoàn toàn.
Một chiến sĩ kể lại:
“Trong làn khói trắng, tôi thấy anh Thiết đứng trên mô đất, hô khẩu lệnh dứt khoát như sấm. Không ai dám chùn bước.”
Sau trận đánh – người chỉ huy lặng lẽ
Chiến thắng Đak Pơ trở thành một trong những thất bại nặng nề nhất của Pháp trong năm 1954, góp phần làm rung chuyển toàn bộ hệ thống cơ động của địch ở Tây Nguyên. Võ Thiết nhận nhiệm vụ mới, nhưng ông chưa bao giờ nhận công về mình, luôn nói:
“Thắng trận là nhờ anh em.”
Sau hòa bình, ông trở về quê Quảng Trị. Dù tóc bạc theo năm tháng, dáng đi vẫn nhanh nhẹn và mắt vẫn sáng như ngày nào ở khe suối Đak Pơ. Ông sống giản dị, không nhắc nhiều về chiến tranh. Người dân trong vùng gọi ông là “Ông Thiết đại đoàn”, như một cách nhớ về người chỉ huy năm xưa.
Không ai ghi lại chính xác năm ông mất — nhưng trong ký ức của đồng đội, ông mãi là người chỉ huy quả cảm, trí tuệ, đã góp phần vào trận đánh làm thay đổi cục diện chiến trường Tây Nguyên năm 1954.
