Tiểu đội 11 cô gái sông Hương

Trong ký ức của người dân xứ Huế, hình ảnh người con gái cố đô thường gắn liền với vẻ dịu dàng, nón lá bài thơ và tà áo tím thướt tha bên dòng sông Hương mộng mơ. Thế nhưng, giữa những năm tháng khói lửa của cuộc kháng chiến chống Mỹ, có một tiểu đội nữ dân quân đã viết nên một chương sử khác – đầy kiêu hãnh, can trường và cũng đầy máu và nước mắt. Đó là Tiểu đội 11 cô gái sông Hương.

Tiểu đội được thành lập vào đầu năm 1967, trong bối cảnh quân dân ta đang khẩn trương chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Đội hình gồm 11 cô gái trẻ trung, xinh đẹp, đa phần mới chỉ mười tám, đôi mươi, do chị Phạm Thị Liên làm đội trưởng và chị Đỗ Thị Cúc làm đội phó. Với lòng căm thù giặc hừng hực và tình yêu quê hương thiết tha, họ gác lại những ước mơ riêng tư để dấn thân vào nơi hiểm nguy nhất.

Nhiệm vụ ban đầu của các chị là bám sát địa bàn, xây dựng cơ sở, vào thành phố nắm bắt các mục tiêu quan trọng và làm giao liên dẫn đường cho bộ đội. Các cô gái đã lặng lẽ, gan dạ nghiên cứu từng góc phố, con đường để đảm bảo bí mật tuyệt đối. Khi chiến dịch Xuân Mậu Thân bùng nổ đêm 30 Tết năm 1968, tiểu đội chia làm ba tổ, dẫn ba cánh quân đánh úp vào thành phố khiến quân địch không kịp trở tay.

Trận đánh ác liệt nhất diễn ra vào đêm 11 và rạng sáng ngày 12/2/1968 tại khu vực ngã ba chợ Cống, phường Phú Hội. Trước sức tấn công của một tiểu đoàn thủy quân lục chiến Mỹ cùng 10 xe tăng yểm trợ, các cô gái sông Hương đã không hề nao núng. Với khẩu súng trường trong tay, các chị vừa tải thương, vừa trực tiếp chiến đấu, đẩy lùi một tiểu đoàn bộ binh Mỹ và tiêu diệt 120 tên địch. Chiến công vang dội ấy đã góp phần giúp quân ta làm chủ thành phố Huế suốt 25 ngày đêm.

Giữa làn mưa bom bão đạn, sự hy sinh là không thể tránh khỏi. Trong chiến dịch này, bốn người chị em đã mãi mãi nằm lại khi tóc còn xanh màu con gái, chưa một lần được cầm tay người yêu. Đó là chị Hoàng Thị Sau, chị Đỗ Thị Hoa, chị Hoàng Thị Hết và chị Nguyễn Thị Diên. Các chị ngã xuống trong cái se lạnh của tiết trời xứ Huế, khi mùi khói thuốc súng quyện lẫn với mùi thơm của bánh tét mùa xuân.

Tin thắng trận và sự quả cảm của tiểu đội đã bay đến Thủ đô. Cảm động trước ý chí của những cô gái nhỏ nhắn, Bác Hồ đã gửi tặng bài thơ khen ngợi:

"Dõng dạc tay cầm khẩu súng trường

Khôn ngoan dàn trận khắp trong phường

Bác khen các cháu dân quân gái

Đánh giặc Hoa Kỳ phải nát xương".

Khi nhận được những vần thơ ấy, các chị đã ôm nhau khóc vì xúc động bởi sự quan tâm của vị lãnh tụ kính yêu giữa muôn vàn công việc nước nhà.

Sau năm 1968, các cô gái còn lại vẫn tiếp tục cầm súng chiến đấu khắp các chiến trường Thừa Thiên. Đội phó Đỗ Thị Cúc hy sinh năm 1969 tại A Lưới, và đội trưởng Phạm Thị Liên cũng ngã xuống vào năm 1972 khi đang làm nhiệm vụ tại Kim Long. Khi chiến tranh kết thúc, tiểu đội 11 người chỉ còn lại 5 người trở về.

Hòa bình lập lại, những "cô gái sông Hương" năm nào như bà Hoàng Thị Nở trở về với cuộc sống đời thường, lặng lẽ cống hiến cho công tác xã hội và xây dựng gia đình. Dù thời gian có làm phai mờ màu tóc, nhưng những ký ức về đồng đội và trận đánh năm xưa vẫn luôn vẹn nguyên trong trái tim họ. Năm 2009, tiểu đội đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân – một sự ghi nhận xứng đáng cho những biểu tượng của phụ nữ Huế anh hùng.