"TIỂU ĐỘI 11 CÔ GÁI SÔNG HƯƠNG" TRONG CHIẾN DỊCH MẬU THÂN 1968

Huế những ngày đầu xuân năm 1968 không có pháo hoa và hoa mai vàng rực rỡ, mà chỉ có khói súng và tiếng gầm rú của xe tăng, máy bay. Giữa thành phố cổ kính đang quặn mình trong lửa đạn, có một tiểu đội dân quân gồm 11 thiếu nữ tuổi đời từ 17 đến 24 đã viết nên một huyền thoại khiến kẻ thù phải khiếp sợ và cả thế giới phải ngỡ ngàng.

Trước khi trở thành những chiến sĩ quả cảm, 11 cô gái ấy là những tiểu thương ở chợ Đông Ba, là những nữ sinh, những người con gái Huế vốn chỉ quen với việc chèo đò trên dòng Hương Giang, thêu thùa hay buôn bán tảo tần. Họ mang vẻ đẹp dịu dàng, kín đáo của người con gái đất Thần Kinh với tà áo dài và nón lá.

Thế nhưng, khi chiến dịch Mậu Thân nổ ra, gác lại những ước mơ riêng, các cô đã gia nhập vào Tiểu đội tự vệ thành phố Huế. Tiểu đội do chị Phạm Thị Liên làm tiểu đội trưởng, chị Đỗ Thị Cúc làm tiểu đội phó. 11 cô gái ấy gồm: Phạm Thị Liên, Đỗ Thị Cúc, Chế Thị Mừng, Hoàng Thị Khương, Nguyễn Thị Hoa, Nguyễn Thị Đào, Hoàng Thị Tân, Đỗ Thị Hoa, Lê Thị Xuân, Nguyễn Thị Hồi và Quách Thị Hồi.

Đầu tháng 2 năm 1968, quân đội Mỹ và quân lực Việt Nam Cộng hòa mở đợt phản công quy mô lớn nhằm chiếm lại thành phố Huế. Cửa ngõ phía Nam (khu vực Phường Đúc, Nam Giao, Từ Đàm) trở thành địa bàn tranh chấp ác liệt.

Nhiệm vụ của tiểu đội 11 cô gái sông Hương ban đầu là dẫn đường cho bộ đội chủ lực, tải thương và tiếp tế. Tuy nhiên, khi tình thế chiến trường trở nên khẩn cấp, các chị đã trực tiếp cầm súng, bám trụ trận địa để ngăn chặn các mũi tấn công của quân thù.

Đối thủ của các chị không phải là những lính bộ binh thông thường, mà là cả một tiểu đoàn quân Mỹ tinh nhuệ với sự hỗ trợ của xe tăng, xe bọc thép M113 và máy bay phản lực dội bom liên tục. Một bên là 11 cô gái nhỏ bé với súng trường AK, cac-bin và lựu đạn; một bên là khí tài hiện đại bậc nhất thế giới bấy giờ.

Suốt nhiều ngày đêm bám trụ tại khu vực khách sạn Hương Giang và các khu phố cổ, các cô gái đã vận dụng lối đánh du kích mưu trí. Các chị ẩn hiện trong những ngôi nhà, dưới những gốc cây cổ thụ, chờ xe tăng địch đến gần mới nổ súng hoặc ném lựu đạn.

Trận đánh ác liệt nhất diễn ra vào ngày 12/2/1968. Quân Mỹ huy động pháo binh bắn phá dữ dội vào trận địa của tiểu đội. Bụi đá, khói bom làm cay xè mắt, nhưng không một ai rời bỏ vị trí. Chị Chế Thị Mừng khi đó mới 20 tuổi, nhỏ nhắn nhưng gan góc, đã cùng đồng đội đẩy lùi hàng chục đợt tiến công.

Có những lúc quân địch tràn lên quá đông, các cô gái đã đồng thanh hô vang khẩu hiệu để át tiếng bom, dùng sự lạc quan để trấn áp nỗi sợ hãi. Kết thúc đợt chiến đấu, tiểu đội 11 cô gái sông Hương đã đẩy lùi một tiểu đoàn lính Mỹ, tiêu diệt nhiều sinh lực địch và bắn cháy xe bọc thép. Hình ảnh những cô gái Huế tóc dài chấm lưng, tay cầm súng trường đứng giữa đống đổ nát của khách sạn Hương Giang đã trở thành một biểu tượng bất tử.

Chiến tranh không phải là một bài thơ, và hoa chỉ nở sau những mất mát. Trong những ngày chiến đấu anh dũng ấy, tiểu đội trưởng Phạm Thị Liên và tiểu đội phó Đỗ Thị Cúc cùng chị Hoàng Thị Tân đã anh dũng hy sinh.

Chị Phạm Thị Liên ngã xuống khi tuổi đời còn quá trẻ, đôi mắt chị vẫn hướng về phía dòng sông Hương yêu dấu. Sự ra đi của các chị đã tiếp thêm ngọn lửa căm thù cho những người còn lại. Họ không còn là những cô gái yếu đuối nữa, họ đã trở thành những "đóa sen thép" thực sự giữa lòng thành phố Huế.

Cảm phục trước tinh thần quả cảm của các cô gái, từ miền Bắc, nhà thơ Tố Hữu đã xúc động viết nên những vần thơ bất hủ trong bài "Tiếng hát sang xuân":

"Dõng dạc tay cầm khẩu súng trường
Khôn ngoan chẳng lại trẻ con đường
Gậy tre quật ngã xe tăng Mỹ
Của những cô em gái sông Hương"

Câu thơ không chỉ ca ngợi chiến công, mà còn khắc họa vẻ đẹp hiên ngang, tự tin của người phụ nữ Việt Nam trong thời đại mới. Bác Hồ sau khi nghe tin về chiến công của tiểu đội cũng đã gửi thư khen ngợi và tặng mỗi cô một huy hiệu của Người.

Năm 2009, Tiểu đội 11 cô gái sông Hương đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện về 11 cô gái sông Hương đã minh chứng rằng: Lòng yêu nước không phân biệt lứa tuổi, giới tính. Khi quê hương bị xâm lăng, những bàn tay vốn chỉ quen thêu thùa, chèo đò cũng có thể cầm súng làm nên những kỳ tích chấn động. Các chị đã làm đẹp thêm hình ảnh người phụ nữ Huế: không chỉ duyên dáng, lãng mạn bên dòng sông Hương thơ mộng, mà còn vô cùng quyết liệt và trung dũng khi đất nước cần.

Hôm nay, những người con gái trong tiểu đội năm xưa người còn, người mất, nhưng câu chuyện về họ vẫn mãi là một phần linh hồn của cố đô Huế. Họ chính là những "đóa hoa lửa" rực rỡ nhất, tỏa hương thơm của lòng quả cảm và đức hy sinh cho muôn đời sau.