Tiểu Đội Trưởng Của Gò Cây Đa

Có những người trùng tên với những nhân vật lớn trong lịch sử, nhưng cuộc đời họ lại đi theo một con đường hoàn toàn khác — con đường của người lính bình thường, cầm súng chiến đấu vì Tổ quốc, không màng danh lợi. Liệt sĩ Ngô Đình Diệm — người con của làng Xuân Phước, xã Xuân An, Phú Khánh — là một người như vậy.

Ông sinh năm 1931, trong một gia đình ở vùng quê Xuân Phước, Xuân An. Đây là vùng đất trung du Phú Khánh, nơi đồng ruộng xen lẫn đồi núi, người dân quen với cuộc sống lao động vất vả nhưng cũng quen với tinh thần cứng cỏi, không dễ chịu khuất phục trước bất cứ điều gì.

Ông lớn lên đúng vào những năm đất nước loạn lạc nhất. Mới mười mấy tuổi đầu đã thấy giặc Pháp càn quét, thấy làng xóm bị đốt phá, thấy người dân bị bắt bớ, đánh đập. Cái tuổi ấy mà chứng kiến những điều đó, thì lòng căm thù giặc tự nhiên mà lớn dần, không cần ai dạy.

Tháng 10 năm 1947, khi vừa tròn mười sáu tuổi, Ngô Đình Diệm xung phong nhập ngũ. Mười sáu tuổi — cái tuổi mà lẽ ra còn đang cắp sách đến trường, còn đang chạy nhảy vô tư ngoài đồng. Vậy mà ông đã chọn cầm súng. Chắc cha mẹ ông lo lắm, nhưng chắc cũng hiểu — thời thế nó vậy, trai làng không thể ngồi yên nhìn giặc hoành hành.

Từ một người lính mới, qua những năm tháng chiến đấu gian khổ, ông Ngô Đình Diệm dần trưởng thành. Không phải ai cũng được tin tưởng giao nhiệm vụ chỉ huy, nhưng ông đã được — ông trở thành tiểu đội trưởng, chỉ huy một nhóm anh em chiến sĩ trong Tiểu đoàn 375 đóng quân hoạt động tại vùng Phú Yên. Đó là sự ghi nhận của tổ chức, nhưng cũng là gánh nặng thêm trên đôi vai người lính trẻ — vì từ đây, ông không chỉ lo cho bản thân mình nữa, mà còn phải lo cho cả tiểu đội.

Tiểu đoàn 375 hoạt động trên địa bàn Phú Yên trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Pháp. Đây là thời kỳ chiến sự diễn ra ác liệt, hai bên giành nhau từng tấc đất, từng ngọn đồi, từng con đường. Người lính không có chỗ nghỉ ngơi thực sự — hôm nay vừa đánh xong trận này, ngày mai đã phải chuẩn bị cho trận khác.

Ngày 28 tháng 1 năm 1954 — đúng vào những ngày cận Tết Nguyên Đán, khi mà ở quê nhà người ta đang chuẩn bị đón năm mới — tiểu đội trưởng Ngô Đình Diệm đã ngã xuống trong một trận chiến đấu tại Gò Cây Đa, thuộc vùng Ngọc Long, Phú Yên. Ông hy sinh trong tư thế của người lính đang chiến đấu — không phải lúc rút lui, không phải lúc tháo chạy, mà là khi đang đối mặt với kẻ thù.

Năm đó ông hai mươi ba tuổi.

Ông được đồng đội an táng ngay tại Gò Cây Đa — nơi ông ngã xuống cũng là nơi ông ở lại. Chỉ vài tháng sau, tháng 7 năm 1954, Hiệp định Genève được ký kết, cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc. Ông đã không kịp nhìn thấy ngày đó — nhưng phần chiến thắng ấy, có một phần công sức và máu xương của ông trong đó.