Tiểu đội trưởng Thanh niên Xung phong: Nguyễn Thị Định (Ngã ba Đồng Lộc)

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có những địa danh đã đi vào lịch sử như những biểu tượng của lòng quả cảm và sự hy sinh anh dũng. Ngã ba Đồng Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) chính là một nơi như thế. Và nhắc đến Đồng Lộc, người ta không thể không nghẹn ngào, khâm phục khi nhớ về Tiểu đội 4 thuộc Đại đội 552, Tổng đội 55 Thanh niên xung phong – nơi 10 bông hoa trinh liệt đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân cho mạch máu giao thông của Tổ quốc.

"Tọa Độ Chết" Và Những Cô Gái Tuổi Đôi Mươi

Vào những năm 1964 - 1968, Ngã ba Đồng Lộc là mạch máu giao thông độc đạo, nơi trung chuyển hàng hóa, vũ khí, lương thực từ hậu phương miền Bắc chi viện cho tiền tuyến miền Nam. Nhận rõ vị trí chiến lược này, đế quốc Mỹ đã tập trung đánh phá điên cuồng. Mỗi mét đất nơi đây đều phải hứng chịu hàng chục quả bom cày xới, biến Đồng Lộc thành một "tọa độ chết" không một bóng cây ngọn cỏ nào có thể mọc nổi.

Giữa trận đồ bom đạn ấy, Tiểu đội 4 gồm 10 cô gái trẻ tuổi đời chỉ từ 17 đến 24 đã có mặt. Nhiệm vụ của các chị là canh trực, đo đạc hố bom, san lấp mặt đường ngay sau khi máy bay địch vừa oanh tạc để những đoàn xe chở hàng hướng về miền Nam không bị khựng lại.

Dù cái chết luôn cận kề, các chị vẫn sống và chiến đấu với tinh thần lạc quan phi thường. Trong bức thư cuối cùng gửi về cho mẹ, Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần vẫn viết bằng những dòng chữ kiên cường, đầy lạc quan:

"Mẹ ơi, ở đây vui lắm mẹ ạ, bom đạn đánh sập đường quyệt thì chúng con lại đổ đất lên để xe đi. Địch đánh ngày không che được mắt chúng con, chúng đánh đêm thì chúng con làm đèn hướng dẫn cho xe qua..."

Buổi Chiều Định Mệnh Ngày 24 Tháng 7

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, như mọi ngày, Tiểu đội 4 nhận lệnh ra hiện trường gấp để lấp hố bom, sửa đường cho xe thông tuyến. Đến khoảng 16 giờ 30 phút, trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc.

Một quả bom định mệnh đã rơi trúng cửa hầm nơi 10 cô gái đang trú ẩn. Khói bom mù mịt tan đi, cả trận địa lặng đi khi nhận ra căn hầm đã bị sập hoàn toàn. Đồng đội, các chiến sĩ cao xạ và công binh lập tức lao đến, điên cuồng dùng tay, dùng cuốc xẻng đào bới đất đá để tìm các chị.

Lần lượt từng người được đưa lên, nhưng tất cả đã mãi mãi ra đi khi tim họ đã ngừng đập. Người em út Võ Thị Hà hy sinh khi mới 17 tuổi. Người tiểu đội phó Hồ Thị Cúc bị vùi lấp sâu nhất, phải đến ngày thứ 3 đồng đội mới tìm thấy chị trong tư thế ngồi ôm chặt lấy đất, đầu đội chiếc nón bẹp gí, mười đầu ngón tay rớm máu vì cào cấu tìm đường sống. 10 cô gái trẻ trung, tràn đầy nhựa sống đã cùng ngã xuống trong một ngày, ngay trên mảnh đất quê hương.

Bản Hùng Ca Bất Tử

Sự hy sinh của 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành một biểu tượng vĩ đại cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng của thế hệ trẻ Việt Nam. Các chị đã sống, chiến đấu và ngã xuống khi tuổi đời đẹp nhất, chưa kịp lập gia đình, chưa một lần được biết đến hạnh phúc lứa đôi riêng biệt, nhưng tình yêu các chị để lại cho Tổ quốc là vĩnh cửu.

Năm 1972, tập thể 10 nữ liệt sĩ đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, Ngã ba Đồng Lộc ngày nay đã xanh lại màu xanh của sự sống. Những hố bom xưa giờ là những đồi thông lộng gió, là quảng trường, tượng đài trang nghiêm đón hàng triệu lượt người về thăm và nghiêng mình kính cẩn.

10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc không mất đi. Họ đã hóa thân vào từng tấc đất, vào mạch đường Trường Sơn huyền thoại. Câu chuyện về các chị sẽ mãi là bài học lớn về lòng yêu nước, là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau phải sống sao cho xứng đáng với những giọt máu xương đã đổ xuống vì nền độc lập, tự do của dân tộc.