TIỂU SỬ ANH HÙNG HUỲNH VĂN NGHỆ – NGƯỜI CON CỦA ĐẤT BIÊN HÒA, TRỌN ĐỜI VÌ NƯỚC VÌ DÂN
Huỳnh Văn Nghệ sinh ngày 2/2/1914 tại làng Tân Tịch, tổng Chánh Mỹ Hạ, tỉnh Biên Hòa (nay thuộc xã Thường Tân, huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương), trong một gia đình nghèo giàu truyền thống yêu nước. Trước khi ông ra đời, gia đình từng sống cuộc đời lênh đênh trên ghe thuyền dọc sông Bao Ngược. Một trận bão lớn năm 1903 đã cuốn trôi toàn bộ tài sản, đồng thời cướp đi hai người con đầu, để lại nỗi mất mát nặng nề cho gia đình. Sau biến cố ấy, gia đình ông phải rời nơi cư trú cũ, lưu lạc lên vùng Tân Uyên lập nghiệp. Thân phụ ông là Huỳnh Văn Tờn, người biết võ nghệ và chữ Nho, sống chủ yếu bằng nghề đi săn và làm thuê. Dù chính quyền thực dân cấm đoán, ông Tờn vẫn bí mật truyền dạy võ cho thanh niên trong làng, thể hiện tinh thần khẳng khái và ý chí giữ gìn truyền thống. Thân mẫu ông, bà Đoàn Thị Hiển, làm nghề buôn bán nhỏ, tảo tần sớm hôm để nuôi sống gia đình đông con. Huỳnh Văn Nghệ là con thứ bảy trong gia đình, thường được gọi là Tám Nghệ. Tuổi thơ ông lớn lên trong gian khó nhưng được cha mẹ chăm lo học hành chu đáo, được rèn luyện cả văn lẫn võ. Ông học tiểu học tại làng Mỹ Lộc (Tân Uyên) và sớm bộc lộ tư chất thông minh, học giỏi. Năm 1928, sau khi tốt nghiệp tiểu học, ông giành học bổng vào Trường Petrus Ký – một ngôi trường danh tiếng ở Sài Gòn. Trong thời gian này, gia đình ông tiếp tục gặp nhiều biến cố, đặc biệt là sự qua đời đột ngột của người cha do rắn độc cắn, khiến gánh nặng gia đình dồn lên vai người mẹ và các anh chị. Bước đầu hoạt động cách mạng Từ nhỏ, Huỳnh Văn Nghệ đã chịu ảnh hưởng sâu sắc tinh thần yêu nước của gia đình và quê hương. Trong thời gian học tại Trường Petrus Ký, ông sớm bộc lộ thái độ phản đối chế độ thực dân Pháp và bắt đầu tiếp xúc với các tư tưởng cách mạng tiến bộ. Sau khi tốt nghiệp Thành chung năm 1932, ông làm việc tại Sở Hỏa xa Đông Dương ở Sài Gòn. Tại đây, ông tích cực tham gia phong trào Đông Dương Đại hội (1936), đồng thời bắt đầu sáng tác thơ, viết báo bằng tiếng Việt và tiếng Pháp với bút danh Hoàng Hồ, góp phần cổ vũ tinh thần yêu nước trong quần chúng. Năm 1937, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong con đường hoạt động cách mạng. Đến năm 1940, khi Khởi nghĩa Nam Kỳ bùng nổ và bị đàn áp khốc liệt, ông tiếp tục tham gia hỗ trợ lực lượng nghĩa quân, bí mật tiếp tế và giữ liên lạc với căn cứ cách mạng tại Tân Uyên. Năm 1942, do hoạt động bị lộ khi đang hỗ trợ phong trào kháng chiến, ông bị thực dân Pháp truy bắt. Ông buộc phải rời khỏi Việt Nam, sang Thái Lan tiếp tục hoạt động trong cộng đồng Việt kiều yêu nước. Tại đây, ông tham gia xây dựng phong trào kiều bào hướng về Tổ quốc và tham gia xuất bản báo Hồn Cố Hương, góp phần tuyên truyền, cổ vũ tinh thần đấu tranh cách mạng. Huỳnh Văn Nghệ là hình ảnh tiêu biểu của một người chiến sĩ – thi sĩ, vừa cầm bút, vừa cầm súng, trọn đời gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử đấu tranh cách mạng Việt Nam.
