Tiểu sử - cuộc đời Má Tám Hường

1. Thân thế và tuổi thơ:

- Tên thường gọi: Má Tám Hường

- Sinh khoảng: 1924

- Quê quán: Ấp Phú Bình, xã Phú Thanh, huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai (cũ).

- Gia đình: Con thứ tám trong một gia đình nghèo làm rẫy, chuyên gánh củi – đánh bắt cá dọc sông La Ngà.

- Tuổi thơ của má gắn liền với nước sông đục ngầu mùa mưa, cát trắng mùa khô, và những chuyến ghe con chèo ngược xuôi bán rau đổi gạo. Má chỉ đến lớp ba trường làng, nhưng thông thạo từng dòng nước, từng con gió và từng bãi xoáy của con sông quê mình.

2. Những năm đầu kháng chiến – từ người làm rẫy thành người giao liên:

- Khi kháng chiến chống Pháp bùng nổ, Phú Thanh – Phú Xuân trở thành vùng căn cứ của du kích. Thanh niên trai làng lên rừng làm giao liên, đào hầm, tiếp tế.

- Má Tám Hường khi đó ngoài đôi mươi, chân chất, mạnh mẽ, quyết định xin tham gia đội giao liên – tiếp tế bằng đường sông.

- Nhiệm vụ của má:

+ Che giấu cán bộ trong chòi ven sông.

+ Vận chuyển lương thực, thuốc men từ Phú Thanh qua Phú Xuân.

+ Dẫn đường vượt sông ban đêm bằng ghe nhỏ.

+ Trực tiếp tham gia các trận tiếp tế cho du kích dọc đường 20, khi địch kiểm soát gắt gao.

- Má không có súng, không có quân hàm. Vũ khí của má chỉ là một mái chèo, ngọn đèn dầu, và trái tim gan góc.

3. Kháng chiến chống Mỹ – người giữ bến sông La Ngà:

- Bến sông bí mật: Cuối những năm 1959–1975, Mỹ – ngụy tăng cường đồn bốt dọc sông La Ngà và đường 20. Bọn địch canh gác ngày đêm, quyết chặn đường giao liên giữa các xã và căn cứ rừng. Lúc này, căn chòi của má Tám Hường trở thành bến vượt sông tuyệt mật của cách mạng.

- Hơn 15 năm, má:

+ Chèo ghe vượt sông trong những đêm tối không trăng, bất chấp pháo sáng và máy bay quần thảo.

+ Cứu hàng trăm thương binh từ Phú Xuân đưa về rừng.

+ Đưa đón cán bộ khu ủy, bộ đội chủ lực đi qua vùng Tân Phú.

+ Nhiều lần mưu trí đánh lạc hướng địch, cứu giao liên khỏi bị bắt.

- Người mẹ của thương binh: Người ta kể rằng má có một hòm gỗ nhỏ, bên trong toàn lá thuốc rừng, băng, mảnh vải. Bất cứ thương binh nào được đưa tới bến sông, má đều tự tay rửa vết thương, giữ mạng sống cho họ trong phút hiểm nghèo.

4. Mất mát – hy sinh thầm lặng:

- Con trai duy nhất ra trận: Má Tám Hường chỉ có một người con trai là Út Đời, sinh năm 1953.

- Nhà nghèo, hai mẹ con nương vào nhau mà sống. Nhưng năm 1971, Út Đời xin má đi bộ đội địa phương. Má khóc, nhưng rồi lau nước mắt, lặng lẽ gói cho con mấy củ khoai khô, vài chiếc lá thuốc và dặn: “Đi thì ráng giữ mình. Sống thì con về với má. Còn chết… má coi mấy chú thương binh là con má hết.”

- Năm 1972 – mất đứa con, nhưng không mất niềm tin: Út Đời hy sinh khi mới 19 tuổi trong trận đánh gần Bàu Lách. Tin báo tử đến lúc má đang chèo ghe đưa ba thương binh vượt sông. Má cúi đầu, nước mắt hòa với nước sông. Nhưng khi thương binh hỏi: “Má ơi… ngừng lại đi, má đau lòng quá mà.” Má chỉ nói: “Còn người phải cứu thì má còn chèo. Con má chết rồi… thì càng phải cứu con người ta.” Từ đó, má coi tất cả bộ đội và du kích là con của mình.

5. Sau ngày thống nhất – cuộc đời bình dị tiếp tục bên sông:

- Ngày 30/4/1975, tiếng súng im. Má Tám Hường vẫn bám bến sông, vẫn chèo ghe, nhưng lần này là đưa trẻ con đi học, đưa dân qua sông, chở lúa, chở gạo cho bà con.

- Địa phương đề nghị má nhận huân chương và ghi công, nhưng má chỉ nói:

“Công cán gì đâu mấy chú. Tui sống được tới bữa nay là nhờ dân, nhờ bộ đội. Tui chỉ làm bổn phận người đàn bà giữ sông thôi.”

6. Ngày má đi – và di sản còn lại:

- Má Tám Hường mất năm 1998, thọ 74 tuổi.

- Người dân Phú Thanh chôn má trên gò đất cao nhìn xuống khúc sông má giữ gần nửa đời.

- Tấm bia nhỏ ghi mấy dòng:

“Má Tám Hường

Người giữ bến sông thời hoa lửa

Sống kiên cường – Thương người – Vì nước”

- Đến bây giờ, người vùng Phú Thanh – Phú Xuân – Tân Phú vẫn kể cho con cháu nghe:

+ “Nhờ má Tám mà nhiều cán bộ sống.”

+ “Nhờ má mà đường giao liên không bao giờ đứt.”

+ “Má là người mẹ của cả chiến trường Tân Phú ngày xưa.”

- Và chiều nào cũng vậy, trên mặt nước La Ngà, người ta như thấy bóng dáng một người đàn bà nhỏ thó, tay cầm mái chèo, vẫn đang vượt qua hai bờ của thời gian – nối quá khứ hoa lửa với hiện tại yên bình