TIỂU SỬ ĐỒNG CHÍ TRẦN PHÚ

Đồng chí Trần Phú sinh ngày 1/5/1904 tại thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên (nguyên quán tại xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh). Dù cuộc đời hoạt động cách mạng của ông bị ngắt quãng rất sớm khi ông hy sinh ở tuổi 27, nhưng Trần Phú đã kịp để lại một dấu ấn vĩ đại khi trở thành Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam (khi đó là Đảng Cộng sản Đông Dương), người dự thảo bản Luận cương Chính trị năm 1930 – văn kiện đặt nền móng lý luận quan trọng cho con đường giải phóng dân tộc.

Ảnh tư liệu.

### 1. Từ người thầy giáo trẻ đến hạt giống cách mạng xuất sắc

Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước, Trần Phú sớm mồ côi cả cha lẫn mẹ. Bằng nghị lực vượt khó, ông học giỏi và tốt nghiệp Trường Quốc học Huế, sau đó trở thành giáo viên trường tiểu học Cao Xuân Dục tại Vinh (Nghệ An). Tại đây, người thầy giáo trẻ đã hòa mình vào phong trào yêu nước của thanh niên và trí thức, tham gia thành lập Hội Phục Việt (sau đổi thành Hội Hưng Nam).

Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 1926 khi ông được tổ chức cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) để bắt liên lạc với Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Tại đây, ông đã có cuộc gặp gỡ định mệnh với lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, được đồng chí trực tiếp huấn luyện, kết nạp vào Cộng sản Đoàn. Nhận thấy tư duy lý luận xuất sắc của Trần Phú, Nguyễn Ái Quốc đã giới thiệu ông sang Liên Xô học tập tại trường Đại học Phương Đông của Quốc tế Cộng sản ở Moskva.

### 2. Tổng Bí thư đầu tiên và Bản Luận cương Chính trị 1930

Tháng 4/1930, sau khi tốt nghiệp tại Liên Xô, Trần Phú bí mật về nước hoạt động và được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Lâm thời của Đảng. Ông được giao nhiệm vụ quan trọng là dự thảo bản Luận cương Chính trị.

* Hội nghị Trung ương tháng 10/1930: Tại Hội nghị lần thứ nhất họp tại Hương Cảng (Trung Quốc), Ban Chấp hành Trung ương đã chính thức thông qua Bản Luận cương Chính trị do Trần Phú khởi thảo. Bản luận cương đã định hướng rõ ràng mục tiêu của cách mạng Việt Nam: làm cách mạng tư sản dân quyền, bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa, tiến thẳng lên cách mạng xã hội chủ nghĩa.
* Vị trí lịch sử: Cũng tại hội nghị này, Trần Phú vinh dự được bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên khi mới 26 tuổi. Trên cương vị người đứng đầu, ông đã dốc toàn bộ tâm huyết và sức lực để xây dựng hệ thống tổ chức Đảng, lãnh đạo phong trào cách mạng, đỉnh điểm là cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh (1930 – 1931).

### 3. Tấm gương bất khuất và lời nhắn nhủ bất tử trước bình minh hòa bình

Giữa lúc phong trào cách mạng đang sục sôi, vào ngày 18/4/1931, Tổng Bí thư Trần Phú bị mật thám Pháp bắt giữ tại cơ sở bí mật ở Sài Gòn.

* Sắt đá trước nhục hình: Biết ông là người đứng đầu Đảng, thực dân Pháp đã dùng mọi ngón đòn tra tấn tàn khốc nhất, từ dụ dỗ, mua chuộc đến dùng nhục hình tra tấn dã man hòng ép ông khai ra cơ quan đầu não của cách mạng. Tuy nhiên, chúng đã hoàn toàn thất bại trước ý chí gang thép của người cộng sản trẻ tuổi. Ông không hé môi nửa lời bảo vệ bí mật tuyệt đối của Đảng.
* Lời dặn lại nghẹn ngào: Do vết thương quá nặng từ những đòn tra tấn và chế độ hà khắc của nhà tù, sức khỏe của ông suy kiệt nhanh chóng. Ngày 6/9/1931, đồng chí Trần Phú đã trút hơi thở cuối cùng tại Nhà thương Chợ Quán (Sài Gòn) khi mới 27 tuổi.

Trước khi nhắm mắt, ông đã để lại lời nhắn nhủ thiêng liêng, trở thành phương châm sống và chiến đấu của hàng triệu chiến sĩ cách mạng thế hệ sau:

> "Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!"

---

### Tôn vinh ngày nay

Sự hy sinh của Tổng Bí thư Trần Phú là một tổn thất vô cùng lớn lao đối với cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ, nhưng tinh thần và "chí khí chiến đấu" của ông đã trở thành ngọn đuốc rực cháy xuyên qua các thời kỳ hoa lửa.

Để tưởng nhớ và tri ân công lao vĩ đại của vị Tổng Bí thư đầu tiên, tên của đồng chí Trần Phú đã được trân trọng đặt cho các tuyến đường trung tâm, các trường học lớn tại hầu hết các tỉnh, thành phố trên khắp cả nước. Khu mộ và khu lưu niệm của ông tại huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh ngày nay là một di tích lịch sử quốc gia quan trọng, nơi các thế hệ người Việt tìm về để soi lại ý chí và lòng trung kiên của một tượng đài bất tử.