Tiểu sử Nguyễn Doãn Phong
Ông Nguyễn Doãn Phong, còn gọi là thầy Ba Hùng, sinh trường tại làng Mỹ Trà (nay thuộc thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp), là một người yêu nước nhiệt thành và có biệt tài về văn thơ. Ông cùng các bạn ngấm ngầm hỗ trợ, giúp đỡ các nhà cách mạng không ngại hiểm nguy. Ông nhiều lần bị Pháp bắt tù đày vì hoạt động này.
Thơ văn của ông còn truyền tụng đến ngày nay, phần nào bộc lộ tâm chí của ông. Vào đầu thế kỷ XX, khi mọi người hưởng ứng phong trào cắt tóc ngắn do phong trào Duy Tân và Đông Kinh Nghĩa Thục phát động, có một người ở làng Hòa An (Cao Lãnh), muốn cắt tóc nhưng lòng còn lo sợ, bèn mang trầu rượu đến xin phép nhà chức trách đương thời. Thầy Ba Hùng liền có bài thơ châm biếm:
Có sợ thì thôi, chẳng sợ thì...
Đầu mình mình cạo, bẩm ai chi
Cái thân hữu dụng dầu trao đặng, Đám tóc vô lương chẳng sá gì. Đã muốn thoát mình trong tục luy, Sao còn gục óc dưới thềm đê. Mấy lời nhắn kẻ văn minh thế, Có sợ thì thôi, chẳng sợ thì...
Cù lao Trâu nằm trong tổng An Tịnh, có ông cai tổng hói đầu, đã có nhiều vợ, lại còn cậy thế, ỷ quyền thường hay ve vãn, ép uổng đàn bà góa.
Ông Doãn Phong làm bài thơ Gà trống:
Nực cười gà trồng cựa cong cong,
Sẵn lúa ăn no đảo giáp vòng.
Đã mấy bầy con còn choé mỏ,
Biết bao nhiêu vợ cũng chong mòng.
Chòm lông nhổ sạch đầu trơ trọi,
Hai cẳng bươi hoài đảy trồng không.
Ăn bẩn đã đành, thêm túc mái,
Một dao chỉ thủ mới ưng lòng.
