Tiểu sử Nguyễn Thị Phước

Bà Nguyễn Thị Phước, tự Năm Phước, người làng Mỹ Trà (nay thuộc thành phố Cao Lãnh), là một điền chủ yêu nước, giàu lòng nhân đạo.

Dù là điền chủ lớn, giàu có, nhưng bà không quên giúp đỡ, hỗ trợ những người nghèo. Bà thường tổ chức chẩn bần vào những năm lụt lội, mất mùa, đắp đường, bắc cầu, đào kinh. Hiện nay, tại xã Tân Thuận Đông còn con kênh Sáu Mỹ (tên con trai của bà là Lê Văn Mỹ, người tham gia phong trào Đông Du). Cũng tại địa phương này, nay còn có chùa Kim Quang (chùa Lâm Vồ), do bà hiến hai mẫu đất và bỏ tiền xây dựng.

Năm 1912, Phan Bội Châu thành lập Việt Nam Quang Phục Hội ở Quảng Châu (Trung Quốc), đích thân Cường Để về Nam Kỳ và đến Cao Lãnh vận động tài chính cho phong trào, bà không ngần ngại ủng hộ 2.000 đồng (giá lúa bấy giờ là 0,20 đồng/giạ). Con trai bà, Lê Văn Mỹ nhiều lần bị giặc Pháp bắt giam cầm vì việc này.

Bà qua đời năm 1919, hưởng thọ 74 tuổi, phần mộ ở Rạch Chùa, xã Mỹ Trà (trong khuôn viên Công viên Văn Miêu, thành phố Cao Lãnh và đã được di dời về chùa Kim Quang vào dịp tiết thanh minh năm 2004).

Ông Võ Hoành, một yêu nhân của Đông Kinh Nghĩa Thục, lúc bấy giờ đang bị an trí ở Sa Đéc, được tin bà mất có gửi điều đôi văn:

“Nhứt sanh thiên đề giám,

Chung cuộc quốc dân tri".

Để ngợi ca công lao và đức hạnh của bà, một thi sĩ địa phương làm bài thơ sau:

“Dẫu là quân vận cũng như trai,

Đôi với non sông thủ một vai.

Trong giúp gia đình, lèo lái vừng,

Ngoài lo xã hội, chồng chèo hay.

Tranh giành độc lập từng chen mặt,

Tô điểm sơn hà cũng góp tay.

Phụ nữ ngày nay đà tiên bộ,

Nêu gương ái quốc, há nhường ai”.