Tiểu sử thiền sư Minh Thông

Nếu chùa Bửu Lâm do Thiền sư Tánh Nhắn - Thiện Châu khai sáng, thì người làm cho chùa này trở thành một ngôi chùa tổ đình tiếng tăm ở Đồng bằng sông Cửu Long là Thiền sư Minh Thông - Hải Huệ.

Hiện nay chưa biết rõ lai lịch và thế danh của Thiền sư Minh Thông - Hải Huệ. Tương truyền rằng Thiền sư Hải Huệ là người miền Trung, vốn là một quan thái giám triều đình Nguyễn, từ quan vào Đồng Nai thọ giáo với Thiền sư Tiên Bồn - Tịnh Căn ở chùa Đại Giác, trên Cù lao Phố (nay thuộc xã Hiệp Hoà, thành phố Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai). Sau một thời gian kiên trì tu học, sư Hải Huệ sớm trở thành một tăng sĩ tài đức và được cử về trụ trì chùa Kim Cang ở Bình Thảo (Đồng Nai). Về sau, sư Hải Huệ cầu pháp với Thiền sư Tiên Giác - Hải Tịnh cũng là đệ từ đời thứ 37 của Thiền sư Mật Hoằng. Thiền sư đóng vai trò rất quan trọng đối với Phật giáo Nam Bộ, có thể coi Thiền sư là tổ sư của Phật giáo Nam Bộ trong thời Pháp thuộc. Sau khi Pháp đánh Nam Kỳ (1859), Thiền sư Hải Tịnh và các đệ tử có nhiều mỗi quan hệ với các phong trào kháng chiến mà cuộc khởi nghĩa Láng Linh - Bảy Thưa (1867-1873) do Trần Văn Thành chỉ huy, có đông đảo tín đồ Bửu Sơn Kỳ Hương - một tông phái do Phật Thầy Tây An (tức Minh Huyên - Pháp Tạng), một đệ tử của Thiền sư sáng lập - tham gia là một điển hình cụ thể. Tư tưởng và hoạt động của Thiền sư Tiên Giác - Hải Tịnh đã ảnh hưởng sâu sắc đến các đệ tử, trong đó có Hoà thượng Hải Huệ.

Trong thời gian trụ trì chùa Kim Cang, Thiền sư Hải Huệ thường xuyên đi hoằng hoá ở Đồng bằng sông Cửu Long, vùng đất mới, nơi bá tánh vừa trải qua một cuộc binh lừa do thực dân Pháp gây ra và đang sống dưới sự thống trị của chúng, rất cần có chỗ nương tựa tinh thần. Tương truyền, sau khi sư Thức viên tịch, chùa Bửu Lâm không người trụ trì là lúc ghe Thiên sư đang đậu ở khu vực Cái Bảy. Hương chức làng Bình Hàng Trung thấy một nhà sư cùng với một cô vãi đi chung trên một chiếc ô ghe, có ý ngần ngại, song vì chùa đang cần sư hoằng hóa, nên buộc làng phải thỉnh Thiền sư về trụ trì chùa. Một thời gian sau, biết được thiền sư vốn là một quan thái giám của triều đình, có đạo hạnh cao, lại tinh thông Phật pháp, hết lòng vì sự nghiệp phố biên phòng tông nên dân làng và hương chức vô cùng quý trọng.

Hiện nay, ở Bửu Lâm, ngoài long vị còn có một số di tích, hiện vật liên quan đến Thiền sư. Vị trí hiện tại của chùa là do Thiền sư Hải Huệ chủ trương về phía bắc, cách xa bờ rạch, tạo ra một khoảng không gian rộng trước chùa.

Đồng thời với việc trụ trì Bửu Lâm, Thiền sư Hải Huệ còn khai sơn một số chùa khác là Thiên Phước, Linh Thứu ở Hội An Đông (Lấp Vò, Đồng Tháp), Linh Quang ở xã Long Hòa (Bình Thuỷ), Phước An ở Thới An Đông (Cần Thơ). Với ý định hoằng dương Phật pháp sâu rộng. Thiền sư Hải Huệ thu nạp nhiều đệ tử. Ngoài ra, Thiền sư còn cùng ông Nguyễn Văn Biểu (Phòng Biểu), một thủ lĩnh nghĩa quân thời Thiên, nhà ở gần, cât chòi, tập hợp đào tạo hoàng hồ luyện võ nghệ, chờ đợi thời cơ chồng Pháp cứu nước

Thiền sư viên tịch vào ngày mùng 4 tháng 8 năm Đinh Hương (ngày 11/9/1907), Tĩnh 92 tuổi, bảo tháp được lập phía trái trước chùa (ngôi thứ ba). Tháp hình lục giác, cao ba tầng, trên đỉnh là bầu hồ lô, tháp được xây đơn giản nhưng mỹ thuật và cổ kính, bia ghi: “Từ Lâm Tề giác tông, tam thập bát, huý Minh Thông - Hải Huệ giác linh, Tĩnh thập linh nhị thể, giới hạnh viên tu...".

Thiền sư Thiện Châu là người có công khai khai Bửu Lâm, một cơ sở Phật giáo thiên tông đầu tiên, làm nên lập cho việc phát triển Phật giáo ở Đồng sông Cửu Long, thì Thiền sư Hải Huệ là người có công khai Bửu Lâm thành một trung tâm truyền bá Phật pháp trong vùng. Chính Thiền sư cùng các đệ tử và pháp pháp tôn đã xây dựng hoặc hoàng hóa nhiều mái ở vùng đất mới này.