TIỂU SỬ VÀ CHIẾN TÍCH ANH HÙNG LIỆT SĨ LÂM ÚY (1926 – 1950)

I. TIỂU SỬ VÀ QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG CÁCH MẠNG

·         Thân thế và quê hương: Lâm Úy sinh năm 1926 trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống yêu nước tại xã Quảng Hòa, huyện Quảng Trạch (nay thuộc thị xã Ba Đồn), tỉnh Quảng Bình. Ông là người con thứ năm trong một gia đình có 6 anh chị em.

·         Tuổi thơ và chí hướng: Lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan, chứng kiến ách áp bức bóc lột dã man của thực dân Pháp đối với đồng bào quê hương, ngay từ thuở nhỏ, Lâm Úy đã nung nấu lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chí đấu tranh giành độc lập tự do.

·         Tham gia cách mạng: Tháng 9 năm 1945, ngay sau thành công vang dội của Cách mạng Tháng Tám, khi tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc vang lên, người thanh niên trẻ Lâm Úy đã tình nguyện thoát ly gia đình, gia nhập hàng ngũ Vệ quốc đoàn để bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ.

·         Đơn vị chiến đấu: Anh được biên chế vào lực lượng bộ binh và trở thành Tiểu đội phó thuộc Đại đoàn 325 (Sư đoàn 325) – một trong những đơn vị chủ lực, tinh nhuệ chiến đấu trên địa bàn Bình – Trị – Thiên cực kỳ gian khổ và ác liệt.

·         Bản lĩnh kiên cường: Từ tháng 2 năm 1947 đến tháng 5 năm 1950, Lâm Úy đã cùng đơn vị trực tiếp tham gia chiến đấu trong hơn 30 trận đánh lớn nhỏ. Ở bất kỳ mặt trận nào, anh cũng luôn thể hiện tinh thần dũng cảm, mưu trí, đi đầu trong mọi gian khổ. Đầu năm 1947, anh đã dũng cảm xung phong dẫn một tổ chiến đấu bí mật đột nhập và cắm lá cờ đỏ sao vàng ngay tại đồn Phú Vinh (Huế), gây hoang mang tột độ cho quân địch và làm nức lòng quân dân ta.

II. CHIẾN TÍCH QUẢ CẢM TRONG TRẬN XUÂN BỒ LỊCH SỬ (THÁNG 5/1950)

Trận đánh tại làng Xuân Bồ (xã Xuân Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình) ngày 20 tháng 5 năm 1950 là một trong những trang sử hào hùng nhất của Đại đoàn 325, nơi ghi dấu chiến tích phi thường và sự hy sinh oanh liệt của Tiểu đội phó Lâm Úy:

·         Mở đường vượt sông: Ngày 20/5/1950, đơn vị của Lâm Úy nhận lệnh vượt sông Kiến Giang để tiến công tập kích một tiểu đoàn lính lê dương sừng sỏ của Pháp đang có máy bay, pháo binh yểm trợ mạnh mẽ. Khi đội hình ta đang vượt sông, địch bất ngờ dùng hỏa lực điên cuồng từ ổ đại liên bên sườn bắn chặn, khiến nhiều chiến sĩ thương vong, toàn đơn vị gặp nguy hiểm. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Lâm Úy đã mưu trí, dũng cảm một mình áp sát, lợi dụng địa hình áp sát mục tiêu và tung liên tiếp 2 quả lựu đạn tiêu diệt gọn ổ đại liên cùng 4 tên giặc, mở toang đường tiến quân cho đại quân ta vượt sông an toàn.

·         Đập tan các đợt phản kích: Ngay sau khi lên bờ, anh tiếp tục dẫn đầu tiểu đội xông lên đánh giáp lá cà, dũng mãnh diệt thêm nhiều tên địch và nhanh chóng chiếm giữ các vị trí trọng yếu. Từ 9 giờ sáng đến 14 giờ chiều cùng ngày, quân địch điên cuồng tăng viện, tổ chức hơn 10 đợt phản kích liên tiếp hòng đẩy quân ta xuống sông. Lâm Úy cùng tiểu đội kiên cường bám trụ, đánh lui hết đợt tấn công này đến đợt tấn công khác của địch.

·         Tiếp đạn cho đồng đội: Khi trận chiến bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, đạn dược của ta gần cạn, nhiều đồng đội bị thương vong. Không quản ngại hiểm nguy, Lâm Úy đã nhiều lần một mình lao ra giữa làn mưa bom bão đạn, nhặt lại lựu đạn thu được của địch mang về chia cho đồng đội tiếp tục giữ vững trận địa.

·         Sự hy sinh oanh liệt: Khi lựu đạn hoàn toàn cạn kiệt, quân địch cậy thế đông lao vào bao vây, Lâm Úy đã hô vang khẩu hiệu quyết chiến, dẫn đầu đơn vị dùng lưỡi lê, báng súng để cận chiến. Dù bị thương rất nặng, máu nhuộm đỏ áo, anh vẫn dùng chút sức lực cuối cùng dũng mãnh đâm gục tên sĩ quan chỉ huy địch, vật lộn và kéo chặt gã cùng lao xuống dòng sông Kiến Giang sâu thẳm. Anh dũng hy sinh vào ngày 20/5/1950 khi vừa tròn 24 tuổi xuân, máu của anh đã hòa cùng dòng sông quê hương, mang lại chiến thắng vang dội cho chiến dịch.

III. SỰ TÔN VINH VÀ GHI NHẬN CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC

·         Truy tặng danh hiệu cao quý: Sự hy sinh oanh liệt và những chiến công xuất sắc của Lâm Úy là biểu tượng ngời sáng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Ông đã được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì.

·         Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân: Ngày 31 tháng 8 năm 1955, trong đợt tuyên dương danh hiệu Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, liệt sĩ Lâm Úy đã được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.

·         Di sản lưu danh muôn đời: Để tưởng nhớ và tri ân công ơn của người anh hùng, chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Bình đã xây dựng Tượng đài và Bia tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ Lâm Úy ngay bên dòng sông Kiến Giang lịch sử tại di tích chiến thắng Xuân Bồ. Tên của anh cũng được trân trọng đặt cho nhiều ngôi trường học và các con đường trang trọng tại quê hương Quảng Bình, trở thành tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau soi rọi.