TIỂU SỬ VÀ CHIẾN TÍCH ANH HÙNG LIỆT SĨ NGUYỄN BÁ CHƯNG (1943 – 1968)

I. Thân thế và Quá trình công tác

Đồng chí Nguyễn Bá Chưng sinh năm 1943 trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại mảnh đất Nghệ An giàu truyền thống cách mạng, hiếu học và kiên cường. Lớn lên trong bối cảnh đất nước bị chia cắt, chứng kiến những tội ác dã man của đế quốc Mỹ đối với đồng bào, người thanh niên trẻ Nguyễn Bá Chưng đã sớm nuôi dưỡng ý chí cống hiến quên mình vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Với hoài bão tuổi trẻ, đồng chí tình nguyện gia nhập lực lượng Công an nhân dân vũ trang và sau đó được điều động, phân công về Ty Công an Quảng Bình – địa đầu tuyến lửa miền Bắc xã hội chủ nghĩa, trực tiếp làm nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự, an toàn giao thông tại những tọa độ lửa ác liệt nhất.

Trong suốt quá trình công tác, đồng chí luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, mưu trí, dũng cảm và kỷ luật nghiêm minh. Là Trung sĩ, Tổ trưởng Tổ Cảnh sát giao thông, đồng chí Nguyễn Bá Chưng cùng đồng đội luôn túc trực bám đường, hướng dẫn các đoàn xe vận tải quân sự, vũ khí, lương thực tiến vào tiền tuyến miền Nam, đồng thời bảo vệ an toàn cho nhân dân sơ tán lánh nạn bom đạn địch.

II. Trận chiến đêm 30 Tết Mậu Thân và Sự hy sinh oanh liệt

Bước vào giai đoạn chiến lược của Chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, đế quốc Mỹ điên cuồng điên cuồng leo thang đánh phá miền Bắc, đặc biệt là các huyết mạch giao thông tại tỉnh Quảng Bình nhằm cắt đứt nguồn chi viện của hậu phương lớn cho tiền tuyến lớn miền Nam. Ngã ba Ba Trại – Thọ Lộc (thuộc địa bàn huyện Bố Trạch) trở thành một trong những 'tọa độ chết' luôn bị máy bay giặc Mỹ rình rập, đánh phá suốt ngày đêm.

Vào đêm ngày 29 tháng 1 (tức đêm 30 Tết Mậu Thân năm 1968), trong không khí linh thiêng của giờ phút giao thừa cận kề, khi mọi gia đình đang chuẩn bị sum họp thì Trung sĩ Nguyễn Bá Chưng cùng tổ công tác vẫn kiên cường bám trụ trận địa tại ngã ba Ba Trại – Thọ Lộc để làm nhiệm vụ điều tiết, bảo vệ mạch máu giao thông.

Đúng lúc đó, một tình huống khẩn cấp xuất hiện: một đoàn xe chở 141 học sinh nhỏ tuổi đang trên đường sơ tán ra Bắc để bảo toàn lực lượng học tập đã đi vào khu vực ngã ba huyết mạch này. Bất thình lình, biên đội máy bay phản lực của đế quốc Mỹ lao tới gầm rú, thả bom tọa độ và bắn phá dữ dội hòng hủy diệt trận địa.

Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, tiếng bom nổ chát chúa, mảnh bom găm xé rách màn đêm giao thừa, tính mạng của 141 học sinh bị đe dọa nghiêm trọng. Không một chút do dự, với bản lĩnh của người chiến sĩ Công an nhân dân vì nước quên thân, vì dân phục vụ, Trung sĩ Nguyễn Bá Chưng đã bất chấp hiểm nguy, xông ra giữa làn bom đạn để ra hiệu lệnh hướng dẫn, chỉ huy đoàn xe nhanh chóng tiến vào khu vực hầm ẩn nấp an toàn.

Để đánh lạc hướng máy bay địch và bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các em học sinh, đồng chí đã chủ động di chuyển tạo bia mục tiêu giả, thu hút hỏa lực của kẻ thù về phía mình. Toàn bộ 141 học sinh đã được che chở và bảo toàn mạng sống trong các hầm trú ẩn. Tuy nhiên, một loạt bom tàn bạo của kẻ thù đã dội xuống vị trí của đồng chí. Trung sĩ Nguyễn Bá Chưng đã anh dũng hy sinh ngay trong đêm giao thừa lịch sử ấy, khi tuổi đời vừa tròn 25 rực rỡ, máu của anh đã hòa quyện vào lòng đất mẹ Quảng Bình tuyến lửa.

III. Tôn vinh, Ghi nhận và Di sản Hậu thế

Sự hy sinh quên mình của liệt sĩ Nguyễn Bá Chưng là một khúc tráng ca bất tử về lòng trung thành với Đảng, với nhân dân, là hiện thân sinh động cho tư thế hiên ngang của lực lượng Cảnh sát giao thông nói riêng và Công an nhân dân Việt Nam nói chung trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước vĩ đại.

Ghi nhận chiến công đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh oanh liệt ấy, Đảng và Nhà nước đã truy tặng đồng chí nhiều phần thưởng cao quý, đặc biệt là danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tấm gương của anh đã trở thành bài học giáo dục chính trị, lòng yêu nước sâu sắc đối với toàn thể cán bộ chiến sĩ lực lượng vũ trang và thế hệ trẻ cả nước.

Ngày nay, địa danh ngã ba Ba Trại – Thọ Lộc lịch sử đã thay da đổi thịt, trở thành biểu tượng của hòa bình và phát triển, song ký ức về người chiến sĩ cảnh sát giao thông quê Nghệ An đã hiến dâng thanh xuân để bảo vệ 141 mầm non tương lai của Tổ quốc trong đêm 30 Tết năm ấy vẫn luôn sống mãi trong lòng nhân dân Quảng Bình và thế hệ mai sau.