tiểu sử vua trần thánh tông

háng 10/1459, Lạng Sơn vương Lê Nghi Dân giết vua Lê Nhân Tông lên ngôi, đặt niên hiệu Thiên Hưng. Tháng 5/1460, các đại thần Đỗ Bí, Lê Thụ, Lê Ngang mưu lật đổ vua Thiên Hưng bị bại lộ đều bị giết. Lê Lăng bàn mưu với Thái bảo Nguyễn Xí và Xa kỵ tổng tri Lê Niệm (cháu nội Lê Lai), Á hầu Lê Nhân Thuận, Quan phục hầu Trịnh Văn Sái, Điện tiền ty đô chỉ huy Nguyễn Đức Trung lật đổ Lê Nghi Dân lần nữa. Ngày 6-6 (âm lịch) năm 1460, ông cùng Nguyễn Xí phát động binh biến, chém bầy tôi thân cận của Nghi Dân là Phạm Đồn, Phan Ban ở nghị sự đường, nắm lấy cấm binh, đóng chặt cửa thành, sai Lê Ninh Thuận bắt vây cánh của vua Thiên Hưng hơn 100 người. Sau đó, các đại thần giáng Lê Nghi Dân làm Lệ Đức hầu và bàn việc lập vua mới.

Lúc đó trong các con của vua Lê Thái Tông còn lại 2 người là hoàng tử thứ hai - Cung vương Lê Khắc Xương và hoàng tử thứ tư - Gia vương Lê Tư Thành. Lê Lăng bàn rằng nên lập Lê Khắc Xương, trong khi Nguyễn Xí bàn nên lập Lê Tư Thành. Tuy nhiên khi mọi người đến rước, Cung vương Khắc Xương một mực từ chối không nhận ngôi vua. Các đại thần quyết định lập Gia vương Lê Tư Thành. Hoàng tử Lê Tư Thành được lên ngôi, tức là vua Lê Thánh Tông.

Lê Thánh Tông lên ngôi, xét công phò lập của các đại thần, Lê Lăng được phong làm Thái úy và được ban 300 mẫu ruộng thế nghiệp. Tháng 12/1460, ông cùng Đinh Liệt mang quân đi đánh tù trưởng họ Cầm ở Bồn Man quấy phá biên giới. Sau đó, có người nói với Lê Thánh Tông việc chủ ý trước đây của Lê Lăng muốn lập Cung vương Lê Khắc Xương. Vì vậy, vua Lê Thánh Tông có ý ghét và muốn hại ông.

Lê Lăng nắm quyền phụ chính trong triều, tính tình cứng cỏi càng khiến Lê Thánh Tông e ngại và đã có lần nói với các cận thần rằng: Ta thấy Thái úy trong lòng thường sợ sệt. Vì thế, Lê Thánh Tông muốn nhân đó để lập thành tội trạng, rồi kết án ông nhưng trong triều đình nhiều người không phục và không tán thành. Tháng 8/1462, Lê Thánh Tông tự tay viết tờ chiếu ra lệnh cho thái bảo Nguyễn Lỗi và một số người cùng cánh làm ra tờ tội trạng, tố cáo Lê Lăng với Đỗ Công Thích ngầm mưu làm phản, lại tố cáo cả một đại thần tham gia binh biến lật đổ Nghi Dân khác là Lê Nhân Thuận lập bè đảng che mắt vua. Vua Lê Thánh Tông căn cứ vào tờ tố cáo đó kết án xử tử Lê Lăng và những người bị tố cáo khác. Sau đó, Lê Lăng bị xử tử, gia sản bị tịch thu. Mọi người trong triều đều cho là ông bị oan nhưng không ai dám nói ra.