Tìm lại những anh hùng: Tử thủ trên điểm cao 880

Trong giấy chứng nhận trúng tuyển kỳ thi hết cấp 2 phổ thông do Trưởng ty giáo dục Hà Tĩnh ký ngày 10.3.1974, thì thí sinh Trần Xuân Vinh sinh ngày 15.9.1960. Tuy nhiên, gia phả và các giấy tờ trong quân đội, lại ghi sinh 1957. Anh Vinh nhập ngũ tháng 3.1975. Tháng 2.1977 là tiểu đội trưởng và tháng 3.1978 là trung đội trưởng bộ binh, thuộc Đại đội 10, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 193, Bộ đội địa phương tỉnh Lai Châu.

"Trung đoàn 193 đánh trả quân xâm lược từ những ngày đầu tiên và là đơn vị giữ được các chốt lâu nhất trên toàn tuyến. Thế nhưng ít được nhắc đến", trung tá Lê Khắc Tâm, nguyên Phó chính ủy Trung đoàn 193 kể lại.

Giữa năm 1978, lường trước nguy cơ chiến tranh biên giới phía Bắc, Bộ Quốc phòng chỉ đạo thành lập mới một số trung đoàn bộ binh, tăng cường cho các tỉnh biên giới phía Bắc. Ngày 26.7.1978, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ Tĩnh thành lập Trung đoàn bộ binh 193 (theo mệnh lệnh của Tư lệnh Quân khu 4).

Ngày 27.8.1978, khung trung đoàn hành quân ra thị xã Vĩnh Yên, Vĩnh Phú (nay là TP.Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc) nhận tân binh của tỉnh Hà Nam Ninh (nay là 3 tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình) và ngay sau đó hành quân lên H.Phong Thổ, Lai Châu đóng quân, tổ chức huấn luyện. Tháng 1.1979, Quân khu 2 và Bộ Chỉ huy Quân sự Lai Châu lệnh cho trung đoàn triển khai trận địa phòng ngự ở 2 hướng Sìn Hồ và Phong Thổ.

Năm 1990, thực hiện quyết định của Tư lệnh Quân khu 2, Trung đoàn 193 chuyển về sáp nhập với Sư đoàn 316, Quân khu 2.

Ngày 17.2.1979, quân địch ào ạt tấn công toàn tuyến biên giới phía Bắc nước ta. Ở địa bàn tỉnh Lai Châu, sau khi đã đánh chiếm một số địa bàn quan trọng trên biên giới H.Phong Thổ, địch tập trung chiếm ngã ba Pa So để phát triển vào thị trấn Phong Thổ.

Ngay khi tiến vào thị trấn, chúng đã bị đánh chặn quyết liệt, đặc biệt là ở điểm cao 880, xã Mường So, H.Sìn Hồ, Lai Châu (hiện nay là đồi trồng cây phía tây bắc cầu Pa So, thuộc thị trấn Phong Thổ, Lai Châu).

Sáng 28.2.1979, cả tiểu đoàn bộ binh địch có pháo binh yểm trợ, đánh phá cho bằng được chốt 880. Đối mặt với lực lượng địch đông gấp 20 lần, Trung đội 2 (Đại đội 10, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 193) chỉ có 27 chiến sĩ, dưới sự chỉ huy của chuẩn úy - trung đội trưởng Trần Xuân Vinh đã kiên cường đánh trả, giành giật quyết liệt từng mét đất, từng đoạn chiến hào, đánh lui 20 đợt tấn công của địch.

Chiều 28.2, đơn vị tiếp tục chiến đấu giáp lá cà và chuẩn úy Trần Xuân Vinh anh dũng hy sinh, sau khi đã đánh bật cả tiểu đoàn địch xuống chân đồi.

Đại úy Ngô Sỹ Lượng (nguyên Trợ lý thanh niên, Trung đoàn 193, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lai Châu; hiện đang nghỉ hưu sống tại TX Thái Hòa, Nghệ An) kể: Thời điểm ấy tôi là Trung đội trưởng Trung đội 1. Anh Vinh chỉ huy Trung đội 2, đóng trên điểm cao 880 vừa phòng ngự, vừa bảo vệ đài quan sát trung đoàn và hầu hết hy sinh.

Người còn sống, cựu chiến binh Nguyễn Văn Dũng nhớ lại: "Điểm cao 880, núi thì toàn đá. Đào suốt đêm mới được một cái hàm ếch, chui vào thì mông vẫn ở ngoài".

Liệt sĩ Trần Xuân Vinh hy sinh, gia đình không có ảnh thờ. Phải lấy hình em trai ngày xưa ra vẽ theo nét hao hao giống. Biết chuyện này, Phó chính ủy Trung đoàn 193 Lê Khắc Tâm phải kêu gọi trong nhóm hoạt động đơn vị: "Ai có chụp hình với Vinh thì gửi, để thuê thợ vẽ, tặng gia đình làm ảnh thờ".

Tháng 7.2023, nhân họp mặt kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Trung đoàn 193 tại Cửa Lò (Nghệ An), các cựu chiến binh Trung đoàn 193 đã về Đức Thọ (Hà Tĩnh) thăm gia đình anh Vinh và tặng ảnh thờ mới.

Phần mộ của của anh hùng - liệt sĩ Trần Xuân Vinh đã được đưa về Nghĩa trang liệt sĩ H.Đức Thọ (Hà Tĩnh) từ tháng 8.1994. Tuy nhiên, ở Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Lai Châu, ngôi mộ của anh vẫn được giữ nguyên, thông tin trên bia mộ ghi bình thường, không có chữ "Anh hùng lực lượng vũ trang", giữa các phần mộ đồng đội đã ngã xuống…