TÌM TRONG CÕI NHỚ (3)
Amour Triste
Ce soir en te voyant patir,
Mon cœur défaille au moment de la séparation
L'hiver avec sa bise me fait sentir étrangement seul.
A présent que tu es partie, que m'en reste -t-il?
Toujours présent à mon esprit cet amour passionnné.
Durant de longues nuits, des larmes imprègnent mes paupières,
Quand pourrais-je oublier mon amie intime?
Une coupe de vin armer ne se finira donc jamais!?
Tourmenté, je marche de long en large toute la nuit.
Des perles d'amour, de souvenirs et de chagrins s'entremêlent en moi.
Chaque nuit, dans mon rêve infini, je me reveille brusquement, tout meurtri d'amour.
En veillant, je compte les étoiles filantes,
Tout en pensant à ma bien-aimée, aux paysages d'autrefois, au serment d'amour d'antan.
Je marche silencieusement sous la pluie,
Perdu dans une ville triste, je me demande à présent òu se trouve mon amie de toujours?
L'amour immerge mon cœur.
Toujours en pensant si ardememment à toi que je finis par plonger ma vie dans la solitude...pour toujours.
(Michel Nguyễn Phụng dịch)
Ôi! Khi cuộc đời càng dài, cuộc sống càng gian nan thì ký ức của người ta càng chất chứa biết bao trang đời, biết bao ngăn tình cảm, tình người...!
Tôi biết còn một thứ tình cảm đầy ơn nghĩa khó nói hết bằng lời. Đó là tình bạn của những người đã cưu mang, giúp đỡ gia đình tôi lúc khó khăn, cho chúng tôi sống ở cả căn nhà to, rộng hoàn toàn vô điều kiện, như tấm lòng của ông bà bác sĩ Bùi Kiến Tín. Tấm thịnh tình này, cũng xuất phát từ lòng yêu âm nhạc truyền thống của đôi vợ chồng vị bác sĩ yêu khoa học và nghệ thuật ấy. Tôi từng nghe kể câu chuyện, vì nghe tiếng đờn tranh của tôi trên đài phát thanh, bà bác sĩ Bùi Kiến Tín đã hỏi thăm đi tìm nhạc sĩ Vĩnh Bảo. Và, thật buồn cười, cuối cùng, nhờ câu chuyện bà Ưng Cán bày ra việc thu thanh “bí bí, mật mật” tiếng đờn của tôi, hóa ra lại trở thành “chiếc cầu nối” mối thân tình của ông bà Bùi Kiến Tín đối với gia đình tôi từ đó...
...
Giờ đây, trong bao nhiêu trang đời trôi qua, với biết bao điều hối tiếc, giận hờn, thương yêu, tủi nhục, vinh quang, cay đắng, tiếc thương..., nhưng một tình yêu chất chứa sâu thẳm nhất trong lòng tôi vẫn là Trâm Anh - Đóa hồng hạnh phúc. Thế mà, Trâm Anh đã bỏ tôi, ra đi vào ngày 8 tháng 5 năm nay (2014)...!
Chỉ có những phút giây lặng im như thế này, ngồi lặng im trong một góc riêng như thế này, tôi mới mong tìm lại Trâm Anh trong cõi nhớ. Chỉ có những lúc lặng im như thế này, tôi thật cảm động khi đọc lại những dòng thơ của bác sĩ Vũ Huy, từ Hoa Kỳ đã viết tặng tôi ngày Trâm Anh qua đời. Càng đọc, tôi càng thấm thía về tình yêu, về hạnh phúc ngọt ngào mà mình may mắn có được trong cuộc đời. Đó là Cây Đời mãi mãi kết nối giữa tôi và Trâm Anh giữa hai bến bờ; cho dù hiện tại, chúng tôi đang tạm thời cách biệt nhau:
Lời Trâm Anh tạ từ Vĩnh Bảo
Khi em đi, buông tay dừng lại,
Để em đi thư thái nhẹ nhàng,
Tử sinh, tan hợp lẽ hằng
Xin đừng trì kéo/lưu luyến bằng hàng lệ rơi.
Quý thay bao năm trời hạnh phúc,
Ta yêu nhau, hết mực yêu nhau,
Tạ ơn tình nặng nghĩa sâu
Giờ đây em phải qua cầu mình em!
Anh đang nhớ thương em, cứ khóc
Rồi mong anh đổi khóc thành tin
Chốc đây là phút chia ngăn,
Em xin gởi lại muôn ngàn yêu thương.
Dầu ra đi, em luôn gần gũi,
Cứ gọi em, em tới bên anh,
Dù không nghe tiếng, thấy hình,
Nhưng anh cảm nhận ân tình em trao.
Khi đến lượt anh vào cõi phúc
Em đứng chờ, ôm gục vai anh
Hợp nhau trong cõi trường sinh,
Cùng nhau vui hưởng an bình thiên thu
Trong cuộc sống, tôi đã trải qua khá nhiều nghề để mưu sinh nhưng âm nhạc dân tộc truyền thống chính là con đường tôi đã đi theo, say mê, miệt mài gắn bó suốt cả cuộc đời.
Tôi đã làm được điều gì cho âm nhạc dân tộc của mình? Bao lần tôi băn khoăn tự hỏi; rồi nhìn lại, tôi nghĩ, thực ra mình cũng đã có đóng góp nho nhỏ vào sự nghiệp bảo tồn, gìn giữ, phát huy, truyền bá âm nhạc truyền thống Việt Nam đến nhiều người trong nước và nước ngoài.
Tôi nhớ những chuyến đi mà báo giới đã gọi là “Vĩnh Bảo mang chuông đi đánh xứ người”, với lòng tự hào dân tộc: đem âm nhạc dân tộc Việt Nam giới thiệu, quảng bá cho thế giới biết.
Tháng 8 năm 1963, đoàn nghệ sĩ Sài Gòn được mời tham dự Hội nghị về âm nhạc cổ truyền với 11 nước Đông Nam Á tại Tân-gia-ba, tức Singapore ngày nay. Tôi nhớ trong đoàn được cử đi lúc bấy giờ gồm có: nghệ sĩ Năm Châu, Phùng Há, Bích Sơn, Thẩm Thúy Hằng, Thành Được, Hùng Cường, nhóm ca vũ nhạc kịch Hoàng Thi Thơ, các nhạc sĩ Mười Của, Lữ Liên, Ngô Nhật Thanh, Nguyễn Đình Nghĩa và tôi. Ngoài chương trình ca vũ nhạc kịch, đoàn lúc ấy đã diễn trích đoạn cải lương Gái thời loạn. Chuyến đi này đối với chúng tôi thật ấn tượng khi được Thứ trưởng Văn hóa -Giáo dục Singapore, Lee Chon Choy, chiêu đãi đoàn nghệ sĩ Việt Nam tại biệt thự cạnh bên bờ biển khá thơ mộng, thanh lịch. Vợ chồng Thứ trưởng Lee Chon Choy rất yêu nghệ thuật và cả hai đều biết chơi đàn. Đích thân phu nhân Thứ trưởng Lee đàn piano và ông đàn violon để chào mừng chúng tôi. Đáp lại tấm thịnh tình của ông bà Thứ trưởng, tôi thay mặt đoàn đàn piano bản Lac de Côme. Sau đó, Ngài Lee mời tôi biểu diễn tiếp đờn tranh. Tôi ngẫu hứng, bộc lộ những cảm xúc của mình về không gian ấm áp, phong lưu, thanh lịch, với tình cảm thân thiện yêu nghệ thuật của mọi người bằng những âm điệu, âm thanh mang phong cách hài hòa đặc trưng truyền thống âm nhạc dân tộc Singapore. Tôi đánh đờn xong, ông Lee hỏi tôi tên tác phẩm; tôi đáp đó là sự ngẫu hứng của tình cảm từ những cảm xúc dâng trào khiến tôi thể hiện qua cung đàn. Một bản nhạc không có trong nhạc mục! Sau đó, ông Lee Chon Choy đề nghị được trao đổi cây đờn tranh 16 dây, đóng ở Thượng Hải, thuộc đờn cổ hơn 60 năm của ông, để lấy cây đờn tranh Việt Nam 21 dây của tôi. Anh Năm Châu lúc về, cười hề hề, nói vui: “Chuyến đi này, trong đoàn, Vĩnh Bảo là người được “ngon lành nhất” và “có lời” với cây đờn độc đáo của ông Lee Chon Choy, nghen!" Thật đúng như lời anh Năm Châu nhận xét, tuy chuyển đi này, có lúc tôi đã bị bệnh, phải nằm bệnh viện ở Singapore mấy hôm nhưng đã có một kỷ niệm đẹp, khó quên, khi được Ngài Thứ trưởng Lee trò chuyện thân mật, kể lại câu chuyện khá hấp dẫn về lai lịch cây đờn tranh Thượng Hải. Thật hân hạnh làm sao, ngày chúng tôi đáp máy bay từ Singapore về Sài Gòn, đích thân Thứ trưởng Lee đã mang cây đờn lên máy bay, trao tận tay tôi, thật trang trọng...
