Tin chiến thắng truyền dọc Trường Sơn

Tôi nghe câu chuyện này từ một cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An. Khi nhắc đến những ngày cuối chiến tranh, ông bảo rằng có một âm thanh ông không bao giờ quên: tiếng tin chiến thắng truyền từ đơn vị này sang đơn vị khác dọc Trường Sơn.

Đó là một buổi chiều tháng tư năm 1975.

Đơn vị của ông đang làm nhiệm vụ sửa đường sau một đợt bom đánh. Mặt đường còn lổn nhổn đất đá, anh em vừa kéo cây đổ vừa lấp hố bom.

Trời nóng hầm hập.

Mồ hôi ai cũng chảy thành dòng.

Bỗng từ phía dưới dốc có tiếng người gọi vọng lên:

“Có tin mới!”

Mọi người dừng tay.

Một chiến sĩ liên lạc chạy lên, thở dốc nhưng mặt rạng rỡ.

Cậu chưa kịp đứng vững đã nói lớn:

“Ta thắng lớn rồi!”

Cả tổ sững lại vài giây.

Tiểu đội trưởng Hậu bước tới:

“Tin chắc chứ?”

“Chắc! Đơn vị phía sau vừa nhận được điện.”

Không khí như bùng lên.

Những người đang cầm cuốc, cầm xẻng đều ngẩng đầu nhìn nhau.

Anh Hòa là người reo đầu tiên:

“Thật à?”

Cậu liên lạc gật mạnh:

“Thật!”

Cụ Dinh kể:

“Lúc ấy tim tôi đập thình thịch, vừa mừng vừa không dám tin ngay.”

Tin chưa đầy đủ, nhưng đủ để cả khu rừng như thay đổi.

Một lát sau, từ phía trọng điểm bên kia dốc lại vang lên tiếng gọi:

“Thắng rồi! Thắng lớn rồi!”

Rồi tiếp nữa.

Từ tổ này sang tổ khác.

Từ chốt này sang chốt khác.

Tin chiến thắng chạy dọc con đường Trường Sơn nhanh hơn cả bước chân người liên lạc.

Những người lính trẻ ôm chầm lấy nhau.

Có người cười vang.

Có người đứng lặng, mắt đỏ hoe.

Hòa quay sang Dinh, giọng run run:

“Vậy là sắp được về quê rồi?”

Dinh không trả lời ngay.

Anh nhìn con đường đất đỏ trước mặt, nhìn những hố bom còn chưa lấp xong rồi khẽ nói:

“Có lẽ… sắp rồi.”

Chiều hôm ấy, công việc vẫn tiếp tục.

Tiểu đội trưởng Hậu nhắc:

“Tin vui càng phải làm cho xong.”

Nhưng ai cũng thấy cuốc nhẹ hơn, xẻng nhẹ hơn và bước chân nhanh hơn.

Đến tối, đơn vị mới nhận được tin rõ ràng hơn qua hệ thống liên lạc.

Chiến thắng đã đến rất gần.

Cả lán trú quân gần như không ai ngủ.

Người thì hỏi nhau:

“Về quê làm gì đầu tiên?”

Người bảo sẽ ôm mẹ.

Người muốn ra thăm ruộng.

Người chỉ muốn ngủ một giấc trên giường nhà.

Hòa cười:

“Tôi sẽ pha một ấm chè thật đặc.”

Một chiến sĩ trẻ hỏi:

“Còn em?”

Hòa vỗ vai cậu:

“Em còn trẻ, cứ ăn cơm trước đã.”

Tiếng cười vang lên dưới mái tăng.

Nhưng giữa những tiếng cười ấy, vẫn có những khoảng lặng.

Có người lặng lẽ nhìn lên rừng đêm.

Có người lấy ảnh gia đình ra xem.

Có người nhớ đến những đồng đội không còn ngồi bên bếp lửa nữa.

Cụ Dinh kể nhỏ:

“Tin chiến thắng vui lắm, nhưng cũng làm mình nhớ những người không kịp nghe tin ấy.”

Đêm ấy, lần đầu tiên sau nhiều tháng, anh em dám hát to hơn thường lệ.

Tiếng hát nối nhau giữa đại ngàn:

• Hát về quê hương.

Không ai có đàn.

Không ai hát thật hay.

Nhưng chưa bao giờ tiếng hát ấm đến thế.

Gần sáng, Dinh ra đứng bên mép đường.

Sương phủ trắng rừng.

Xa xa, những đoàn xe vẫn tiếp tục lăn bánh.

Anh chợt hiểu rằng con đường Trường Sơn không chỉ chở gạo, đạn và người.

Nó còn chở cả niềm tin của hàng triệu con người vào ngày đất nước yên tiếng súng.

Nhiều năm sau, tôi hỏi cụ:

“Điều gì khiến cụ nhớ nhất trong ngày nhận tin chiến thắng?”

Ông im lặng rất lâu rồi đáp:

“Là ánh mắt của anh em lúc nhìn nhau.”

Rồi ông nói thêm:

“Không cần nói nhiều. Ai cũng hiểu mình đã đi gần hết con đường rồi.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi hiểu rằng có những khoảnh khắc lịch sử không chỉ nằm trong những bản tin lớn hay những cuộc họp trọng thể. Nó nằm ở một tổ làm đường giữa rừng sâu, ở một tiếng reo bật lên bên hố bom và ở những người lính trẻ ôm chầm lấy nhau khi nghe tin đất nước sắp hòa bình.

Tin chiến thắng truyền dọc Trường Sơn vì thế không chỉ là một mẩu tin quân sự. Đó là giây phút niềm hy vọng được chuyền tay từ người này sang người khác, từ ngọn núi này sang ngọn núi khác, cho đến khi cả cánh rừng như cùng biết rằng những năm tháng gian khổ nhất đang đi đến hồi kết.

Và có lẽ, trong ký ức của người cựu chiến binh năm ấy, âm thanh đẹp nhất không phải tiếng động cơ hay tiếng súng, mà là tiếng gọi vang lên giữa con đường đất đỏ: