Tình huống bất ngờ

Trong quá trình chuẩn bị tiến công vào Buôn Ma Thuột, đã 3 lần kế hoạch của ta có nguy cơ bị lộ nhưng nhờ khả năng nhận định tình hình và sự sáng tạo, sử dụng nghi binh động một cách mau lẹ, khẩn trương của Bộ tư lệnh chiến dịch; xóa dấu vết khéo léo; sự dũng cảm của chiến sĩ pháo binh và cộng thêm sự may mắn, nên địch đã không phát hiện được ý định chiến đấu của ta. Những tình huống bất ngờ này được tái hiện qua câu chuyện của Trung tướng Nguyễn Quốc Thước, nguyên Tham mưu trưởng Chiến dịch Tây Nguyên.

Thực hiện ý định tác chiến, cuối tháng 2 đầu tháng 3-1975, một nhóm trinh sát thuộc Tiểu đoàn Thông tin của Sư đoàn 320 đi trinh sát Đường 14 để dẫn đường cho sư đoàn tiếp cận và cắt Đường 14 không cho địch từ Plei-cu (Gia Lai) về Đắc Lắc ứng cứu khi ta tiến công Buôn Ma Thuột. Trên đường đi trinh sát, một chiến sĩ thông tin 2 oát của tiểu đoàn bị bọn thám báo của địch bắt. Do là chiến sĩ thông tin nên đã phần nào nắm được kế hoạch tác chiến của đơn vị. Trước sự tra tấn dã man của địch, qua mạng thông tin vô tuyến điện, phía ta biết được chiến sĩ bị bắt đã khai toàn bộ ý định chiến đấu là sẽ đánh thị xã Buôn Ma Thuột, đồng thời đưa quân ra chặn Đường 14 không cho bộ binh, pháo binh, xe tăng của địch từ Gia Lai và Kon Tum đến ứng cứu. Lời khai của chiến sĩ kia làm cho Bộ tư lệnh chiến dịch đứng ngồi không yên. Theo kế hoạch thì chỉ còn mấy ngày nữa là sẽ tiến công Buôn Ma Thuột, Bộ tư lệnh chiến dịch đã họp bàn tìm cách không để địch cho đó là lời khai thật, vì nếu phía địch tin lời khai trên, chúng sẽ đưa quân về tăng cường phòng thủ ở Buôn Ma Thuột thì tình thế của ta sẽ phức tạp. Sau khi thảo luận, Tư lệnh Chiến dịch Hoàng Minh Thảo lệnh cho Sư đoàn 320 bí mật rút quân ra khỏi khu vực triển khai ở phía tây Đường 14 và xóa hết dấu vết. Tham mưu trưởng Nguyễn Quốc Thước lệnh cho Sư đoàn 968 từ bên Lào sang áp sát và đánh ngay vào quận lỵ Thanh Bình, Thanh An và dùng pháo 74, ĐKB bắn vào sân bay Cù Hanh ở Plei-cu (Sư đoàn 968 thế chỗ Sư đoàn 320 bí mật vào Buôn Ma Thuột, nhưng hệ thống thông tin liên lạc vẫn giữ nguyên vị trí). Khi nhận lệnh, đồng chí Thanh Sơn, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 968 hỏi đồng chí Nguyễn Quốc Thước: “Báo cáo thủ trưởng, chúng ta đánh thật hay đánh giả?”.

- Với đơn vị anh lúc này là đánh thật nhưng với chiến dịch là giả để thu hút địch về Plei-cu, nên phải hết sức chú ý không được lộ kế hoạch. Đồng chí Tham mưu trưởng căn dặn.

Ngày 1-3, khi thấy các lực lượng của Sư đoàn 968 bắt đầu nổ súng vào các mục tiêu ở Plei-cu, địch nghĩ đó vẫn là lực lượng của Sư đoàn 320. Đồng thời, cho quân đi trinh sát Đường 14 nhưng không thấy ta động tĩnh gì. Thế là địch cho rằng chiến sĩ thông tin kia đã đánh lừa chúng.

Lần khác, vào giữa tháng 2-1975, một nhóm trinh sát của Trung đoàn Pháo binh 675 (lực lượng của Bộ từ ngoài Bắc vào Tây Nguyên tăng cường cho chiến dịch) đi trinh sát để chuẩn bị trận địa pháo cho đơn vị ở Buôn Ma Thuột không may gặp địch, một chiến sĩ trinh sát bị nhóm thám báo của địch bắt được. Qua trinh sát kỹ thuật ta nắm rõ chiến sĩ này rất kiên cường, dù bị tra tấn dã man nhưng vẫn không khai nửa lời, cuối cùng chúng đã thủ tiêu. Trung tướng Nguyễn Quốc Thước nói rằng, nếu đồng chí chiến sĩ pháo binh bị bắt ấy khai ra thì địch sẽ điều quân từ Gia Lai, Kon Tum trở về Buôn Ma Thuột để đối phó, tình thế chiến dịch chưa biết sẽ diễn biến ra sao, vì lực lượng của chúng ở đây rất mạnh với hơn 3 vạn quân gồm: Sư đoàn 22, hai đơn vị của Sư đoàn 23, 4 lữ đoàn xe tăng, 1 sư đoàn không quân, các đơn vị pháo binh...

Lần thứ ba, vào ngày 7-3, Sư đoàn 316 vượt Đường 14 trên hướng phía tây thị xã Buôn Ma Thuột để vu hồi tiến công vào phía nam thị xã Buôn Ma Thuột. Trên đường hành quân, không may một đồng chí trung đội trưởng thông tin thuộc Trung đoàn 149, Sư đoàn 316 đánh rơi cuốn nhật ký và bọn thám báo của địch nhặt được. Trong cuốn nhật ký ghi rõ là đơn vị có nhiệm vụ hành quân về để đánh thị xã, nhưng không nói rõ là sẽ đánh thị xã nào (ở Đắc Lắc lúc này có 2 thị xã là Buôn Ma Thuột và Gia Nghĩa). Khi nhặt được cuốn nhật ký, bọn thám báo này thuộc quận Đức Lập nên chúng báo cáo cho bọn bảo an ở thị xã Gia Nghĩa (nay thuộc Đắc Nông) và chúng điều quân tăng cường về đây để phòng thủ, vì vậy mà không phát hiện ra kế hoạch của ta là đánh thị xã Buôn Ma Thuột. “Nếu bọn thám báo của địch ở Buôn Ma Thuột nhặt được cuốn nhật ký đó thì là tình huống phức tạp nhất vì ý định của ta sẽ bị lộ hoàn toàn”, Trung tướng Nguyễn Quốc Thước nói.