Tinh thần cách mạng của Cần Thơ với Khởi Nghĩa Nam Kỳ (23/11/1940)

NGỌN LỬA KHÔNG TẮT

Đêm 22 tháng 11 năm 1940.

Cần Thơ chìm trong bóng tối.

Trên những con đường đất ven sông, tiếng mái chèo khua nhẹ trên mặt nước. Những căn nhà đóng kín cửa. Nhưng phía sau những bức vách mỏng, nhiều người dân vẫn thức.

Họ đang chờ.

Chờ một tín hiệu.

Chờ giờ phút đứng lên.

Ở một căn nhà nhỏ, một nhóm thanh niên ngồi quanh chiếc bàn gỗ cũ. Trên bàn chỉ có một ngọn đèn dầu và vài tờ giấy đã nhàu.

Một người khẽ nói:

— Ngày mai là ngày quyết định.

Người lớn tuổi nhất nhìn mọi người rồi đáp:

— Chúng ta có thể không biết ngày mai mình còn sống hay không. Nhưng nếu không đứng lên, quê hương bao giờ mới thoát khỏi cảnh lầm than?

Không ai trả lời.

Bên ngoài, tiếng gió từ sông Hậu thổi vào.

Một thanh niên nắm chặt tay:

— Nếu những người như chúng ta không đứng lên hôm nay, thì ai sẽ đứng lên?

Ngọn đèn dầu rung nhẹ.

Nhưng ánh sáng không tắt.

NGÀY 23 THÁNG 11

Rạng sáng 23/11/1940, Khởi nghĩa Nam Kỳ bùng nổ tại nhiều địa phương ở Nam Bộ. Tại Cần Thơ, phong trào cách mạng cũng diễn ra mạnh mẽ, thể hiện tinh thần đấu tranh của nhân dân chống chế độ thuộc địa.

Từ các vùng nông thôn, những người yêu nước tìm cách tập hợp lực lượng.

Những con đường làng vốn yên tĩnh bỗng trở nên nhộn nhịp.

Có người mang theo cờ.

Có người mang theo gậy, giáo và những vũ khí thô sơ.

Có người chẳng có gì ngoài lòng can đảm.

Một bà mẹ đứng trước cửa nhà, gọi người con trai đang chuẩn bị rời đi:

— Con!

Anh quay lại.

Bà không khóc.

Bà chỉ lấy chiếc khăn rằn trên vai mình đưa cho con.

— Mang theo đi.

Anh cầm lấy.

— Má không sợ sao?

Bà nhìn con thật lâu rồi nói:

— Má sợ chứ. Nhưng má sợ đất nước mình cứ mãi không được tự do hơn.

Người con cúi đầu, rồi bước đi.

Chiếc khăn rằn trên vai anh bay nhẹ trong gió sớm.

GIỮ LẤY NGỌN LỬA

Cuộc khởi nghĩa gặp phải sự đàn áp khốc liệt của chính quyền thực dân. Nhiều cơ sở cách mạng bị phá vỡ, nhiều chiến sĩ bị bắt, tù đày và hy sinh.

Có những người chưa kịp nhìn thấy ngày độc lập.

Có những gia đình mất đi người thân.

Có những người ra đi rồi không bao giờ trở lại.

Nhưng tinh thần cách mạng không vì thế mà biến mất.

Một đêm, sau khi cơ sở bị truy bắt, một nhóm cán bộ phải tạm lánh trong một căn chòi giữa đồng.

Một chiến sĩ trẻ thất vọng:

— Chúng ta thất bại rồi...

Người cán bộ lớn tuổi im lặng một lúc rồi lấy trong túi ra một mẩu giấy nhỏ.

Trên đó là những dòng chữ đã nhòe vì mưa.

Ông nói:

— Không. Chúng ta chưa thắng, nhưng cũng chưa thất bại.

— Vì sao?

Ông nhìn ra cánh đồng tối đen:

— Vì hôm nay người dân đã biết họ có thể đứng lên. Một khi ngọn lửa ấy đã cháy trong lòng người, không dễ gì dập tắt được.

Không ai nói nữa.

Họ ngồi sát lại bên nhau.

Ngoài đồng, gió thổi qua những ruộng lúa.

Và ở đâu đó trong màn đêm, những người dân Cần Thơ vẫn âm thầm giữ lấy niềm tin.

KHI LỊCH SỬ GỌI TÊN

Nhiều năm sau, đất nước giành được độc lập.

Những người từng tham gia phong trào năm 1940 có người đã trở về, có người đã hy sinh, có người mang theo thương tích suốt cuộc đời.

Một buổi sáng sau ngày đất nước thống nhất, người chiến sĩ năm xưa – nay đã trở thành một ông già – trở lại bên dòng sông Hậu.

Ông lấy từ chiếc túi cũ ra một chiếc khăn rằn đã bạc màu.

Đó là chiếc khăn năm xưa người mẹ trao cho con trước giờ khởi nghĩa.

Ông nhìn dòng sông.

Nước vẫn chảy.

Bến sông vẫn đó.

Nhưng những người của mùa thu năm 1940 thì đã đi qua một chặng đường rất dài.

Ông khẽ nói:

— Má ơi, con đã về.

Gió từ sông thổi qua.

Ông mỉm cười.

NGỌN LỬA NAM KỲ

Khởi nghĩa Nam Kỳ ngày 23/11/1940 tuy không giành được thắng lợi cuối cùng, nhưng đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Nam Bộ.

Ở Cần Thơ, tinh thần ấy được tiếp nối qua nhiều thế hệ. Đó là tinh thần không khuất phục, dám đứng lên, dám hy sinh và luôn giữ niềm tin vào ngày đất nước được tự do.

Ngày hôm nay, khi đứng bên dòng sông Hậu yên bình, người ta có thể khó hình dung nơi đây từng có những năm tháng đầy gian khổ.

Nhưng lịch sử vẫn còn đó.

Trong những câu chuyện của người già.

Trong những di tích.

Trong những nén hương tưởng niệm.

Và trong ký ức của một vùng đất.

Ngọn lửa mà những người yêu nước Cần Thơ thắp lên trong mùa thu năm 1940 có thể đã bị bão tố chiến tranh vùi lấp, nhưng chưa bao giờ tắt. Nó được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, trở thành một phần của tinh thần cách mạng Cần Thơ – kiên cường, bất khuất và luôn hướng về độc lập, tự do.