Tinh thần chiến đấu trở thành bài học sống

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 là một trong những đơn vị có nhiều thành tích nổi bật. Trong đội hình ấy có Trần Can, một người lính trưởng thành từ thực tiễn chiến đấu và trở thành tiểu đội trưởng xuất sắc. Tên tuổi ông gắn liền với Chiến dịch Điện Biên Phủ, đặc biệt là trận đánh cứ điểm Him Lam ngày 13-3-1954.

Trần Can quê ở Sơn Thành, Yên Thành, Nghệ An. Ông nhập ngũ năm 1951 và được biên chế vào Đại đoàn 312. Ngay từ những năm đầu trong quân đội, ông đã thể hiện tinh thần dũng cảm, quyết tâm và khả năng tổ chức chiến đấu.

Năm 1952, Trần Can tham gia Chiến dịch Tây Bắc trong đội hình Trung đoàn 209. Trong trận đánh địch tại Bản Hoa, ông được giao nhiệm vụ xung kích. Trước hỏa lực của đối phương, ông vẫn tiến lên, sử dụng thủ pháo tiêu diệt ụ súng để mở đường cho đơn vị.

Khi tiểu đội bị thương vong nhiều, Trần Can không hoang mang. Ông phối hợp với các chiến sĩ ở tiểu đội khác, tổ chức một tổ chiến đấu và trực tiếp dẫn đầu. Tổ chiến đấu dưới sự chỉ huy của ông đã tiêu diệt ba ụ súng, đánh vào sở chỉ huy của địch, bắt sống 22 tên và thu 17 khẩu súng.

Những thành tích ấy giúp Trần Can trở thành một trong những tiểu đội trưởng xuất sắc của Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209. Ông được đồng đội tin tưởng không chỉ vì lòng dũng cảm mà còn bởi khả năng xử lý tình huống nhanh chóng.

Cuối năm 1953, chiến dịch Điện Biên Phủ được chuẩn bị. Đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ mở đường và kéo pháo vào trận địa. Đây là một nhiệm vụ vô cùng nặng nề. Những khẩu pháo phải được kéo bằng sức người qua địa hình rừng núi phức tạp, trong điều kiện máy bay địch thường xuyên đánh phá.

Ngày 17-1-1954, Trung đoàn 209 bắt đầu kéo pháo từ Tuần Giáo vào trận địa. Mỗi khẩu pháo cần rất nhiều người phối hợp. Sau 10 ngày đêm, 12 khẩu pháo đã được đưa đến nơi.

Tuy nhiên, sau khi Bộ Chỉ huy Chiến dịch quyết định thay đổi phương án tác chiến, quân ta phải kéo pháo ra. Đây lại là một thử thách không kém phần nguy hiểm.

Trong quá trình rút pháo, năm khẩu pháo do Tiểu đoàn 130 phụ trách gặp nguy hiểm. Máy bay địch phát hiện vị trí, bom napalm khiến cỏ cháy dữ dội, đồng thời pháo địch bắn chặn đường rút. Trước tình hình đó, Trần Can dẫn đầu trung đội xông ra kéo pháo.

Nhìn thấy người chỉ huy lao vào nơi nguy hiểm, nhiều chiến sĩ cũng lập tức tham gia. Dù việc kéo pháo rất nặng nhọc, mọi người vẫn cố gắng đưa pháo vượt dốc. Cuối cùng, các khẩu pháo được cứu an toàn. Sau quá trình kéo pháo, Trung đoàn 209 có 25 chiến sĩ hy sinh và 95 người bị thương.

Đại đội 366, đơn vị của Trần Can, được Tổng tư lệnh Chiến dịch Võ Nguyên Giáp tặng Huân chương Chiến công hạng Ba. Phần thưởng ấy là sự ghi nhận đối với tinh thần chiến đấu và những đóng góp của đơn vị.

Ngày 13-3-1954, trận đánh Him Lam bắt đầu. Tiểu đoàn 130 được tăng cường hỏa lực và có nhiệm vụ đánh chiếm mỏm 3. 17 giờ, pháo binh ta đồng loạt bắn vào cứ điểm. Sau đó, bộ binh dùng bộc phá mở cửa qua hàng rào.

Đại đội 366 của Trần Can nhanh chóng xung phong đánh chiếm tiền duyên. Hai mũi tiến công vượt qua cửa mở và phát triển lên mỏm 3. Đến 18 giờ 30 phút, quân ta đã chiếm được một phần cứ điểm nhưng gặp sự chống trả mạnh từ lô cốt số 6.

Trong tình thế ấy, Trần Can tiếp tục cùng đồng đội chiến đấu với quyết tâm cao. Quân ta cuối cùng đã đánh chiếm được Him Lam. Lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” được cắm trên nóc lô cốt chỉ huy, trở thành dấu mốc quan trọng của chiến dịch.

Trần Can tiếp tục chiến đấu trong suốt những ngày sau đó. Đến ngày 7-5-1954, ông hy sinh ngay trước thời khắc chiến thắng. Một người lính đã đi từ những ngày kéo pháo gian khổ đến trận đánh mở màn và cuối cùng ngã xuống vào ngày chiến dịch kết thúc.

Trần Can trở thành biểu tượng cho hình ảnh người tiểu đội trưởng dũng cảm, luôn đi đầu và đặt nhiệm vụ chung lên trên hết. Cuộc đời chiến đấu của ông là minh chứng cho sức mạnh của lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm.